Kalman Liver

... דער געוויילטער איז אנהויב יוני 1924 אויף דעמאקראטישע יסודות קהלה־ראט, איז זיך צום ערשטן מאל צונויפגעקומען אין אויגוסט 1924 אין פאלגענדיקן צוזאמענשטעל : הערש בלומענפרוכט און יוסף שוויי- צער (קליינבירגער) , יחיאל קורלאנד יעקב מ . גוטמאן , יצחק מאיר שענבערג און קלמן ליווער (אגודה) , יצחק אהרן לאנדוי , משולם ליווער, גרשון רעכניץ , לייביש בוכווייץ , דוד טורנער און משה נייבערג (פאראייניקטע חסידים מיט "מזרחי") , הערש ליפמאן גאלדשטיין , משה האמפעל, אפרים קליימאן , יוסף באנק און הערש רעטמאן (האנט־ ווערקער), ד״ר ש . וויינציהער , שלמה פרענקעל און אברהם ליווער (נאציאנאלער בלאק) . ...

נאד ראובן ליווערסטויטאין יאר 1910 האבן זיינ זון, ר׳ קלמן ליווער, און זיינ איידעם, יחיאל קאוואלסקי, ווייטער געפירט דאם גע- שעפט, און די בענדינער לעדער האט געהאט א גוטן שם אין גע- חארן געזוכט דורך די ווארשאווער פאבריקן, צוליב זיינ גוטער קוואליטעט און אויך צוליב דער רעיעלקייט פון דער פירמע. ...

... ר טייך פשעמשא האט גאך פון די אלטע צייטן געשפילט א וויכטיקע ראלע ביי דער אנטוויקלונג פון דער שטאט. שוין אין די אלטע כראניקעס געפונען מיר, אז ביי די ברעגעס פון דער פשעמשא האבן זיך געפונען וואסער־מילן, אויך די ביר־ברויערייען, וועלכע האבן פארברויכט אסך וואסער האבן זיך ביי אונז אנטוויקלט א דאנק דעם טייך, וואס איז געווען א גוטער וואסער־רעזערווואר. אין בענדי זענען געווען 6 תבואה־מילן; די עלטסטע פון זיי — נזשיקאווסקים וואסער־מיל ביי די "סטאווידלעס", אויף די גראבלעם. צז די גרעסטע מילן האט געהערט די "מערקורא" פון אברהם ליווער און חיים מיטלים, דאן קומט די מיל פון די ברידער שלום, דוד לאסקער און אברהם ניעמיעץ. אויך פאטאקס דאמף־מיל איז געווען פון די גאר אלטע מילן, און איז שפעטער אפגעקויפט געווארן דורך קלמן ליווער און איבערגעארבעט אויף א מאדערנער מיל געטריבן דורך עלעקטריע. די פינפטע מיל איז געווע איטשע מאיר שענבערגס אויף דער מאנדזעווער גאס, און די זעקסטע — א קריסטלעכע, קלא9־צעם, וועלכע איז אבער תמיד געווען אין ארענדע אין יידישע הענט, (איציק פרידלער און הענעך עפשטיין). די אלע מילן זענען כמעט געווען מאדערן איינגעריכטעט, און האבן פארברויכט נאר א 75 ארבעטער, פון זיי 50 פראצ. יידן. געווען אויך עטליכע יידישע מילנער

... אזוי ארום איז בענדי געוארן א צענטער פון מעל־הורט האנדל פארן גאנצן קרייז. געווען אויך עטליכע קליינע קאשע־מילן ווי: הירש יוסף האלענדער, אפלערס, י. מ. שענבערג, און קלמן ליווער.

... געווען יעקב גוטמאן און דירעקטאר — מאטל טענענבויס. די באנק האט געגעבן קרעדיט די קליינע סוחרים און קליינהענדלער. אויך די "ספולדזשעלטשע באנק דיסקאנטאווי" וועלכע איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1927 ביים קליינהענדלער פאריין האט אנגעפירט א גרויסע הילפס־קרעדיט־טעטיקייט פאר דעם קליינהענדלער. פרעזעס פון דער באנק איז געווען: ברון בראנזא, איז דער פארוואלטונג: גרשון רעכניץ, הלל באלימאווסקי, משה לאסק, יוסף רום, יהושע קליינמאן. דירעקטאר איז געווען קאנער מענדל, און שפעטער, ביז 1939 — א. ברוקנער (ישראל). צו די גרויסע בענק האט געהערט דער "באנק קופיעצקי" וועלכע איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1926, און געפירט א פארצווייגטע טעטיקייט אויפן קרעדיט־גע־ביט פאר סוחרים. די לעצטע פארוואלטונג איז באשטאנען פון: פרעזעם קלמן ליווער, דוד סקאטשילאס, דוד סקורניק, טוביה שפירא; אין ראט: פרעזעס — ישעיהו ראטנער, י. מ. קורלאנד, שלמה יצחק רינסקי, י. מ. גאנצווייך, מענדל דאמב, הענדל ערליך.