Community · Jewish community
Lukow
לוקאװ
Jewish community involved in a jurisdictional dispute with Mezritch.
Page 25HIGH confidence
Research this with AI
Reason over the memorial-book evidence and enrich it with trusted archives — Yad Vashem, USHMM, YIVO, Virtual Shtetl, and Wikipedia — then save it as a connected article.
Source passages
Each passage remains attached to its exact scan and opens in the standalone evidence reader.
Primary source passage
Normalized OCR · scan 29 · printed page 25
... פון איר דעה־זאגערין טיקטין. װאם איז געװען דער זיץ־ארט פון דעם ועד־הגליל, האט מעזריטש זיך נישט צופרידנגעשטעלט מיט דעם אליין. אירע פירער האבן זיך באמיט אויםצושפרײטן די ממשלה איבער אנדערע קהילות. אין דעם פאל פון דעם םכםוך צװישן מעזריטש און לוקאװ האט זיך עם געהאנדלט װעגן דעם, װער איז דער לעגאלער בעל־הבית איבער די ײדישע ישובים אין די דערפער: קאנקאלעװגיצע ברעזעװיצע, זאקאװאליע, רוםקאװאליע, ליםניק און דאמבראװע. ...Source passage 2
Normalized OCR · scan 34 · printed page 30
מיר געפינען זײן הםכמה אויפן ״קטורת הסמים״,א פירוש אויף תרגום ױנתן בן עוזיאל, װאם ר׳ מרדכי בהרב נפתלי פון קראקע האט מחבר געװען. די הםכמה האט ער געגעבן אין יאד ת״ז און ער חתמעט זיך דארט ״שלמה זלמן בן הגאון מהורר אברהם (אדער אבראשקי) ז״ל מבית קאצינאילנבוגין״. אינעם זעלבן יאר חתמעט ער אויךא הסכמה אויפן םפר ״בית יעקב״,א מוסר םפר, װאם ס׳האט מחבר געװען אײנערא ר׳ יעקב בהרב נפתלי פון גניעזין. איבער דער הםכמה שרײבט דער מחבר װעגן דעם הסכמה־געבעד: הסכמת הגאון הגדול אב״ד (אב בית דין) ור״מ (וראש מתיבתא) דק״ק לוקאב. אויך דא חתמעט דער רב ״נאום שלמה זלמן קאצינאילנבוגין בן כבוד מהר״א (מורנו הרב ר׳ אברהם) ז״ל״.Source passage 3
Normalized OCR · scan 40 · printed page 36
אזא ״פראגרעסיסט״ איז געװען אונדזער לוקאװער אברהם מענלםבורג.סג וױיזט אוים, אז ער איזא מאל געװעןא גביר, און געװארןא ױרד (אפשר מחמת די געשעענישן אין לאנד). אין זײנע ביטעס שרײבט ער, אז אים קומט צו באקומען גלײכבארעכטיקונג, וױיל זײנע קינדער ?ענעז רעיז אץ שרײבן פויליש. הגם, שרײבט ער וױיטער, עדSource passage 4
Normalized OCR · scan 41 · printed page 37
... אך: װי שיץ עם איז צו זען די שטאט... װי שיץ איז זי מיט אירע װעגן פון צדקה, ...Source passage 5
Normalized OCR · scan 41 · printed page 37
... אין לוקאװ האט ער מורא געהאט, אדער זיך געשעמט, צו ענדערן זיץ יידישע הלבשה. װאם האט נישטא ײד געטאן כדי צו װערןא פרייער מענטש, כדי אומגע־ שטערט צו קענען ארבעטן און פארדינען אויףא שטיקל ברויט? ...Source passage 6
Normalized OCR · scan 45 · printed page 41
... היהודים בלוקוב ...Source passage 7
Normalized OCR · scan 48 · printed page 44
אחרי חלוקת פולין בפעם השלישית (1795) קבלה אוםטריה אחת מ־3 הממלכות (האחרות רוםיה ופרוםיד.)׳ חלק רציני מפולין וכן את הפרובינציות לובלין ושדלץ. חלק זה נקרא ״גליציה המערבית״. לוקוב ושכנותיה׳ כמו מזריטש׳ ביאלה ואחרות הפכו לחלק מן הכתר האוםטרי. והיהודים הפכו להיות כפופים לתקנות האוםטרױת בענין היהודים. מצב זה ארך עד 1809. עם נצחון נפוליון על אויביו הוא צירף את אדמת ״גליציה המערבית״ שכבש לנםיכות הװרשאית שנשלטה ע״י המלך הזקםי (1807). ב־1815, לפי הםכם השלום הװינאי, הופכת הנםיכות הװרשאית לפולין הקונגרםאית וזו נמםרת לרוםיה. ...Source passage 8
