Ghetto

... אָט דאָס איז געװוען די ערשטע געטאָירעאַליטעט. די צווייטע רעאַליטעט האָט גיך נאָכגעפאָלגט :

... ס'איז געווען אַ רואיקער זומער אין געטאָ אויסער.., אויסער דעם טיפוס און אויסער די דיזענטעריע און אויסער די טובערקולאָז... יאָ, דאָ און דאָרט אין א ייד געשאָסן געװאָרן ביי די דראָטן, מילא האָט מען אויסגעמיטן, אין מען גענאַנגען דורך הינטערוועגן פון איין הויף צום אַנדערן, איבער- הופּט, אז די הילצערנע פּלױיטן זענען שוין לאַנג נישט געווען מער... .

6) דער געזונט-צושטאַנד פון דער גרופּע אין בייזוויליק באשעדיקט געװאָרן דורך דער דייטשער מאַכט. די הויף- קלאָזעטן זענען נישט גערייניקט געװאָרן, װאַסער איז געװאָרן גאַנץ אָפט אָפּנעשלאָסן און ס'האָט זיך ביי דער גרופּע פאר- שפּרייט בויך- און פלעק-טיפוס. ערשט דעמאָלט איז דער גע- זונטהייטס-וועזן אין געטאָ געװאָרן אויפגעפאָדערט איבערצונע- מען די מעדיצינישע איבערזיכט און די געטאָ צואה-וועגעלעך, די פאקאליסטן האָבן אָנגעהויבן אריינגיין אויסרייניקן דאָרט די קלאָזעטן. אויך זיי האָבן געטאָן זייער ארבעט מיט דייטשער שמירה. געווען א פאַל ווען א פאקאליסט האָט געפּרוווט אוים- הויבן א פּאַפּיר? און עס באַהאַלטן, דער דייטשער וועכטער האָט עס באַמערקט און דעם יונגערמאַן אזוי מערדערלעך צע- שלאָגן, אז מער האָט שוין קיינער נישט געפּרוּוום דערגיין די מיסטעריע ווער די איינוווינער זענען.

... מאַרישין איז געווען אן אָפּנעזונדערטע , אױטאָנאָמיע" אין דעם טרויעריקן מלכות-געטאָ. געהאַט איר אייגענעם אַמּ- ראָוויזאַציע-אָפּטײיל, עטלעכע אלגעמיינע קיכן פאר די קינדער, איר אייגענע וועשעריי און באַקלײיד-שטעלע. געװען דאָרט א מיניאַטור-שפּיטאָל מיט צוויי יונגע דאָקטױירים, עטלעכע קראַנקן-שוועסטער, סאַניטאַרן און היגיעניסטן, אַן אַפּטײק, אַ פּרעװענטאָריע און אזאליר-יצימערן פאר אָנשטעקנדיק- קראַנקע.

... אויך ביי אַ טייל פון די אויסלענדישע איינװאנדערער איז דאָס פאַמיליען-לעבן --- אונטער דער ווירקונג פון געטאָ- אומשטענדן -- זיך שנעל צעפאַלן, איבערלאָזנריק קיילעכ- דיקע יתומים. ...

פּאסטערנאק איז געקומען צו מיר מיט א צעבראָכן האַרץ. זיין ברודער? איז גראָד געווען קראַנק און געבליבן אין געטאָ. זיי װווינען גראָד אין איינעם פון די צוויי הייזער,. װאָס האָב איך געקענט טאָן? איך האָב זיך איינגעשטעלט און צומאָרגנס דערציילט ליטן די גאַנצע מעשה. ער האָט וידער נערוועו גערויכערט און מיר קיין ענטפער נישט נעגעבן. 4 נ. מ. אין געקומען א לאַסט-אויטאָ מיט 17 ייננלעך אונטער 17 יאֶָר, צווישן זיי דער קליינער פּאסטערנאק. מיר האָט ליט באַפולן צו מאַכן פאר זיי א וווינונג און נעבן זיי א טאָפּלטע ראַציע. ער האָט קעגן וילן פון דעגענהאַרדטן זיי צוגענומען, וייל ער דאַרף זיי האָבן. ווער האָט געהאָט מער דעה און איינפלוס און צוליב װאָס האָט דאָס ליט געטאָן? קאָנקורענץ? צי נאָר אביס? מענטשלעכקייט? מיר וועלן דאָס קיינמאָל נישט געװאָר ווערן,. ליט איז בעתן אריינמאַרש פון די רוסן פארשוונרן אָן א שפּור. ...

ביידע לאָדזשער שרייבער, סיי אָפּאָטַשינסקי און סיי זעלקאָװיטש, האָבן אין געטאָ אויף אַ רגע נישט פאַרגעסן וועגן דעם אַנאָנימען שייכות צום פרייען, אייביקן קאָסמאָס. זיי האָבן ביידע אין זייערע געטאָ-שריפטן אריינגעהויכט די האַרמאָניע פון שרייבערישער אומאָפּהענגיקײיט --- אויף וויפל דאָס איז געווען מענלעך אין יענע אומגליקלעכע טעג. װי טראַגיש זייער פּערזענלעך לעבן זאָל נישט האָבן געװען -- האָבן זיי דאָך זייער חלום אויפגעהאַלטן, אים פארמויערט וי אַן איבערצייט- לעכן נאַציאָנאַלן חוב אין זייער טעגלעך-געשריבענער כראָניק פון ניהנום. דערפאר איז זייער כראָניקת -- זייערע ביידנס נורלות -- נישט בלויז די כראָניק פון זייער איינענער פאר- שעמטער און געשענדטער שאַפערישקייט. פון זייער כראָניק רעדט צו אונדן א שרייבערישע צוואה, װאָס נילט פאר אלע צייטן. דאָס איז דער רוף פון יעדער יידישער פארצוימטער שאַפערישקייט, פון געשלאָנענעם גייסט אין פארצווייפלונג און פון יעדער פאַרקנעכטונג. דער פאַרשניטענער שרייבער-דור מיט זיינע ביטערע נסיונות שיקט זיין גרויסע מאָנונג אויך צום דור, װאָס איז געקומען נא ...