Paris

דעם נאענטסטן מיטװאך האבן מיר זיך געטראפן בײ לאטערמאנען אין שטוב. אחח די פריער דערמאנטע זענען דארט געװען אנװעזנדיק צװײ חברטעס.• רויזע פישבײן, א שנײדערין (הײנט אין פאריז) און לאה פאקטאר. די לעצטע איז געװען דעם קברנם טאכטער. מיר האבן באשלאסן צו רופן די ערשטע זיצונג דעם קומענדיקן שבת. צוליב פארזיכטיקײט— אין שטאט האט דאן געבושעװעט דער דעפענםיװע־אגענט םאװיצקי— האבן מיר באשטימט, אז די זיצונג זאר פארקומען טאקע בײ לאה פאקטארן אין שטוב— אויפן בית־עולם. ...

... אין יאר 1926, צוליב דעם שװערן קריזיס אין דער טריקאטאזש־בראנזשע, בין איד אפגעפארן קײן פאריז. חברים האבן אײנגעארדנטא געזעגענונג־אװנט. די פארטײ אין לוקאװ האט דאן שוין געצײלט70 מיטגלידער. ...

... אין יענער צײט זענען לוקאװער געפארן קיץ פאריז, קײן ארץ־ישראל, קײן ארגענ־

... די אילוזיע, אז בעלגיע װעט בלײבן נײטראל, האט נישט לאנג אנגעהאלטן. דעם 10טן מאי1940 זענען די דײטשן באפאלן דאם נײטראלע בעלגיע מיט דער גרעםטער ברוטאליטעט און באמבארדירט שטעט און שטעטלעך, די אלגעמײנע שטימונג איז געװען א געדריקטע, בפרט ביי ייח. מיר האבן דאך שוין געהערט, ווי די דייטשן פיח זיך אין פוילן. איך האב זיך פארשטענדיקט מיט מײנע לאנדסלײט און פרײנט נפתלי םרעברניק און יאםל בורשטין, און מיר האבן באשלאםן צו אנטלויפן קיץ פאריז.

... ..אונדזער װארס״ נומער 56. פאריז.14 אפריל1946

... פון פאריז— קײן אשװיענטשים ...

... אין אט דער קלינגער־האלע, וװ עס פלעגן צעמאלן װערן אויף צעמענט די שוין פארברענטע שטײנער, בין איך, צוזאמען מיט אנדערע הוגדערטעד העפטלינגע, געװען א מאל אן עדות םון אזא שרעקלעכער אכזרױת־ די דײטשן האבן אין דעם לאך, וװ די שטײנער זענען געװארן צעמאלן, אריינגעװארפןא ײדישן בחור פון פאריז. ער איז צעקװעטשט געװארן און דאם בלוט האט געגעבןא שפריץ ארוים.

... צוריקקומענדיק קיץ פאריז האב איך װידער געמוזט אװעקגײן אין שפיטאל, און דאם מאל— אויף גאנצע4 חדשים. נאך דעם אלעם האב איך זיך געםילט, װי איך װאלט אויפגעשטאנען תחית המתים.

... מען האט מיך ארײנגעלײגט איןא מיליטערישן סאניטאר־װאגאן, װאס גײט דירעקט קײן פאריז.

... ישראל שטײנבערג, אהרן אײזנבערג און בוטשע הײבלוס— צײכענען זיד אוים אויפן געביט פװ ראטעװען זײערע לאנדםלײט. שטײנבערג איז זיד פשוט מקריב פאר די לוקאװער געפאנגענע אין אשװיענטשים. שוין הארט םארן סוף פון קריג, באקומט ערא הארצשלאק און שטארבט אן דער מינדםטער הילף• נאד ערגער פארענדיקט אהרן איהענבערג, װעלכער קומט אום אין מײדאנעק. דאקעגן בוטשע הײבלום געלונגט זיך צו ראטעװען און ער געפינט זיד היינט אין פאריז.

... אונדזערע פרויען אין פאריז האבן ארגאניזירטא מארש קײן פיטױויע אונטערן לאזונג: גיט אונדז צוריק אונדזערע מענער און די פאטערם פון אונדזערע קינדער.א םך פראנצויזישע פרויען אין פיטױויע האבן זיך סאלידאריזירט מיט די מאניםעםטירנדיקע ײדישע פרויען.

די לװיה איז געוואח אײנגעארתט דורך זײנע ברידער צחאמען מיט די לוקאװער לאנדםלײט. מען האט יעקב צוקערמאן קובר געװען אין קבר פון די ״פריעד פון לוקאװ״. אין דער לװיה האבן זיך באטײליקט די לוקאװער אין פאריז און אויך פארשטײער פון פארשידענע ארגאניזאציעם. בײם אפענעם קבר האבן גערעדט פארשטײער פון די ״פרײנד פון לוקאװ״׳ פון די פראפ.־פאהאײנען און פץ די שפאנישע קעמפער. עם איז אויך ארויםגעטראטןא פארשטײער פץ פוילישן קאנםולאט אין פראנקרײך. ער האט אנגעװיזן׳ אז יעקב צוקערמאן האט׳ װיא ײד און װיא מענטש׳ זיך מקריב געװען אויף פרעמדער ערד און געקעמפט אויף צו באפרײען די װעלט פון פאשיזם און אנטי־ םעמיטיזם׳ ...

... פון פאריז— קײן אשװיענטשים— משה צוקערמאן458 ...