Lemberg

ווען איך בין געווען יונג, האָב איך זיך געפונען אונטערן איינפלוס פון ד"ר ברוידע. ער איז געװען איינער פון די אָנגעזעענע פּערזענלעכקייטן אין לאָדזש. ער אין געבוירן געװאָרן אין בריסק (ברעסט-ליטאָווסק). זיין וועלטלעכע ביל- דונג האָט ער באַקומען אין לעמבערג -- און די רבנישע -- אין בערלין. קיין לאָדזש איז ער אָנגעקומען אין יאָר 1909, און דאָ געאַרבעט נאַנצע 80 יאָר, ביזן מלחמה-אויסברוך פון יאָר 1989, איך האָב נגעהאַט די געלעגהייט זיך באַקענען מיט אים נענטער, נישט נאָר װי א שילער אין דער שול, וועלכער ער האָט פארליינט, נישט נאָר װוי א צוהערער פון זיינע דרשות -- נאָר אויך װוי איינער פון די אָנפירער פון דער ציוניסטישער יוגנט-אָרנאַניזאַציע. זיין הויז איז שטענדיק געווען אָפן פאר אונדז און ער האָט קיינמאָל אונדז נישט אָפּנעזאָנט זיין הילף. ...

יידישער ספּאָרט האָט אין לאָדזש נישט געהאַט קיין טראַ- דיציע און קיינער פון די קלובן האָט נישט דערגרייכט אַזאַ דערפאָלג, װוי צום ביישפּיל, , מכבי" אין קראָקע, אָדער , האַס- מאָנעאַ?" אין לעמבערג. ...

בכל? אין יענע צייטן -- נישט מער וי אַ צען אָדער צוועלף יאָר נאָך דער באַפרייאונג פון פּױלן אַלס אַן אומאָפּי הענגיקע מדינה --- איז אַ גאָר גרויסער טייל פון דער יידי- שער אינטעלינענץ געווען פון נאַליציאַנער אָפּשטאַמונג. ד"ר בראודע --- איידער ער האָט נענגרינדעט די יידישע גימנאַזיעס אין לאָרזש --- האָט נגעאַרבעט אין גאַליציע אַלס ראַבינער. אזוי אויך פּראָפּעסאָר שאָר -- דער גרויסער יידישער פירער פונעם מאָדערנעם יידנטום אין װאַרשע. אין קראָקע איז געווען דער באַקאַנטער ראַבינער ד"ר יהושע טאָן. אין לעמבערג איז געווען ראַבינער ד"ר פרוינד. אין שטאָקהאָלם ...

אַנדערש איז געװוען די באַציאונג פון דער פּוױלישער באַפעלקערונג. א באַדייטנדער טיי? פון פּאַלאַקן האָבן אוים- גענומען דער סאָוויעטישער ארמיי און דער א"ג קאָשטשושקאָ- דעוויזיע, וועלכע האָט געקעמפט צוזאמען מיט דער רויטער אַרמײי --- מיט געמישטע נעפילן. פון איין זייט האָט מען באַגריסט די באפרייער פון פּױלן פון דער דייטשער אַקופּאַציע און טעראָר. פון דער צווייטער זייט, האָט מען נישט נגעהאט קיין צוטרוי צום ראַטנפאַרבאַנד, צוליב דעם אונטערשיד פון פּאָליטישע סיסטעמען, וי אויך צוליב די טעריטאָריאַלע פאַר- כאַפּונגען, דורכנעפירט פון ראַטנפאַרבאַנד אין סעפּטעמבער 9, דעמאָלט איז די גאַנצע מזרחדיקע געגנט פון פּױלן, צוזאַמען מיט לעמבערג און ווילנע, באַזעצט געװאָרן דורכן ראַטנפאַרבאַנד.