Talmud Torah

... ענען נישט געװען ארגאניזירט אלס פאלי־ טישע גרופן. פארקערט׳ זײ זענען געװען צעטײלט און צעשפליטערט אין פארשידענע גרופעם. אויף זײער זײט איז אבער געװען דער שטארקער האנטװערקער־פארבאנד׳ בראש מיטן באקאנטן עסקן הערשל שטרום. די רעליגיעזע צוזאכען מיטן האנטװערקער־פארבאנד האבן באהערשט די ײדישע קהילה און דארט פארװאלטעט אן א געזעלשאפטלעכער קאנטראל. די צױניסטישע ארגאניזאציע און די אנדערע פארטײען האבן נישט אנטײלגענומען אין די װאלן צו דער קהילה־פארװאלטונג׳ זײ האבן זי באיקאטירט און בכלל נישט איגטערעםירט זיד מיט איר טעטיקײט. נישט געקוקט אויף אירע קאלאםאלע פינאנציעלע מיטלען האט די קהילה־פאר״ װאלטונג זיך פארנומען בלויז מיט אויסהאלטן די בתי־תפילר״ רבנים׳ שוחטים און שמשים׳ נישט פירנדיק קײן שום בילדונג־טעטיקײט. אויך די תלמוד תורה׳ װאם האט עקםיס־ טירט א געװיסע צײט איז נישט אונטערשמיצט געװארן דורך דער קהילה־פארװאלטונג און האט זיך געמוזט שליסן. אויך בנוגע סאציאלע שוץ האט די קהילה — נישט געקוקט אויף דער גרויםער נ יט און ארעמקײט — גישט ארויסגעװיזן קײן געהעריקן אינטערעם און איניציאטױו. דעם גרעםטן טײל פון אירע פינאגציעלע מיטלען האט די קהילה באקומען פון שעכטן גענדז׳ די הויפט־פרנםה פון דער שטאט. יערלעך פלעגט כמיעלניק עקםפארטירן עטלעכע מיליאן גענדז און אט דער גאנצער האנדל איז געלעגן אין י׳־רישע הענט. פון די

... די תלמוד תורה און דער ״חדר הכללי״

צוזאמען מיט די חדרים׳ אין װעלכע עם האבן בעיקד געלערנט באלעבאטישע קינדער׳ האט אויך עקסיםטירט א תלמוד־תורה׳ װאם איז הײפטזעכלעך געװען באשטימט פאר ארעמע און נישט־פארמעגלעכע קינדער. די תלמוד־תורה איז אויםגעהאלטן געװארן פון דער קהילה׳ װעלכע האט אױך געזארגט פאר הלבשה און באשפײזונג פון די ארעמע תלמי־ דים. די לימודים פון דער תלמוד־תורה זענען פארגעקומען אין בנינים׳ װעלכע האבן געהערט צו דער קהילה׳ די מלמדים זענען געװען פון שטאט. ...