Lublin

... ינדער איז געװען בלויז אײנע פון די פיר אלגע־ מײנע שולן. אין שטאט זענען געװען 2 גימנאזיעס׳ פאר ײנגלעך און פאר מײדלעך׳ אבער ײדישע גימנאזיסטן האט מען געקענט צײלן אויף די פינגער — ערשטנס צוליב דעם הויכן אפצאל׳ און צװײטנס׳ צוליב דער אנטיסעמיטישער דיסקרימינאציע. אט׳ למשל׳ געדענק איך אײן גימנאזיע־שילער ראובן פלאמאן. זײן פאטער האט געהאט א געװעלבל פון שוסטער־צודאטן און ער האט אלץ געטאן׳ אז זײן זון׳ א בחור מיט א ״פײערדיקן קאפ״ זאל װערן א ״מענטש״. אבער אין גימנאזיע האט מען אים אזוי שיקאנירט׳ אז ער האט געמוזט זיצן 2 יאר אין אײן קלאס. לסוף האט מען אים געגעבן אזעלכע באלן׳ אז ער האט װײטער נישט געקענט לערנען. פלאמאן איז אבער נישט געווען געפאלן ביי זיך — ער האט באלײגט דעם עקזאמען אין דער װאיעוואדשאםט־ שטאט׳ אין לובלין׳ און דארט האט ער באקומען די מאטורע מיט א הױכער אויסצײ־

... ל כך הרבה אנרגיה, מאין הם שאבו כוח כזה לעבודה חברתית ותרבותית. בסך הכל לא היה לנוער שום סיכוי קיום. בענין למודי פ — לא היה טעם לדבר. האנטישמיות היתה בדרך. האוכלוסיה בעיר היתה מורכבת מ־סי^סצ יהודים, אך מיסים שלמו היהודים 0%נ ) מהםכום הגלובלי. ליהודים היה רק בית ספר אחד מתוך 4 הקײמים. בעיר היו 2 גמנסױת, לנערים ולנערות, אך גימנזיסטים יהודיים אפשר היה למסור על האצבעות, — ראשית, בגלל התשלום הגבוה ושנית בגלל ההפליד. האנטישמית. למשל, נזכר אני בתלמיד גמנסיה ראובן פלומן. לאביו היתה חנות לעסקי נעלײם וד,ו א עשה הכל כדי שבנו, בחור עם ״ראש בוער״, יהפך ל״אדם״. אך בגמנסיה כל כך התעללו בו שהוא צריך היה לשבת שנתיים בכתד, אחת. לבסוף נתנו לו מכות כאלו ׳ שד,ו א לא יכול היה לד,משיך ללמוד. אך פלומן לא התייאש, — הוא הגיש את הבחינה בעיר הגליל לובלין ושם קבל את הבגרות עם ציון גבוה (הױם הוא רופא ידוע).