Normalized OCR · scan 51 · printed page 47
... מענין ששדלץ (עיר חדשה יחסית) הנה מן האחרונות ברשימה עם50 גילדים. לוקוב היתה אז ױתר חשובה מקהילות כמו שדלץ ואחרות, לכן אפשר לקבל את ההנחה שלוקוב היתה בעלת חשיבות בגליל לובלין. ...Source passage 9
Normalized OCR · scan 59 · printed page 55
מכתב מענין המראה כי בלוקוב כבר אז הױ קוראי ״הצפירה״ (אם לא׳ למי נכתב המכתב ?). יהודים כתבו בסגנון של המשכילים שהיה אז מקובל. אפשר שיהוװ כזה פחד להתגלות בציבוריות של לוקוב׳ אחד כזה יכול היה להױת מושתק כאפיקורס. לוקוב היתה עד היסוד חסידית׳ בעוד מזריטש היתה כבר עיר מתקדמת שהעיזה לפתוח תלמוד תורה מודרני. יתכן וסיבה זו גרמה לעזיבת לוקוב ע״י אפשטין והתישבותו במזריטש. הוא לא היה היחיד; בן עיר אחר שלו (לא ברור אם נולד בלוקוב) היה משכיל ומלומד חײם אליעזר מושקט שמוצאו מרב ידוע מפרגה ויהודי טוב׳ רב ישעיה׳לע מושקט. במזריטש הוא עסק בנתינת שעורים בעברית ובשפות אחרות. הוא כתב כתבים מקורײם בעברית ותרגם לגרמנית ועברית. בין השאר תרגם את ההגדה של פסח לײדיש. ...Source passage 10
Normalized OCR · scan 59 · printed page 55
... הם; בית גמילות חסדים שעוזר כל אחד בהלואה בלי ריבית׳ תלמוד תורה עם דרך ארץ׳ כך שהילדים הענײם לא יצטרכו להתרוצץ בלי מעשה ויעשו מה שלבם חפץ. כשאני חושב על תכונות של עיר זו׳ מאז התישבתי שם׳ אני מרגיש שהקנאה לעיר הולדתי לוקוב והבושה אוכלת בי והבושה מכסה אותי. ...Source passage 11
Normalized OCR · scan 103 · printed page 99
... אין לוקאװ איז געװארן לעבעדיקן ...Source passage 12
Normalized OCR · scan 104 · printed page 100
... דער לוקאװער זשאנדארם, מיטן אײנעם אויערנגל, האט אנגעהויבן אפטער זיך דרײען איבער די גאםן און געםלעך און װו מען האט אים נישט געזײעט, איז ער אויםגעװאקםן. ער האט געקוקט מיט באהאלטענעם חשד אויף יעדן פארבײגײער און דער עיקר שטרענג נאכגעשפירט די טריט פון יעדן ױגנטלעכן. ...Source passage 13
Normalized OCR · scan 109 · printed page 105
אין יאר 1916, בעת די דייטשן זענען שוין געהאט טיף אריינגעדרונגען אין דער רוםישער טעריטאריע, איז לוקאװ פארװאנדלט געװארן איןא װיכטיקער אייזנבאן־נעץ. די דייטשע מאכט האט דארט באשעפטיקט פוילישע איז אוידא סד ײדישע ארבעטער. אייד פון אנדערע שטעט, פון ווארשע, לאחש, פון זשעליכאװ און אנדערע ארומיקע שטעטלעד זענען געקומען יידישע ארבעטער, צווישן וועלכע עם האבן זיד געםונען בונדיםטן. איז טאקע אין אפריל1916 געשאפן געװארן די בונדישע ארגאניזאציע אין לוקאוו. די חברים מאטל בראנזויל, משה הובערמאן, גרשון פערקאל פון לאדזש (גע־ שטארבן אין שיקאגא אין יאר 1949), שמואל םעמיאטיצקי פון זשעליכאװ (אומגעקומען ...Source passage 14
Normalized OCR · scan 115 · printed page 111
... די פײערלעכע דערעפענונג פון דער ײדיש־װעלטלעכער פאלקםשול אין לוקאװ איז פארגעקומען דעם ערשטן שבת־אװנט אין חודש אויגוםט 1928. צו דער דערעפענונג איז געקומען דער סעקרעטאר פון ציש״א יעקב פאט. עם איז געװען צוגעגרײטא ספע־ ציעלער פראגראם, װאם איז באשטאנען פון מוזיקאלישע שאפונגען אוןא בילדל, אינםצע־ נירט און רעפעטירט פון לײבל קראמאזש. עם איז אויך פארגעקומעןא פײנער באנקעט, אין װעלכן עם האבן זיך באטײליקט בײ200 פערזאן. דאם פארקויפן דעם דערעםענונגס־ באנד צום איבערשנײדן האט ארײנגעבראכט עטלעכע הונדערט זלאטעם.Source passage 15
Normalized OCR · scan 134 · printed page 130
