Germany

... די יידיש-פּוילישע באַציאונגען זענען אין לאָרזש קיינמאָל נישט געווען קיין נאָענטע. די יידישע אינטעלינענץ אין דאָ נגעווען ווייניקער אסימילירט פּוילִישׁ װוי אין ווארשע, ווייל זי האָט אַזא טראַדיציע נישט געהאַט. א גרויסע טייל פון אָט דער אינטעלינענץ איז געקומען פון רוסלאנד (גירוש מאָסקװע) אָדער פון די דייטשע מייסטער-שולן, און דער פּאַלאָניזאציע- פּראָצעס איז געווען א שעפּטערדיקער און א שװאַכערער.

בשנת הלימודים 1941-42 לא נפתחו בתי-ספר בגיטן, אמנם כ? ההכנות נעשו. הילדים מנו לפי בתי-ספר. הכיתות הוכנו,. באוקטובר 1941 הובאו ע"י הנרמנים רבבות יהודים מגרמניה וצ'כיה, השיכון היחיד, שהתאים לקבלת אנשים אלָה, היה בנייני בתי-הספר. הכול השלו את עצמם, שאחרי שיימצא שיכון ?לבאים, יופעלו בחזרה בתי-הספר. בינואר 1942 אורגנו במרישין חמישה בתי-ספר קטנים, שקשה לקראם בתי-ספר, באמצע הכיתה עמד שולחן גדול, סביבו הספסלים, בפינה לוח, ונתנאים אלה לימדה המורה עשרים עד שלושים ילדים. הנסיון הזה היה קצר ולא מוצלח, כי זה לא פתר את בעיית רוב ילדי הניטו, ...

... אין דער צייט פון צורר היהודים, אונדזער דם שונא היטלער ימח שמו וזכרו, װוען אין דײיטשלאַנד און אין די לענדער אונטער זיין ממשלח װאָס זענען פאַרכאַפּט געװאָרן דורך אים און זיינע נאַצישע ווילדע חיות אין דער צווייטער וועלט"מלחמה, זענען פאַרפּײיניקט און פארברענט געװאָרן אויף שייטער" הויפנט און אין גאַזיקאַמערן, און עס זענען געפאַלן אין העלדישע קאַמפן אין די בונקערס און געטאָס -- אין די שנות השואה והזעם -- אין די יאָון פון שוידער און גרױזאַמקײט -- זעקס מליאָן פון אונדזערע כרידער און שוװעסטער, א דריטל פון אונרזער פאָלק. ...

... דאָס קומען פון היטלערן צו דער מאַכט אין דייטשלאַנר, האָט נאָך מער פאַרערגערט די לאַנע פון דער יידישער באַפעל- קערונג אין פּוילן. דער פּוילישער נאַציאָנאַליזם און שאָװי- ניזם האָט ארומגעכאַפּט דאָס לאַנד.