Church

װי שוין געזאגט, האבן די קירכע־אויטאריטעטן נישט געלאזט די לוקאװער ײדן צוריק אויפשטעלן זײער שול, מחמת דעם, װאם דער פלאץ פון דער אפגעברענטער שול געפינט זיך אין שכנות מיט דעד קירכע. טא װי אזוי האט מען צוערשט געלאזט דארט שטעלןא שולז ם׳איז דאך נישט אנצונעמען, אז יענע גלחים זענען געװען ליבעראל־ געשטימטע און ײדן־פריינדלעך און ם׳האט זײ נישט געארט, װאםא ײדיש בית־ תפילה װעט זיך געפינען אין שכנות מיט זײער תיפלד״ ם׳איז אװדאי נישט אנצונעמען, אז ײדן האבן אויפגעשטעלטא שול קעגן דעם װילן פון די גלחים, װײל זײ האט געהאלפן דער שר םװ דער שטאט. מוזן מיר קומען צו דער מסקנא, אז װען ײדן האבן אויפגע־ שטעלט זײער ערשטע שול, זענען זײ געװען װײטלעך פון דער ײדישער געגנט. מיט דער צייט האבן די קריסטן אויםגעשפרײט זײער געגנט און זיך באזעצט אין שכנות מיט די ײדן. װען די ײדן האבן איצט געװאלט אויפריכטן זײער מקום־קדוש האבן די גלחים געצװונגען די ײדן װידערא מאל זיך דערװײטערן פון דער פויליש באוװינטער געגנט, װאם איז אין צװישנצייט געװארן גרעסער און זיך אײנגעביסן אין דעם ײדי ...

... במאה ה־13 מקים המלך בולסלב הוסטידלױי(הצנוע)(1273—1221), בן שושלת המלוכה פיאםט— טירת עץ ומעביר לשם חברי ארגון הטמפלרים (הצלבנים— קז׳יז׳צי) כדי שאלו יגנו על פולין מפני הידז׳ויניגים הפולשים לאדמות פולין. בולםלב מרשה אף להקים שם כנסיה. רעױנו הנוסף של בולסלב בהעברת הטמפלרים היה רצונו להעביר את תושבי האזור- עובדי האלילים- לנצרות. ...

... שוב אביב. אני כבר חרשתי את השדד״ זרעתי את זריעת האביב. בכפר שקט. האכרים חורשים וזורעים. מתכוננים כבר לזרוע תפוחי אדמה ומתכוננים לחג פסחא. אני עובד עם כולם, מעיא את הזבל מהרפת, חורש וזורע. אבל זד, רק לבני אדם. למענם אני שמח ונוצרי מאמין. אני הולך לכנםיה כל יום ראשון ולפעמים אף באמצע השבוע. בכנסיה אני עוזר לכומר בתפילות.

... הוא ממילא עזר להם. כן גם לא הױ המישצ׳נם בעלי דעה בערי הפריץ כמו בעיר הכתר. בערי כתר היו העירונײם מפעילים לחץ על פקידי הרשות לשם הגבלת המםחר היהודי או ביטולו. לעזרתם הצטרפה גם הכנםיה שהיתה בעלת השפעה בחוגי השלטון. לכן היתה זכות המםחר קשורה בנתינת כםף. וכך שכדי להלחם לביטול גזירות הצכים הפולנײם הױ ניתנות מתנות גדולות. ...

זונטיק בין איד אװעק מיט מײן באלעבאסטע אין שטאט אריץ. נאכן אפריכטן דאס געבעט אין קאשטשאל, װען אלע זענען אװעק, איז די פויערטע ארײן צום גלח אין קאנצעלאריע זיד באראטן װעגן מיץ ענין. זי האט אים דערצײלט מיץ געשיכטע אץ געבעטן אים, אז ער זאל מיד טויפן. דער גלח איז געװעןא ױנגער מענטש, ער האט נישט לאנג געטראכט און מיד געהײםן ארײנדופן. ער האט אנגעהויבן צוגרײטן דעם טויפונגס־אקט. אבער גראד איז אנגעקומען דער פראבאשטש, און װען ער האט זיד דערװוםט װאם דא קומט פאר, האט ער עס נישט דערלויבט אדורכצופירן. ער האט דערקלערט, אז לעצטנם האט עד באקומעןא פארארדענונג פון דער דײטשער מאכט נישט צו טויפן קײנעם פון די ײדן. ער האט געזאגט, אז מען קען מידא מאל כאפן. מען װעט מיד פײניקן, װעט זי אונדז אויסגעבן. דער יונגער גלח האט אויםגעטאן דעם באנד און בײדע גײסטלעכע האבן מיד געטרייםט, אז אויב איד װעל איבערלעבן די מלחמה׳ און איד װעל דאן װעלן׳ זאל איד קומען צו זײ. דאז ײעל איד געהערן צי יעזום קריםטום׳ קינדער... מיץ באלעבאםטע איז געװארן טרויעריק און װידער אנגע־ הויבן בעטן די גלחים, אז זי װיל רײניקן איר נשמה און בדענג ...