לוקאװ האט פארמאגטא שײנע אגטיקע שיל איז אוידא ריי בתי־מדרשים. גע־ לערנט גמרא אץ פוםקים האט מען אינעם גרויםן אלטן בית־מדרש און אינעם קלענערן א. ג. חיה שרהם בית־מדרש. דער לעצטער איז געװען נאענטער צום געמיט צוליב דער אטמאםפער דארט. די בחורים האבן זיך דארט געפילט׳ װי בײ זיך און מען האט געלערנט מיט חשק מיטן באטעמטן גמרא־ניגון. װען ם׳איז נישט געװען קײן זײטיק אויג׳ האט מען אויך געכאפטא בליק אין םפרים חיצונים. פץ יעגע לערנערם האבןא טײל זיך אפגעגעבן שפעטער מיט קולטור־געזעלשאפטלעכער ארבעט צװישן דער ײדישער באגעלקערונג. חיה שרהם בית־מדרש איז מיר געװען נאענט אויד צוליב דעם׳ וױיל דארט פלעגט מײן פאטער ע״ה יעדן טאג פראװען שחרית. ער האט מעין געװען אין אזעלכע םפרים װי ״שיטה מקובצת״, ״נודע ביהודה״׳ אדער אין ״יד החזקה להרמב״ם״. אפט האבן דארט זיך געטראפן ר׳ מאיר לאשיצער׳ ר׳ אהרון נטע (אליעזר װאקםמאגם אײדעם) און בנציון מלמד. זײ האבן צוזאמען מיט יצחק אימיקן זיד מפלפל געװען אין שװערע סוגױת. די דאזיקע מענטשן זענען געװ ...Source passage 16
Normalized OCR · scan 154 · printed page 150
... די ערשטע הנהגה פון קן השומר־הצעיר אין לוקאװ איז געװען: ...Source passage 17
Normalized OCR · scan 196 · printed page 192
... און אזוי האט דאם שטעטל זיך געגרײט אויפצונעמען דעם יום־טוב פסח... אויפן פאםטעװניק, אין דער יאטקע־גאם קאלכט מען די שטובן און אין דרויםן ליגט דאם גאנצע ביםל ארעמקײט. ערב־פסח ברענגט מען פריש שטרוי און מען פאקט דאם אין די שעני־ קעס. מען װאשט די פאדלאגעס און מען שיט זיי אוים מיט געלן זאמד.Source passage 18
Normalized OCR · scan 219 · printed page 215
... א, לוקאװ! שטעטל פון מײן קיגדהײט, צװישן דײגע טונקעלע װענט כ׳האב די זון דערזען. אונטער מאמעס װארעמען בליק און טאטנם צארטן גלעט זענען דײנע ארעמע שטיבער פול מיט װארעמקײט געװען. ...Source passage 19
Normalized OCR · scan 227 · printed page 223
... אבער אין די ילנגע יארן, איז ער געװען דער באוװסטער מלמד פון לוקאװ, װאם אלע עלטערע ילנגלעך האבן בײ אים געלערגט גמרא מיט תוםפת, און אלע לומדישע יונגעלײט אין לוקאװ זענען זיינע תלמידים געװען. אינצװישן, װען די קינדער דינע זענען געװארן גרויסע סוחרים אין דער איחן־בראנזשע, און די פירמע ״ברידער אריה״ איז געװען איינע פון די גרויסע פירמעס און געפירט געשעפטן מיט סוחרים פון אלע טיילן פוילן, האט ר׳ זבולון אויפגעהערט צו זײן מלמד, באקומען געהאלט פון די קינ־ דערם פירמע און עוםק געװען אין תורה ועבודה ועםקנות צבור.Source passage 20
Normalized OCR · scan 228 · printed page 224
א וױיםע פאטריארכאלע בארד באדעקט דין פנים. ר׳ געצל איזא קאצקער חסיד און דער טאנגעבער אין קאצקער שטיבל— אײנם פון די גרעםטע שטיבלעד אין שטאט, אבער ער איז אייד אנגענומען אין אלע חסידישע קריתן. װען אלע חםידים װילן אויפנעמען הגאץ רבי מנחם זעמבע פון פראגע אלם רב אין לוקאװ אץ דער גאון זאגט זײ, אז אלץ װענדט זיד אין גערער רבין׳ פארט ער צױאמען מיט ר׳ שמואלקע אריה צום גערער רבין און ער באקומט זיץ הסכמה צו דעם, (צוב םוף איז דאם נישט אוים־ געפירט געװארן צוליב אנדערע סיבות). אין אלע װיכטיקע שטאטישע אנגעלעגנהײטן זאגט ר׳ געצל זיץ װארעם און שטרענג װארט. ...Source passage 21
Normalized OCR · scan 233 · printed page 229
