Kehilot/ŁódźA living הַנְצָחָה — preserving the memory of destroyed Jewish communities through their Yizkor books.

Place · city

Vilna

ווילנע

City named as having universities.

Page 51HIGH confidence

Learn more with AI

Read more about Vilna than the memorial book alone records. The assistant works from this record's own source passages and searches trusted archives — Yad Vashem, USHMM, YIVO, Virtual Shtetl, JewishGen and Wikipedia — and shows you what it found, with its sources.

Learn more about “Vilna”

Source passages

Each passage remains attached to its exact scan and opens in the standalone evidence reader.

Primary source passage

Source OCR · scan 55 · printed page 51

Open exact passage

נישט געקוקט דערויף, װאָס לאָדזש איז געווען די צווייט- גרעסטע שטאָט אין פּױלן, איז זי תמיד געבליבן אין שאָטן פון דער הוױיפּט-שטאָט, װאַרשע. אוניווערסיטעטן זענען געווען אין װאַרשע, קראָקע, פּויזן, ווילנע און אפילו אין לובלין -- אָבער נישט אין לאָדזש, אויב מען זאָל ארויסלאָזן די אָפּטײ- לונג פון דער וואַרשעװוער פרייער הויכשול, נעעפנט אין יאָר 8, עס עענען אין לאָדזש נישט געוען קיין אַפּעלאַציע- געריכט און נישט קיין אָדואַקאַטן-ראַט. איינס פון די מאָטיוון איז װאַרשײינלעך געווען דער פאַקט, װאָס די גרעסטע צאָל אַדװאָקאַטן אין לאָדזש זענען נגעווען יידן, און די מערהייט, אין אַזאַ ראָס װאָלט נעווען אַ יידישע. לאָדזש האָט נישט פאַרמאָגט קיין מלוכה-טעאַטער, און די עקזיסטירנדיקע טעאַ- טערס זענען געווען פּריװאַטע אונטערנעמוננען. קלאָר, די פּוי- לישע טעאַטערס האָבן גענאָסן פון אַ סובסידיע פון שטאָט- ראָט. מלוכהשע גימנאזיעס זענען געווען וייניק, און אין זיי האָט פאקטיש נעהערשט א ,נומערוס קלאוזוס" פאַר יידן. ...

Source passage 2

Source OCR · scan 198 · printed page 194

Open exact passage

אַנדערש איז געװוען די באַציאונג פון דער פּוױלישער באַפעלקערונג. א באַדייטנדער טיי? פון פּאַלאַקן האָבן אוים- גענומען דער סאָוויעטישער ארמיי און דער א"ג קאָשטשושקאָ- דעוויזיע, וועלכע האָט געקעמפט צוזאמען מיט דער רויטער אַרמײי --- מיט געמישטע נעפילן. פון איין זייט האָט מען באַגריסט די באפרייער פון פּױלן פון דער דייטשער אַקופּאַציע און טעראָר. פון דער צווייטער זייט, האָט מען נישט נגעהאט קיין צוטרוי צום ראַטנפאַרבאַנד, צוליב דעם אונטערשיד פון פּאָליטישע סיסטעמען, וי אויך צוליב די טעריטאָריאַלע פאַר- כאַפּונגען, דורכנעפירט פון ראַטנפאַרבאַנד אין סעפּטעמבער 9, דעמאָלט איז די גאַנצע מזרחדיקע געגנט פון פּױלן, צוזאַמען מיט לעמבערג און ווילנע, באַזעצט געװאָרן דורכן ראַטנפאַרבאַנד.

Source passage 3

Source OCR · scan 156 · printed page 152

Open exact passage

... מיר זענען ארויס אויף ארבעט און אדורכגענאנגען די מענער-באַראַקן. צענדליקער טויטע ביי יעדן באַראַק, נאָר פון איין נאַכט. מיר האָבן געדאַרפט איבערטראָגן וועש. אָפּנעטאָן די אַרבעם װאַרטן מיר צוריקצוגיין. דערווייל דוכט זיך מיר, אז איך זע מיין ברודער. איך האָב גענומען אים רופן. עס איז צונעקומען איינער, א ווילנער. ער האָט זיך קוים געהאַלטן אויף די פיס. גראָד אין אָנגעקומען א ביס? עפן. אלע האָבן זיך געשטופּט צום קעס?, אָבער 98 פּראָצענט האָבן נישט קיין פּושקע צומאָל צו נעמען דאָס עסן. זיי האַלטן אָפן די הענט מען זאָל זיי געבן עסן. די בלאָק-עלטסטע שלאָגן. נעמען צו דעם קעסל און פירן אריבּער איבער די דראָטן. איצט קען מען בלויזן אריבערקוקן צום עסן. דער ווילנער זאָגט מיר, אן די דאָזיקע שפּיל האַלט אזוי שוין אן ערך 10 טעג. מיר האָבן אָנגע- הויבן צו שרייען: ,נישט שלאָגן, אייער מפּלה אין נאֶָענט!". דאָס האָט געווירקט,

Connected nodes