Land of Israel

... ער פלעגט נישט נעמען מער װי 18 ;ח״י) קלײנע מטבעות פאר א פדיון. װי זײן פאטער, איז ער אויך געװען פול מיט בענקשאפט צו ארץ־ישראל און געשיקט געלט סא שפײזן ארעמע לײט דארט. אבער ער האט געשטעלט א תנאי, אז זיץ געלט זאל װערן צעטײלט נאר צװישן ארטיקע געבוירענע. ...

... טראגן װעגן דעם צױניזם אין אסך גרויסע שטעט בחינם, אן באלװינט צו װערן — האבן אים אסך שטאט־מענטשן(ד• ה• לוקאײעס געבעטן, אז ער זאל אויך פאר זיי רעדן איבער די צױניסטישע צילן און שטרעבונגען. ער האט אנגענומען זייער בקשה און ער האט זײ אויפגעקלערט די װיכטיקײט פון ישוב ארץ־ישראל. אין דינע װערטער האבן זיך אײנגעבאקן אין די הערצער (פון די צוהערערס און האבן געמאכט א זײער שטארקן רושם און זײ זענען צוגעשטאנען צום אידעאל׳ און אויך בײגעשטײערט געלט פאר צױן׳. ...

... הרצון והשאיפה לעלות לארץ ישראל הױ גדולים ורבים מחברי ״צעירי אגודת ישראל״ ...

... װען איך בין אװעקגעפארן קײן ארץ־ישראל, אין אנהײב פון די דרײסיקע יארן, ...

... די רעכטע פועלי־צױן האט געשאפן א סטאלערײ, כדי צו לערנען א פאך יענע חברים, װאם קלײבן זיך צו פארן קײן ארץ־ישראל. מײסטער און אנפירער פון װארשטאט איז געװע ן זאקהײזער. ער האט באקומען דעם ערשטן סערטיפיקאט און ער געפינט זיך איצט אין ישראל. ...

... גרשון צוקערמא ן שרײב ט מי ר אי ן א ברױ ו צװ. אנד.: ״יחיאל, ד ו פרעגס ט זי ך װעגן מײ ן עליה, װע ן אי ך װע ל קומע ן קײ ן ארץ־ישראל. אי ך גלײ ב שוי ן נישט, א ז כ׳װעל עול ה זײן. אי ך בי ן אי ן גאנצ ן פארצװײפלט. די ר אי ז שװע ר זי ך פארצושטעלן, אז אי ך זא ל זײ ן אזו י פעסימיסטיש, אבע ר לײדע ר אי ז ע ס א פאקט. ב ײ אונד ז אי ן לוקאװ אי ז אל ץ טויט. אפש ר אי ז מײ ן שטימונ ג אזא. ד ו פרעגס ט זי ך װעג ן דע ר ארבעט אי ן ק ן או ן אי ן ״החלוץ״. דע ר גאנצע ר ק ן באשטײ ט פ ח בלוי ז קינדער. פעלצמאן ארבע ט בי ז שפעט. או ן ד י סרעברניק ס זיצ ן אי ן דע ר הײם. ד ו קענס ט זי ך פארשטעלן, א ז ד י סרעברניק ס זאל ן קענע ן זיצ ן אי ן דע ר הײ ם? אז א יאוש, א ז מ׳קע ן משוגע װערן. יחיאל, ד ו קענס ט זי ך ניש ט פארשטעלן, װ י ע ס זע ט איצ ט אוי ס אי ן פוילן. ד ו דארפס ט זי ך פיל ן גליקלע ך װא ס ד ו ביס ט אי ן ארץ־ישראל״.

*יחיאל׳ אי ד װײם, א ז אי ן ארץ־־ישרא ל זענע ן איצ ט אומרוען . ד ו שרײבםט, א ז גאנצע נעכ ט ביםט ו פארנומע ן מי ט שמירה . אי ך װאל ט געװאל ט זײ ן אי ן אומרויק ן ארץ־ ישראל, אײדע ר אי ן ״רויק ד פוילן . װע ר וױים ט צ י מי ר װעל ן זי ד נא ד זען • אי ד בי ן אין גאגצ ן םארצוױיפלט, שטע ל זי ד םאר׳ אפגעװע ן כמע ט 2 יא ר אוי ף הכשר ה או ן איד ז ע ניש ט קײ ן אויםזיכט, א ז אי ד זא ל עול ה זיץ . װעג ן געזעלשאפטלעכע ר ארבע ט אי ז נישטא װא ם צ ו רעח . ד ו קענם ט זי ד ניש ט פארשטעל ן װ י אזו י ע ס זע ט איצ ט אוי ס אין פוילן . דע ר אגטיםעמיטיז ם װער ט שטארקע ר פו ן טא ג צ ו טאג . ד י ײדיש ע יוגנ ט הא ט גישט װא ם צ ו טאן . אפיל ו אי ן ד י ליבעראל ע קריסטלעכ ע קריח ן הא ט מע ן אונד ז ניש ט ליב . אי ן ד י שול ן שלאג ט מען . װעג ן ד י הוימזול ן אי ז שוי ן אפגערעדט . ם׳אי ז נישט א װאם מקנ א צ ו זײ ן אונדזער ע םטודענט ן אי ן ד י שטעטלע ד או ן דערפע ר גים ט זי ד ײדיש בלוט . װע ן א ײ ד קומ ט צורי ק א לעבעדיקע ר פו ן א דארף׳ בענטש ט ע ר גומל . איד מי ...

