Rostov

געװעזן מאביליזירט אין דער ארמײ. מיר זענען געגאנגען צופים און געשפרונגען אויף צוגן׳ װעלבע זענען אויך כסדר באמבארדירט געװארן. נאך שװערער מי זעגען מיר אנגעקומען קײן ראסטאוו. הונגעריק׳ דארשטיק און פארמאטערט זענעז מיר אריבער דעם דאן, איך׳ מאיר מאלי און זײן הבר פנחס. כיט א לאסט־צוג זענען מיר אנגעקומען קײן טיפליס. מיר האבן װײטער געװאנדערט ביז מיר זענען אנגעקומען אין א שטעטעלע בארזשאמי אין גרוזיע. דארט האט מאיר מיט פנחםן אנגעהויבן ארבעטן אין א פאבריק פון גלאז׳ און איך אין א טישלערײ איך בין קראנק געװארן און געלעגן א צײט. װען איך בין געזונט געװארן׳ בין איך .אריבער אין א צװײטער שטאט צנארי־צכאלי׳ דארט האב איך געהאלפן בויען ברויט־ מילן און דערנאך געארבעט בײ טישלערײ אין דערפער׳ פרױואט. מיר זענען נישט געװעזן מאביליזירט׳ האט אונדז די מיליטער־מאכט גענומען אויף עפנטלעכע צװאנגם־ארבעטן בײ זײער שלעכטע באדינגונגען. מיר האבן געארבעט גאנצע טעג פאר א קלײן שטיקל ברויט. נאך שװערע באמיאונגען און א דאנק אונדזער שטארקן װילן האט מען אונדז פון דארט באפרײט.

... עם האט נישט לאנג גענומען און מען האט מיך װידער גערופן און דא שױן אין דער ארמיי אריץ, און מען האט מיך אװעקגעשיקט אין אן ארמיי־לאגער, נישט װייט פון ראסטאװ. דא האט די ארמיי זיך געגרייט צו שטעלן א הארבן װידער־ שטאגד צו פארטײדיקן ראסטאװ. זײ האבן געשאפן אן ארמײ פון בלויז קאמוגיסטישע אפיצירן, האבן זײ אויך געמאכט אז פון די סאלדאטן זאלן נישט זיץ קײן םרעמדע, האט מען אלע געװעזענע באשטראםטע אפגעלאזט און אונדז

... װארצער ארבעט און איך האב פלײסיק געארבעט גלײך מיט די רוםן׳ און מיר האבן זיך גוט אײנגעלעבט. עםן איז דארט געװען גענוג און אויך גוטע לופט• עם איז געװען זומער. אפגעארבעט פיר װאכן, האבן מיר באדארפט צוריקפארן נאך דאנבאס׳ װו די דײטשן פלעגן האלטן איז אײן באמבארדירן. זײ האבן אויך אנגעהויבן צו באמבארדירן נאװאראסײסק, װאס איז געװען נישט וױיט װו איך בין געװען און אזוי אויד ראסטאװ, דורך װאנען מיר האבן געמוזט צוריקפארן. די באװעגונג צו םטא־ לינגראד איז געװען א גרויםע. דורך דעם פלאץ, װו איך האב געארבעט׳ זענען אדורך פיל צוגן מיט מיליטער נאך םטאלינ־ גראד. איך האב אפילו געטראפן צװישן די זעלנער עטלעכע ײדן׳ װאס זענען געװען פון פוילן. עם האט אויםגעזען׳ אז די דײטשן הײבן װידער אן די אפענסױוע. גלײך האט מען געהערט׳ אז די דײטשן האבן פארנומען ראםטאװ. מען האט זיך געריכט, אז מען װעט דארפן אנטלױפן. מאםן ײדן׳ װעלכע האבן זיך געפונען אין שטעטל אלם פליטים פון אוקרא־