... לוקוב העיר בה קבלתי את הכשרתי החליצית וממנה עליתי ארצה׳ קרובה ויקרה לי כעירת מולדתי בוהליניה. אהובים הױ עלי תושביה׳ חבבתי את אורח חייה ומהתקופה בה זכיתי לפעול בלוקוב בקבוץ הדתי, נשארו לי לכל החײם זכרונות נעימים, הויות עזות ורשמים יקרים• בעיני רוחי רואה אני את לוקוב עם המולתה ושאונה, על בתיה ורחובותיה, בתי המדרש והשטיבלעך של החםידים, המפלגות והארגונים, את לוקוב היהודית בכל הליכותיה ומנהגיה• אחד אחד עוברים לפני עיני אישיה ועםקניה, מנהיגיה ודבריה ומביניהם מזדקפת ועולה דמותו האצילה של ר׳ ױנה נוי הי״ד. הוא היה פאר העיר, ראש דבריה ונציגה במועצה העירונית. התמזגו בו בר׳ ױנה תורה עם דרך ארץ, מדות תרומױת וכשר ארגוני, פקחות ושקדנות׳ בקיאות בהליכות עולם. ...Source passage 22
Normalized OCR · scan 234 · printed page 230
... לוקוב׳ ערב מלחמת העולם השניד״ ערב השואה והחורבן. קהילה עתיקה ע״י ורשה׳ דחוקה וצםופה. מקום שנחבא בית־הכנםת הישן ונשתקע בית־העלמין הישן׳ עם דוכני רוכלים קטנים במרכז העיר ברהוב הראשי׳ רח׳ ד״ר חונצינםקי׳ עם השטיבלך של חםי־ דים׳ פרנםים׳ למדנים מגודלי זקנים עם קםוטות ארוכות׳ ועטרות כםף על גבי טלי־ טות ארוכות מעל לראשיהם. דמױות שאזלו מרחפות לנגד עיגינו. יד לא ימושון ובכל זאת חזקות מכל כוח איתנים. וכין כל הדמו־ ■ ות האלו רואה אנכי את דמותו ואת קלםתר פניו של חותני ר׳ יצחק זאב ליבראד ז״ל. זכה האיש וזמן קצר לפני בוא השואה נאםף אל עמו. גוע ויאםף אל עמו והוא בן שמונים וחמש. זקן היה האיש אך לא שבע ימים אלא צמא ימים׳ צמא לחיים ולפעולה. גם בהױתו מוטל על ערש דוי לא פםק מלמוד תורה. כוח שקידתו בלמוד לא יתואר׳ לא הניח משנה ומקרא׳ םפרי גאונים׳ שאלות תשובות ובעיקר םפרי קבלה וחםידות. בכל דבר מצא ענין. גדול בתורה ובהלכה׳ אישױת מפורםמת בכל הםביבה׳ בנו של הרב הנודע׳ הרב שרגא פײבוש מטורצין׳ חוטר מגזע הרבי ר׳ יצחק מװרקה. איש צנוע היה בתכלית הצניעות׳ עמד על משמרתו כאחד מרבבות החםידים ואנשי המעשה ב ...Source passage 23
Normalized OCR · scan 260 · printed page 256
... אן גחמא מעג מען זאגן׳ אז לוקאװ איז אפשר אײנע פון די געצײלטע שטעט אין פוילן׳ װאם געפיגען זיך אין אזא שפלדיקן גײםטיקן אמ קולטורעלן צושטאנד. זעלטן־װו איז נאך דער גרויםער רוב פון דער ײדישער באפעלקערונג אזוי אפגעשטאנען אויף אלע געביטן. נישטא נאך אזא שטאט׳ װו די דעמאקראטישע עלעמענטן זאלז װעח אזוי גערודפט אין זײערע בלוטיקםטע אינטערעםן׳ אזוי פארברעכעריש איגנארירט.Source passage 24
Normalized OCR · scan 265 · printed page 261
אין אנדערע שטעט האט מען אויף דעם געביט שוין אנגעהויבן טאן■ עם זענען געעפנט געװארן ײדישע אוונט־שולן׳ אדער קורסן פאר דערװאקסענע און יוגנט. אבער אין אונדזער שטאט איז נאד ביז איצט גארנישט געטאן געװארן. ...Source passage 25
Normalized OCR · scan 292 · printed page 288
די צװײטע לאנגע גאם אין לוקאװ איז געװען די מעזריטשער גאם׳ צפמ־זײט פמ דער שטאט. די גאס האט זיך אנגעהויבן פון מארק־פלאץ און זיך געצױגן ביז דעםSource passage 26
Normalized OCR · scan 315 · printed page 311
... דעם 16טן םעפטעמבער 1939, עטלעכע טעג נאך ראש־השנה׳ נאך מיטאג׳ האט זיד אין לוקאוו אנגעהויבןא שטארקע שיסערײ. ...Source passage 27
Normalized OCR · scan 320 · printed page 316
... אין יאר 1939, װען די דײטשן האבן אקופירט פוילן׳ בין איך געװען מאביליזירט אין דעד פוילישער ארמײ בעת די רוםן האבן פארנומען די פוילישע מזרח־געביטן׳ בין איך ארײנגעםאלן אין דער םאװיעטישער געפאנגענשאפט אין שעפעטאװקע. אינעם םאװיעטישן געפאנגען־לאגער האב איך באגעגנט נאך3 לוקאװער ײדן: לײבל בעםער, הערשל באביניקערם זץ (זאקאליק) און יאקובאװיטש (מנשה דראזשקאזשם זץ). איך מיט יאקובאװיטשן האבן באשלאםן זיך אומציקעת קיץ לוקאװ. זאקאליק און בעםער זענען געבליבן אין רוםלאנד אץ שפעטער זענען זײ אנגעקומען קיץ ישראל.Source passage 28
