פארצויגן עטליכע שעה. נאך דעם האט מען אונדז אריינגעפירט, צו 5 אויסגעשטעלט, אויף דעם פלאץ פון דעם לאגער און צעלאזט. דער ערשטער אריינקום אויפן לאגער־פלאץ, האט שוין געמאכט א באזונדער שלעכטן איינדרוק. עס האבן זיך ארומגעדרייט זייער אויסגעמאטערטע מענטשן מיט אויסגעבלייכטע פנימער. ווען מיר זענען ארויפגעגאנגען ווייטער, האבן מיר דערזען ווי מען טראגט עטליכע מתים, וואס זענען געפאלן און דערשאסן געווארן ביי דער ארבעט נעבן א בוי, וואו מען האט אויפגעשטעלט נייע באראקן. די ס.ס.־ לייט, אוקראינישע פאליציי און קאפאס זענען ארומגעגאנגען מיט די נאהייקעם אין די הענט.

מיט גרויס געוויין האב איך געטראפן מיין ברודערל און דאס איינגעלע יאלעס. איך האב זיך אותדג געאבסאלוט נישט געקענט בארוהיקן, אבער מיט א שרעקלעכן ווייטיק אין הארץ און טרערן אין די אויגן האב איך געפרואווט פאר די צוויי קינדער זיך צובהערשן. אין אמתן האבן זיך די טרערן געשטיקט און איך האב נישט געקענט ענטפערן און בכלל עפענען דאס מויל, בעיק רווען די צוויי קינדער, ווי אפגערעדט, האבן אויסגעשריען: "פארוואס זענען מיר ווייטער נישט געפארן צוזאמען מיט אלע אונזערע טייערע?" עס האבן נישט געהאלפן קיין רייד, וואס איך האב זיי דערקלערט: ליבע קינדער, וועמענס שולד איז דען דערביי? און וואס קענען מיר דערצו טאן? דער ענדציל איז סיי ווי איינער. און דאך האב איך אין יענער רגע נישט געקענט זיך פארצושטעלן, אז איך רעד סתם רייד... מיד האבן זיך ערשט נאר־וואס ארומגעקוקט וואו מיד זענען און וואס פאר א פנים מיד האבן. נאד ליידער, וואס האט מען געקענט מאכן? עס גייען פארביי פארשיידענע היימישע מענטשן, מען שאקלט זיך צו מיט׳ן קאפ... גוט האבן מיד דערלעבט.... איך מאך דעם טרויעריקן סך־הכל. און אט האב איך פארשטאנען אז איך בין א טאטע פון צוויי קינדער,

וויי ל זי י זענע ן נעבע ך בייד ע געווע ן אי ן גאנצ ן ראטלאז . אי ך הא ב זי ך צ ו זי י געווענדעט : "קומ ט וועל ן מי ד זי ך ארומקוק ן וו י דע ר לאגע ר זע ט אויס , מי ד וועל ן זי ך עפע ס דערוויס ן פו ן דע ם לאגער" . או ן אזו י בי ן אי ך מי ט זי י או ן נא ך עטלעכ ע היימיש ע מענטש ן צוגעגאנגע ן צ ו עטלעכ ע יידן , ווא ס האב ן שוי ן באמ ת ניש ט געהא ט קיי ן אויסזע ן פו ן מענטשן , או ן מי ד האב ן אנגעהויב ן זי ך אביס ל צ ו אינפארמירן . שרעקלע ך זענע ן געווע ן ד י ידיעו ת וועג ן לעב ן אי ן לאגער . אי ך פרע ג צ י מע ן לאז ט צ ו היל ף פו ן דע ר היים ? אבע ר ליידע ר דערפו ן אי ז קיי ן ריי ד נישטא . ע ס אי ז סי י וו י אויסזיכטלאז , א ז מי ד זאל ן באקומע ן היל ף פו ן דע ר היים ; ערשטנס , אי ז נישט א פו ן וועמע ן צ ו באקומע ן או ן צווייטנס , ע ס אי ז צ ו ווייט . ווייטע ר פרע ג אי ך וועג ן א פלא ץ צ ו שלאפן ? דארוי ף קריג ן מי ד ווידע ר א טרויעריק ן ענטפער . אי ך הא ב זי י דערציילט , א ז כ׳בי ן געווע ן שוי ן אי ן א ן ארבעטס־לאגער , אבע ר מי ד האב ן געהא ט גאנ ץ אנדער ע לעבנס־באדינגונגען , מי ד האב ן באקומע ן היל ף פו ן דע ר היים , מי ד האב ן געהא ט א געלעגע ר פו ן 35 ־ 40 ס״מ . האב ן זי י אונד ז געענטפערט , א ז מי ד האב ן געהא ט א גן־עדן , וויי ל אי ן דע ם לאגע ר אי ז אבסאלו ט נישט א ווא ו צ ו שלאפז . ע ס געפינע ן זי ך אי ן לאגע ר לער ך 8 ־ 0 ו טויזנ ט מענטש ן או ן אי ן גאנצ ן איי ן 126