... אלץ אפטער האבן זיך געהערט צוױשנרופן אויף די פארזאמלונגען ביי אונז אין לאקאל. מען האט אנטדעקט אין דער פארטײ א קאמוניסטיש קעמערל. פיל חברים זענען אװעק פון דער באװעגונג. אנדערע זענען אװעקגעפארן קײן אויסלאנד אדער קים װארשע. געבליבן איז א קלײנע גרופע, װאם האט געשאפן אן אפטײלונג פון ״החלח הצעיר״, װעמענם חברים עם זענען אװעק אויף הכשרה און עול געװען קים ארץ־ישראל.

... אגב, פאר מײן אפפאר קײן ארץ־ישראל, האט ער מיך געטראפן אין װארשע און שטארק געבעטן אים צו באזוכן און זען זי ח פרוי. איך בין געװען איבערראש ט צו טרעפן א שײנע א ח אײדעלע פרוי. ״זעמסט* , האט ער צו מיר געזאגט ״א דאנק דײנע בריװ האט זי חתונה געהאט מיט מיר״...

... שבת פלעגט יונג און אלט גײן צום זאפאװיעדניקער װאלד. ױגנט־קרײזלעך פלעגן דארט אפהאלטן אומלעגאַלע ״מאסװוקעס״ און פארזאמלונגען. א פרײדיק געזאנג האט זיך געטראגן פון דארט — לידער פון קאמוניםטן, השומר־הצעיר, ״בונד״, פון דער חלוצישער ױגנטן לידער פון פרײהײט, פץ בענקשאפט צו ארץ־ישראל. * ...

צוליב גרויסע שװעריקייטן, בעיקר צוליב קראנקײטן פון די קינדער, פארט מײן פאטער מיט דער פאמיליע צוריק׳ מיט א שװער צעבראכן הארץ׳ נאך לוקאװ, אבער די ליבע צו אר״י װערט בײ אים גארנישט קלענער. דאס װוינען אין לוקאװ באטראכט ער פאר צײטװײליק און דאס ברענגט ער אויך אריװ אין די הערצער פון זײנע קינדער. דאס דרשנט ער יעדן שבת און יום־טוב פאר די צעירי מזרחי און השומר הדתי, וואס צעװאקסט זיך שטארק אין לוקאװ אין די לעצטע יארן פאר דער מלחמה. דאנערשטיק׳ דעם 7־טן סעפטעמבער 1939׳ א װאך אין דער מלחמה׳ װערט לוקאװ שרעקלעך באמבארדירט. מײן פאטערס א קוזין פארט דורך לוקאװ און קומט צו אונדז אין שטוב, פרעגט אים באלד מײן פאטער ע״ה: צי האסטו פלאץ אין דײן אויטא פאר מײנע קינדער? איך װיל, זײ זאלן זיך דורכשלאגן קײן ארץ־ישראל. בדוח גדול באקומען ...

... די בענקשאפט נאד צימ לאזט אים נישט רוען. טראץ די גוטע געשעפטן אין דער הײם׳ לאזט ער אלץ איבער און ער פארט מיט דער משפחה קײן ארץ־ישראל.

... מכתבױ אלי הױ כװײם געגועים לארץ־ישראל, ובהױתו כבר חולה וידע את מצבו, ...

א װא ך צײ ט בי ן אי ך דא ס מא ל געװע ן אי ן לוקאװ . אי ך הא ב אײנגעטענה ט מי ט מײנע נאענטםטע , א ז מע ן דאר ף אװע ק פו ן דארט . לײדע ר זענע ן ז ײ ניש ט געװע ן גרײ ט צו לאז ן אל ץ או ן אװע ק אי ן א שװער ן װאנדערװעג . א ס ך פו ן ז ײ האב ן געטרוימ ט צ ו פארן קײ ן אר ץ ישראל , או ן פו ן רוםלאנד , האב ן ז ײ געטראכט , אי ז נישט א קי ץ װע ג אוי ף צוריק. אנדער ע האב ן ניש ט געקענ ט זי ך צעשײד ן מי ן ד י משפחו ת א ץ איבערלא ץ דא ם ביםל פאדמעגן , װא ם מ׳הא ט דערװארב ן מי ן שװערע ר מי . או ן אויסע ר דע ם הא ט מע ז דעמאלט דערצײל ט פאנטאםטיש ע מעשױת , א ז ד י מלחמ ה װע ט ניש ט דויער ן מע ר װי עטלעכ ע חדשים . בערלי ן װער ט באמבארדירט , ענגלאנ ד או ן פראנקרײ ך װעל ן שנע ל פארענדיקן מי ט ד י דײטשן . אי ן יענ ע גורלדיק ע טע ג הא ט מע ן געדארפ ט זי ץ דריים ט אץ דעצידירט . אונדזער ע נאענט ע זענע ן ע ל פ י רו ב דא ס ניש ט געװען . ...

... אין יענער צײט זענע ן לוקאװער געפאר ן קי ץ פאריז, קײן ארץ־ישראל, קײן ארגענ ־

... במחנה פיטביה, נוצרו ג ם שירים מױחדים ששקפו א ת חײנו. פעם הובא אלינו יהודי מארץ ישראל ע ם פםפור ט אנגלי. כולם רצו לראותו כדי לקב ל פרים ת שלום מאר ץ החלומות. היהודי םיפר לנו ע ל ח ײ החלוצי ם בקיבוצים, ע ל אודו ת הכרמל, הגלי ל ועמ ק יזרעאל, אחר כך הו א ש ר לנ ו א ת ״שי ר העמק״ והשיר הפ ך להימנון, םמ ל לאמונ ה ותקוד ״ לא ר ק אצל בעלי הדעה הצױנית, אלא ג ם בחוגי ם השמאלײם. ...