Normalized OCR · scan 325 · printed page 321
... א גרופע באװאפנטע ױנגעלײט פון לוקאװ האבן זיך געטראפן מיטא גרוםע בא־ װאפנטע פאליאקן, װאס האבן זיך פארגעשטעלט אלס קעמפער קעגן די דײטשן. די פאליאקן האבן פארגעלײגט, אז די ײדן זאלן זיך פאראײניקן מיט זײ, כדי צװאמען ארויסצוטרעטן קעגן די דײטשן. די נאױוע ײדישע ײנגלעך האבן געגלײבט און אנגענו־ מען דעם פארשלאג. בײ נאכט, װען די ײדישע ױנגעלײט זענען געשלאסן, האבן די פאליאקן זיי דערמארדעט. בלויז2 פון זײ— ראובן װײסבוים און נאטע קאראסיק— איז געלונגען צו אנטלויפן. פון די דערהרגעטע געדענק איך די נעמען( יחיאל האנט־ שטאק, ערליך.Source passage 29
Normalized OCR · scan 327 · printed page 323
... בשנת1939 כשהגרמנים כבשו את פולניה׳ הײתי מגוײם הצבא הםולני. עם כבוש האזורים המזרחײם של פולניה ע״י הרוםים׳ נפלתי בשבי הרוםי בשפטובקה. במחנה השבוײם הרוםי פגשתי שלשה יהודים מלוקוב: ליבל בםר, הבן של הרש בובגיקר (זקליק) ויעקובוביץ׳ (בנו של מנשה דרושקש). אני ויעקובוביץ׳ החלטנו לחזור ללוקוב. זקליק ובםר נשארו ברוםיה ואחר כך הגיעו לישראל. ...Source passage 30
Normalized OCR · scan 329 · printed page 325
... היינו מוסתרים עם עוד כמה יהודים מלוקוב אצל האח השני דומנסקי בבונקר מתחת דיר החזירים. הבית עמד כ־500 מטר מהדומנסקי השני. אנו שמענו את הצעקות אך לא ידענו מה קרה. לפנות בוקר בא בעל הבית וספר לנו מה קרה עם אחױ. גם אותו עינו הרתחים שיםפר איפה מסתתרים יהודים. הרוצחים גם עינו את בתו בת ה־13 ונסו להכריח אותה לספר מקום המחבוא, אבל גם הבת לא םפרה. והודות להם נשארנו בחײם. דומנםקי בקש מאתנו לעזוב את המקום, כי הא.ק, לא יעזבו את המקום. הלכנו לבונקר השני שהכנו לרזרוה, הבונקר הזה היה בחורש שהיה בבעלות םרטית של שורצ וםקי. יחד עמי היו בבונקר: יצחק אורלנסקי, הנך נורמן, דוד רנדל, אברהם םריזר, חײם מאם. חייצ׳ה חייט (בת פיניה בקר). אחרי ההתארגנות בבונקר הלכנו לחפש את דומנסקי. מצאנו אותו במצב גםיםה. הא.ק. הרגו אותו במכות יבשות.Source passage 31
Normalized OCR · scan 335 · printed page 331
... פון16 ביז60 יאר זאלן זיך זאמלען אויפן מארק. פון דארט האט מען אונח אװעק־ געשיקט קײן ראגאשניצע, דאמניק און זארצע׳ וװ מען האט פארברײטערט דעם שקנא־ טײך׳ װאם שנײדט דורך לוקאװ. די ארבעט האט זיך געפירט7 קילאמעטער פון מעזדיטש. ...Source passage 32
Normalized OCR · scan 342 · printed page 338
... מיר זעגען אנגעקומען אין שטעטל דאמאטשאװ. הגם ם׳איז שוין געװען שפעט בײ נאכט. זענעןח מענטשן נאד געװען אין גאם. צו מארגנם זענען מיר אנגעקומען קיץ בריםק. דארט האבן מיר זיך דערװוםט, אזח לוקאװער האבן אן אײגענעם ״שטאב״. די לוקאװער, װאם זענען מיט עטלעכע טעג צוחק אװעק מיט דער רויטער ארמײ, האבן אין הויז פץ ״האיאם״ פארלײגטא בױרא, און זײ האבן אלע לוקאװער פארזארגט מיט ברױט, טאבאק אץא ביסל געלט. ...Source passage 33
Normalized OCR · scan 353 · printed page 349
דאם גאנצע שטעטל איז געװארן װי איץ משפחה. מען האט זיך פעםט געדריקט די הענט, געקוקט זיך לאנג אין די אויגן, פון װעלכע עם האבן זיך געגאםן בלוטיקע טרעח•Source passage 34
Normalized OCR · scan 369 · printed page 365
