Abraham Liver

... אין ד י לעצט ע יאר ן פא ר דע ר וועלט־מלחמ ה אי ז ד י ארבע ט פארן "אדעסע ר קאמיטעט " געפיר ט געוואר ן דור ך א . ק . ליווער , אברהם ליווע ר או ן נט ע לאנדנער .

... פ׳איז אויסגעוויילט געווארן א פארוואלטונג פון פאליגנדיקן צוזאמענשטעל: שמחה בינים באנהארט (פארזיצער), יאנקעלע גוט־ מאן (וויצע־פארזיצער), בערל רעכט (סעקרעטאר), בעריש ליווער (קאסירער), אברהם ליווער, דוד סקורניק, דוד ל טורנער, וואלף נחום גוטשטיין, זלמן ערנסט, זיסמאן לאנדנער חיים מאיד זיידנער, ישראלקע ציגלער, ליפע קאמיגער, מענדל שפירא, מענדל דאמב, משה נייבערג, מענדל איילנבערג, שלום לאסקער, נחום אברהם ארנער, שלמה זילבערבערג, שלמה יצחק רינסקי און משה חיים קאמינער. ...

... אברהם ליווער וויצע־פארזיצער פון קהלה־ פארוואלטונג ...

י. ד. רודזין (האנטווערקער, געשטארבן אין יאר 1934 און אויף זיין ארט איז אריינגעקומען דער פארשטארבענער נחמן טענענבערג, ציוניסט), ב. ד. סקאצילאם (אגודה), ה. שטראכליץ (ציוניסט), א. ב. ווערדיגער (אגודה). פארזיצער פון קהלה־ראט איז צו יענער צייט געווען י. מ. קורלאנד (וועלכער האט אין יאר 1935 פארלאזט בענדין און שפעטער האט דעם פארזיצער־אמט פארנומען דער אגודיסט ש. י. רינסקי), וויצע־ פרעזיצער — נ. לאנדנער; פארזיצער פון דער קהלה־פארוואלטונג — ל. רובינליכט, וויצע־פארזיצער — אברהם ליווער, וועלכער איז אין אפריל 1934 אפגעשטעלט געווארן אין זיין טעטיקייט מצד דער סטא־ ראסטווע "צוליב זיינע באמיונגען צו שאפן פון דער בענדינער קהלה א פאליטישע פלאצוווקע, אראפשטופנדיק די רעליגיעזע ענינים אויפן צווייטן ארט". ...

... ל. קאצענגאלד (מזרחי, וועלכער האט אין 1933 פארלאזט בענדי ן און אויף זיין ארט איז אדיין אין דער פארוואלטונג משה מאנעלא , מזרחי, תורה ועבודה), אברהם ליווע ר (ציוניסט), י. מ. ניימארק (מזרחי), ש. פיעקארסקי (אגודה), ל. רובינליכט (אומפארטייאישער) ,

... ט, אדג״ל. גורם געווען דערצו האבן קודם כל די אינערלעכ ע פארטיי־שטרייטיקייטן, און אלס רעזולטאט דערפון האט זיך פארהעלטנישמעסיק אפט געטוישט די קהלה־לייטונג: ד״ר וויינציהער האט רעזיגנירט פון זיין אמט, אלס פארזיצער אין יאר 1925, דער געוויילטער אויף זיין ארט אין יאר 1926 ש. פירסטענבערג האט, צוליב די זעלבע סיבות, געמוזט רעזיגנירן אין יאר 1927. צוזאמען מיטן פרעזעס פירסטענבערג איז אוועק פון פאסטן דער לאנגיעריקער קהלה־סעקרעטאר יצחק פסחזאן, וועלכער האט מער נישט געקענט פארטראגן די אטמאספערע, וואס עס האט זי געשאפן אין און ארום דער קהלה. די לייטונג האט דען איבערגענומען דער וויצע־פארזיצער מרדכי יוסף פראווער און אלס סעקרעטאר איז באשטימט געווארן ישראל פרייליך. אין יאר 1930 איז געוויילט געווארן אלס פארזיצער אברהם ליווער, וועלכער האט שוין, אונטערן דרוק פון זיין פארטיי (אגודה), געמוזט פארנעמען דעם פארזיץ־אמט ביזן סוף פון דער קאדענץ.

ס׳איז אויך אונטערגענומען געווארן אן אקציע לטובת דער גיט־ נאזיע ביים היגן שטאט־ראט און ביי דער קהלה, וועלכע איז געקרוינט געווארן מיט א געהעריקן דערפאלג. ס׳זענען אויך צוקאאפטירט גע־ ווארן נייע מיטגלידער צום אויפזיכט־ראט, צווישן וועלכע ס׳האבן זיך ספעציעל אויסגעצייכנט דער עסקנ שלמה פרענקל און דער ענערגישער כלל־טוער אברהם ליווער, ווי אויך לייביש בוכווייץ, א. לאכמאן, משה גרונדמאן, אברהם פטאשניק, וואלף רעכניץ א״אנד. עס האט זיך אויך פרייוויליק געמאלדן אלס אדמיניסטראטאר דער שול־טוער מאיר פאטאש. און אט פון דעם מאמענט הויבט זיך אן א נייע עפאכע פאר דער שול, די אנטוויקלונג מאכט ריזיקע שריט פאראויס און די פרעק־ ווענץ וואקסט כסדר. אסך מיטגעווירקט צו דעם האט דאס באקומען פון קאעדוקאציע־רעכט. אבער א גרויסע שטערונג צו דער ווייטער־ דיקער אנטוויקלונג פון דער גימנאזיע איז געווען דאס נישט באזיצן קיין עפנטלעכע־רעכט, צוליב וואס די שילער האבן צו די מאטורע־ עקזאמענס געמוזט אנקומען אין די נישט־יידישע שולן, און דער רעזולטאט איז געווען אזעלכער, אז פון 8 שילער, וועלכע זענען צוגעטרעטן צו די עקזאמענס האט קוים איינאיינציקער באקומען מאטורע. ס׳איז פארשטענדלעך, אז אזא מצב האט אונטערגעבראכן די ווייטערדיקע אנטוויקלונג פון דער שול און האט נישט געקענט לענגער געדולדיק ווערן.

