Bunkers

בערך אַ וואַך ערב ראש השנה תש״ד, אין אַ וואַרעמען אלול פרימארגן, האָבן גרויסע דייטשע ארמיי־אפטיילונגען ארומגערינגלט דעם סקאלער וואלד. מיט אויסגעשטרעקטע באיאנעטן האָבן געדיכטע רייען פון דייטשע סאלדאטן סיסטעמאטיש גענומען "קעמען" דאס וואלד. מיר האבן קוים באוויזן אריינצולויפן אין אונדזערע בונקערס און מיר האבן שוין געהערט זייערע באשטיוולטע טריט איבער אונדזער בונקער און דאס קנאלן פון זייערע ביקסן. די ...

... יווערט און ווייסט נישט וואס צו טאן, אבער באלד לאזט ער זיך צוריק אראפ אין בונקער און שטאמלט ארויס, א טויט־בלאסער בלויז צוויי ווערטער: "פאליציאנטן, אנטלויפט". ער אליין שפרינגט ארויס פון בונקער און לאזט זיך לויפן אין א ריכטונג אוועק פונעם פאליציאנט און מיד פאלגט אים נאך און הויבט אן צו לויפן צווישן די ביימער אין שניי. עטליכע ביקסן־שאס האבן אפגעהילכט איבער אונדזערע קעפ, אבער נאך עטליכע מינוט איז דער וואלד ווידער איינגעהילט געווארן אין א טיפער שטילקייט. ארויסגעוויזן האט זיך אט וואס: אן אוקראינישער פאליציאנט איז ערב דער קריסטלעכער חגא געקומען אין וואלד אליין אויסצוהאקן זיך א יונג סאסנע־בויםעלע און איז צוזאמען מיטן וואלד־וועכטער פונקט דערגאנען צו יענעם וואלד־ווינקל, וואו מיד זענען געליגן באהאלטן אין די בונקערס. ווען מיד האבן אים באמערקט צווישן די בוימער און אנגעהויבן צו לויפן, האט ער אליין זיך אויך דערשראקן, האט אויסגעשאסן עטלעכע מאל פון זיין ביקס און איז ארויס פון וואלד. פיל שפעטער האבן מיד זיך ערשט דערוואוסט פץ וואלד־וועכטער, וואס עס איז געשען, אבער אין יענעם מאמענט זענען מיד זיכער געווען אז עמיצער האט אונז באמערקט און פארמסרט אונדזערע בונקערס, און אז מערערע פאליציאנטן זענען אונז געקומען זוכן אין וואלד. מיר האבן דעריבער גלייך באשלאסן צו פארלאזן אונדזערע בונקערס און אנדערשוואו זוכן צייטווייליגע באהעלטענישן.

איין פרימארגן האבן מיר דערהערט נידעריק איבערן וואלד, פליען אן עראפלאן. פארזיכטיק האבן עטליכע פון אונדז ארויסגעשטעקט די קעפ פון די בונקערס און אנשטרענגענדיק די אומן צום הימל, האבן מיד, צווישן די נאקעטע שפיצן ביימער, דערזען אויפן פלמל פון פארבייפליענדיקן עראפלאן, דעם רויטן, סאוויעט־רוסישן שטערן. דער קאפ האט זיך אנגעהויבן דרייען און דאס הארץ האט האסטיק געקלאפט. איז דאס מעגלעך, אז מיר זענען שוין באפרייט? איז דאס טאקע די ווירקלעכקייט, אדער בלויז א חלום? מיד זענען אלע געווען צעחושט, ווי פארשיכורט, און נישט געוואוט וואט צו טאן און וואט צו זאגן איינער צום צווייטן. דעם גאנצן טאג זענען מיד אבער געבליבן אין די בונקערט אץ ערשט ביינאכט, האבן זיך צוויי פון אונדז, חיים גאטעטפעלד און יבל״א נחמיה שטאק, ארויסגעלאזט אין דער ריכטונג פון די "מאזורן". נאך א קורצער צייט זענען זיי צוריקגעקומען מיט דער בשורה אז טאודעט־רוטיש מיליטער איז שוין אין שטאט. יענע נאכט אין בונקער איז קיינער נישט געשלאפן. מיר האבן די גאנצע נאכט געוויינט, גערעדט און געטראכט.