... פאראן בײ אונדז אין לוקאװא דײטשע פירמע, װאס קויפט אימ אייער און עוםות• פאראן אנפירער פװ דער דאזיקער פירמע, װאס— צוליב געשעפטלעכע טעמים און אפשר אויך צוליבא פונק מענטשלעכקײט— ציען זיי ארויס יידן פון די באנדיטישע הענט׳ אויב זײ קענען נאר אט די ײדן באשעפטיקן בײ זיך. אויף דעם געביט איז אםילו פארגעקומעןא פאל, אז מען האט דערהרגעטא געסטאפאװיעץ. אין די סקלאדעס פמ אט דער פירמע, אין דיערע הינערשטײגן, באהאלטן זײ אויס ײדישע קינדער. אײנער פון די פירמע־לײטער,א װיגער, האט גײענדיק אין גאס געטראפן צװײ ײדישע קינ־ דער. עד האט זײ גענומען מיט זיך אץ זײ געבראכט איןא בנין פון דער פירמע. איד וױל גלײבן, אז עס זענען נאך פאראן דײטשן, װאס וױיסן פמ מענטשלעכע געפילן. ...Source passage 35
Normalized OCR · scan 372 · printed page 368
... דעם 10טן ױני1942 בין איך אװעק צוא פויער אין דארף אלעקםאנדראװ,5 קילא־ מעטער פון לוקאװ. איך האב קיץ מאל פריער נישט געארבעט אויפן פעלד אדער אין פויערישער װירטשאפטו אויך די פויערישע שפראך איז מיר געװען פרעמד. איד בין דאך אלע מײגע יארן געװען אין שטאט. דאך האב איך געמאכט אלע אנשטרענגונגען, געטאן די שװערםטע ארבעטן, אבי צו קענען ראטעװען מײנע נאענטםטע אין װארשע־ װער געטא.Source passage 36
Normalized OCR · scan 381 · printed page 377
... געװיזן, אז זי האט שוין אן אנדער דינסטמיידל. זי האט מיר דערציילט, אז אין לוקאװ איז פארגעקומען אן ״אקציע״ און איצט קומט פאר אין דער געגנט אן אבלאװע, וױיל א םך יידן פון לוקאװ זענען זיד צעלאפן איבער די דערפער און אין די װעלדער ארי?. אויך אין דעם דארף קומען כסדר צו פאח דייטשן און זוכן יידן. זי האט דעריבער מורא מיך צו האלטן אפילו איין נאכט. איך האב זי געבעטן, אז זי זאל מיך ערגעץ באהאלטן אויףא טאג־צװײ, ביז איך װעל קומען צו זיך׳ און דאן װעל איך גלײך אװעק. זי האט מיר דערלויבט צו באיבן בײ זיך צװײ טעג און דערנאך בין איך װידער אװעק זוכן ארבעט. ...Source passage 37
Normalized OCR · scan 403 · printed page 399
אבער מײן מוטער האב איך איבערגעלאזט אין געטא אין אנהײב 1943. איך בין צוריק ארויס פון לוקאװער געטא אלײן, קײנער איז מיט מיר נישט מיטגעגאנגען. דאס איז מיר אויף אייביק געבליבן אויפן געוויסן. פאר וואם, פאר װאם איז מיר נישט געלונ־ גען קיינעמען ארויסצושלעפן פון געטא? פאר װאס זענען זיי געבליבןז אויף װאם האבן זיי געװארטז איך בין ווידער אוועק פון געטא אליין און איבערגעלאזט דארט אזעלכע גאלדענע בחורים ווי פיעקאזש, קעםלברענער, ראפאפארט און גראםמאן. ...Source passage 38
Normalized OCR · scan 411 · printed page 407
לאחד המרתפים התפרצו הגרמנים הפראים והאוקראינים. הם פתחו בירױת וללא הפסק צעקו: ״ראום, יודן, ראום!״ באפלולית המרתף נשמעו הכדורים של האוטומטים. הם נתקלו בקירות ריקים׳ כי עוד קודם יצאו כולם את המרתף. בערב הגיעו שוב הגרמנים ושוב ירו פנימה. אולם רק הד הדהד כתשובה. אין ױתר יהודים בעײרה, לוקוב נוקתה מיהודים!... ...Source passage 39
Normalized OCR · scan 421 · printed page 417
... דער צוג איז געפארן דורך דעמבלין און װידער איז מיר אויםגעקומען דורךא שמאלינקער שפארונע אינעם פארקלאפטן פענצטערל פון װאגאן צו זען מיץ ליבלעו שטעטל לוקאוו.Source passage 40
Normalized OCR · scan 425 · printed page 421
... זאל פארשריבן װערן אויף אײביק אין זכרון פון די לוקאװער לעבנגעבליבענע ײדן דאם אײדעלע געשטאלט פון אונדזער בן־עיר ישראל שטײנבערג, אלם מוםטעד פון א מענטש, װאס האט אלץ געבראכט פארא קרבן, בכדי צו ראטעװען זײנע לאנדםלײט, און װעמען פיל האבן צו פארדאנקען דאס, װאם זײ געפינען זיך הײנט צװישן די לעבעדיקע נאך די גרויזאמע יארן פון היטלערם ממשלה. ...Source passage 41