צודער אינדוסטריע געהערן: תבואה־און קאשע־מילן, ביר ברויע־ערען, אייל־און קאקאס־פאבריקן, שאקאלאד־אח צוקער־אויסאר־בעטונגען. אונזער טייך פשעמשא האט גאך פון די אלטע צייטן געשפילט א וויכטיקע ראלע ביי דער אנטוויקלונג פון דער שטאט. שוין אין די אלטע כראניקעס געפונען מיר, אז ביי די ברעגעס פון דער פשעמשא האבן זיך געפונען וואסער־מילן, אויך די ביר־ברויערייען, וועלכע האבן פארברויכט אסך וואסער האבן זיך ביי אונז אנטוויקלט א דאנק דעם טייך, וואס איז געווען א גוטער וואסער־רעזערווואר. אין בענדי זענען געווען 6 תבואה־מילן; די עלטסטע פון זיי — נזשיקאווסקים וואסער־מיל ביי די "סטאווידלעס", אויף די גראבלעם. צז די גרעסטע מילן האט געהערט די "מערקורא" פון אברהם ליווער און חיים מיטלים, דאן קומט די מיל פון די ברידער שלום, דוד לאסקער און אברהם ניעמיעץ. אויך פאטאקס דאמף־מיל איז געווען פון די גאר אלטע מילן, און איז שפעטער אפגעקויפט געווארן דורך קלמן ליווער און איבערגעארבעט אויף א מאדערנער מיל געטריבן דורך עלעקטריע. די פינפטע מיל איז געווע איטשע מאיר שענבערגס אויף דער מאנדזעווער גאס, און די זעקסטע — א קריסטלעכע, קלא9־צעם, וועלכע איז אבער תמיד געווען אין ארענדע אין יידישע הענט, (איציק פרידלער און הענעך עפשטיין). די אלע מילן זענען כמעט געווען מאדערן איינגעריכטעט, און האבן פארברויכט נאר א 75 ארבעטער, פון זיי 50 פראצ. יידן. געווען אויך עטליכע יידישע מילנער

געווען אין שטאט אויך גרויסע הורט־פירמעס אין דער קא־ לאניאלישפייז בראנזשע. צווישן די עלטסטע איז געווען באקאנט אברהם ליווערס מיט זיין גרויסן הורט! לאגער פון געטריקנט פרונט און געטריידעם, משה הירש פישל, שפעטער די באקאנטע גרויסע פירמע פון נחום צוקערמאן מיט זיין גרויס קאלאניאל־געשעפט. און די גרויסע לאגערן אין זיין אייגן הויז אויף דער קאלאנטאיא גאס. אויך מענדל פינטשעווסקי איז געווען פון די גרעסטע הורט סוחרים. שפעטער קומען צו משה ווייסבארט. נתן דוד לעדעתואן, חנה נונבערג, אברהם אויערבאן, מרדכי שאנצער, דוד זיגרייך, געציל שטייניץ און אנדערע. אין דער לעצטער צייט איז פון די אנגעזעענסטע און בא' דייטנדיקסטע פירמעס אין דער בראנזשע אין שטאט געווען די בא' קאנטע פירמע פון "א. האנופעל און נ. גאלדסבעל" אויף דער שוויענ־ טאיערסקי גאס, וואס האט פארקויפט אין הורט: צוקער, הערינג, רייז, געטרוקנטע פרוכטן און אנדערע פראדוקטן. די פירמע האט גע־ האט אפטיילונגען אין גאנץ זאגלעמביע, באשעפטיקנדיק צענדלי' קער ארבעטער און אנגעשטעלטע (אלע יידן). די פירמע איז געשטא' נען אין האנדלס־באציונגען מיט דער ברייטער וועלט: נארוועגיע, איטאליע, יוגאסלאוויע ...

... כבוד זיין אנדענק. אברהם ליווערי ...

... בריק "מייוועג", אייגנטימער: אברהם ליווער, אינוואלד אין יעקב

... אייניקע פ ץ אונזערע לאנדסלייט אין אמעריקע, אץ ספעציעל זאל דערמאנט ווערן צום גוטן פריינט אברהם ל י ו ו ע ר, וועלכער האט ...

יושבים מימין לשמאל: עם זיצן פון רעכטס צי לינקס: עדמאנד פרץ ז״ל, הערצקע העלער, א.מ. לאודאן. משה ראמענבערג ז״ל, מרדכי גאלד, אברהם ליווער (ער רעדט), יעקב ראטענבערג ז״ל, פרד ליווער, ברעדין, האלצער, טוביה האסענבערג, בראט. - 392 -

... ישיבת ועד יוצאי זגלמביה בפאריס בהשתתפות אברהם לויד מאמריקה א קאמיטעט־זיצונג פון פאריזער סאסיעטע מיט אברהם ליווע פון אמעריקע