Hersh Meir Lederkremer

באלד נאך ראש השנה זענען די דײטשן ארײן אין לוקאװ. אין עטלעכע שעה ארום האבן זיי שוין ארעםטירט די צװײ קהילה־פרנםים יעקב םרעברניק (עםיקמאכעס און הערש מאיר לעדערקרעמער און זײ אויפן ארט דערשאםן. איןא נאכט שפעטער האבן די דײטשע שטורמיםטן זיך געלאזט איבער די ײדישע הײזער, אדויםגעטריבן פון דארט עטלעכע הונדערט מענער און געיאגט זײ צו פום. אין שטעטל װענגראװ, װי מען האט אײנגעארדנטא לאגער פאר עטלעכע טויזנט ײדן פון דער געגנט. אין דער נאכט פון ױם־כפור האבן זײ דארט דערשאםן דעם װענגראװער רב, הי״ד, אן אײניקל פון ר׳ מענדעלע קאצקער. בעת דעם טרײבן די ױנגעלײט איז אויפן װעג געפאלן טויט שלמה ראזענשטימ הי״ד• ...

זונטיק׳ דעם 16טן םעפטעמבער בין איך מיט האפערן׳ דעם אײגנטימער פון אפטײק־םקלאד געגאנגען געבןא קוק װאם עם הערט זיך אין שטאט. די פאמיליעם אונדזערע זענען דערװײל געבליבן אין דארף. װען מיר זענען געזעםן בײ מיץ טאטנם הויז צוזאמען מיט דוד פארבער׳ משה עליע דער פורמאן און זײן זון יעקב. פלוצלינג האבן מיר דערהערטא שיםערײ. איך האב זײ געזאגט׳ אז זײ זאלן אריץ צו מיר אין שטוב. זײ זענען אבער אװעק און מען האט זײ אויפן װעג דערשאםן. עם זענען דאן אויד דערשאםן געװארן הערש מאיר לעדערקרעמער און יעקב עסיקמאכער. בסך הכל האט מען דעמאלט דערשאםן אין די גאםןא ס2 פערזאן. אנדערע האט מען צונויפגעטריבן בײם קאשטשאל׳ פון דארט האט מען זײ געטריבן קײן װענגראװ און אויפן װעג האט מען םיל פון זײ דערשאםן, דאם איז געװען דער אנהײב פון דער דײטשער ממשלה אין לוקאװ.