Normalized OCR · scan 431 · printed page 427
... — נעם די װאגנם מיטן בעםטן פראװיאנט פון פולק> טיי, צוקער, פאפיראםן און פאר אין דער ריכטונג פון לובלין—לוקאװ. ...Source passage 42
Normalized OCR · scan 432 · printed page 428
... ל. ק. איז צוזאמען מיט אנדערע זשורנאליסטן אװעק פת װארשע אין דער נאכט םון 6טן אויםן 7טן סעפטעמבער 1939. געגאנגען איז ער, אזוי װי פיל הונדערטער טויזנטער אנדערע, מיטן וועג ק־ין שעדלעץ. דער פינצטערער גורל האט ליפע קעסטין פארטראגן מיט זײן 18־יאריקן זון קײן לוקאװ. דארט האבן אים די דײטשן דעריאגט. אויפן צוױיטן טאג איז ליפע קעסטין צוזאמען מיטן זון געשטאנען פאר א בעקערײ, װעלנדיק קריגן דארטא שטיקל ברויט. אין דעם מאמענט זענען ארײנ־ געפארן אין שטאט אויף עטלעכע מאטאציקלען אן ערך20 דײטשישע מיליטערלײט, ...Source passage 43
Normalized OCR · scan 433 · printed page 429
... דער אומקום פון ײדישן לוקאװ ...Source passage 44
Normalized OCR · scan 446 · printed page 442
... באלד איז געשאפן געװארןא נײע חברה־קדישא־גרופע, װעלכע איז באשטאנען פון8 קאצקער ײדן און2 לוקאװער. איך, װיא באגלײטער פון דער ײדישער פאליצײ, בין געװען פאראנטװארטלעך פאר דער ארדענונג. אנשל לוסט איז געװעו דער פורמאן. װאס מיר האבן זיך אנגעזען דארט קאן מען פארשטיץ בלויז פון דעם, אז אין משך םתא קורצער צײט האבן מיר זיך מטפל געװען מיט2000 דערשאםענע. ...Source passage 45
Normalized OCR · scan 448 · printed page 444
מיװ פאטער האט באקומען ארבעט אויףא ״פלאצוװקע״ אלם שנײדער. ער האט גענײט מונדיח פאר די דײטשן. דער ברודער האט געארבעט בײ דער באן. איך בין געװען מיטן פאטער עטלעכע טעג. אין איעערא נאכט האבן די ליטװינער ארומגעדינ־ גלט דעם באראק װו מיר האבן געװ1ינט. װידער האט מען אונח אתינגעפאקט אין װאגאנען׳ אװ װידער איז געלונגען צו עפענען די טיר אין מיטן פאח פװ צוג. כמעט אלע זענען ארויםגעעופרונגען פװ װאגאן. מיװ ברודער האט בײם שפרונגען געקריגןא קױל אין האלח. נאכן אומקעדן זיד קיװ לוקאװ האבן איך דארט געפונען דעם טאטן. ...Source passage 46
Normalized OCR · scan 449 · printed page 445
מער װיא װאך האב איך ארומגעבלאנדזשעט אן עםן׳ בארװעם און נאקעט. קריםטן האבן מיר געזאגט, אז אין לוקאװ איז װידער פאראןא געטא. װען איך בין צוריקגע־ קומען, האב איך דארט געטראפן בלויז די ײדישע פאליצײ. קימ ײדן זענען נישט געװען. איך בין געשלאפן איןח פאדלאזטע הײזער. װען דער הונגער האט מיך געמאטערט, בין איך געגאנגען זוכן עםן. ...Source passage 47
Normalized OCR · scan 451 · printed page 447
... איד האב באגעגנטא גרופע באװאפנטע לוקאװער. זײ האבן מיט טעראר געצװונ־ ...Source passage 48
Normalized OCR · scan 457 · printed page 453
... דאס ערשטע איז מען געלאפן זוכן לוקאװער לאנדםלײט. דער בילאנם איז געװען א טראגישער. די עטלעכע געראטעװעטע לוקאװער האבן זיך צוזאמענגענומען און דעמאלט איז געשאפן געװארן די לוקאװער לאנדסמאנשאפט אין בעלגיע מיט ױםף בורשטיץ אלס פארזיצער. איך בין געװען םעקרעטאר און לײביש פעלהענדלער— קאםירער. צו יענעױ צײט האבן אנגעהויבן אנקומען דורך דײטשלאנד קײן בעלגיע מענטשן׳ װאס האבן זיךSource passage 49
Normalized OCR · scan 477 · printed page 473
... אין דער צײט װען מיר זענען געזעסן אין באהעלטעניש זענען צו אונדז געקומען 2 לוקאװער בחורים מיט געװעד. משה װישניע און ױסף אריה שמיעטאנקע. װען זײSource passage 50
Normalized OCR · scan 480 · printed page 476
... געװען איז דאם אין דער נאכט אויפן 27סטן פעברואר 1944. די דאטע װעט אויף אײביק פארבלײבן אין מימ זכרמ, װיא טאג פון גבורה און מוט פון די לעצטע געבלי־ בענע לוקאװער ױגנטלעכע אמ קאמף פארן ײדישן כבוי אמ די יארצײט נאכן אומקום פון מײנע טײערע אמ נאענטםטע.Source passage 51
Normalized OCR · scan 482 · printed page 478
... בזמן שישבנו במםתור באו אלינו2 בחורים מלוקוב עם נשק, משד, וישניה ויוםףSource passage 52
Normalized OCR · scan 485 · printed page 481
די שטאט לוקאװ האט אין טאג פון5 אקטאבער1942 (בײם אנד׳ײב חורבן לוקאװ) געצײלט אן ערך ססס.10 ײדן, דערין ביז2000 פארשיקטע פון דער סלאחאקײ. קײן געטא איז לכתחילד״ נישט געװען. ײדן האבן געוװינט צוזאמען מיט פאליאקן. די ערשטע אויפטרײםלונג איז געקומען אן ערך6 װאכן פאר דער אײגנטלעכער קאטאס־ טראפע. ס׳איז דאן געלונגען אפשרײען די גזירה׳ אבעד צחאמען דערמיט איז שוין גרינטלעך פארשוװנח די רו און גלײכגעװיכט. אין אנבליק פון אן עװענטואליטעט צו װערן פארניכטעט איז שוין נישט ניחא געװען ארבעט און פרנםה, בפרט, אז עס פלעגן בהדרגה אנקומען ידיעות װעגן טרעבלינקע. לכתחילד, האט טרעבלינקע נישט באדײט פארניכטונג, נאר פארשיקונג. מען האט געמײנט, אז דאס אדט געפינט זיך אויף יענער זײט פון טײך בוג. פאמעלעך איז געװארן פאר אלעמען קלאר דער אײגנטלעכער אינהאלט פונעם שחיטה־ארט טרעבלינקע. בפרט נאך פון דערצײלונגען פון עדי ראיד״ װאם האבן זיך על פי נם געראטעװעט פון דער געסטאפא. ײדן אידענטיפיצירן אפט די באגריפן געםטאפא, ם.ס. און ם.ד. געםטאפא־לײט זענען ד ...Source passage 53
Normalized OCR · scan 512 · printed page 508
... אין טאג םון דער אקציע איז בנימין ארוים פון זײן בונקערא קוק טאן צי דער צוױיטער בונקער איז אין ארדענונג. װען ער האט דערזען׳ אז דער צװײטער בונקער איז געװארן אויפגעדעקט און זײן טאכטער איז שוין דארט נישטא׳ איז ער געלאפן צו דער באן מיט דער האםענונג, אז אים װעט געלונגען אויםצובאהאלטן די טאכטער. ער האט געהאט באקאנטע צװישן דער לוקאװער געשטאפא, פאר װעלכער ער האט געמאכט שיכװארג, װאם זײ האבן געשיקט קײן דײטשלאנד.Source passage 54
Normalized OCR · scan 516 · printed page 512
... אין קאלושין האבן ו.ויר געטראפןא סך באקאנטע. טײל פון זײ זענען צוריקגעקומען םון שעדלעצער װעג און זײ האבן אונדז אפגערעדט פון גײן װײטער קײן לוקאװ׳ וױיל ם׳איז כמעט אוממעגלעך זיך אדורכצורײסן דורך די דײטשע באמבארדירונגען. מיר האבן באשלאםן אומצוקערן זיך קײן װארשע נאך אן אפרו פון עטלעכע טעג׳ װײל די פים זעגען געװען בײ אונדז אפגעריבן נאך דעם פריערדיקן מארש.Source passage 55
Normalized OCR · scan 521 · printed page 517
םפר לוקאוו ...Source passage 56
Normalized OCR · scan 535 · printed page 531
... אלע אין לוקאװ װײםן, אז נח האט קלײנערד.ײט נישט געקענט גײן אויף די סים. און אלע װײםן אויך, אז נח איז אויםגעװאקםן אלם אײנער פמ די אנפירערם פון לוקאװער בית״ר. ...Source passage 57
Normalized OCR · scan 576 · printed page 572
... סיר װילן דא םארצײכעגעז עטלעכע ציפעת פון הילף־ארבעט פאר אונדזער הײמ־ שםאט לוקאװ. אין יאר1914 האט די םאסײעטי געשיקט די ערשטע הונדערטער דאלאר קײן לוקאװ םאר די םרויען, װעמענם מענער עם זענען געװען אין דער מלחמה. אין יאר 1920 האט די לוקאװער םאםײעטי געשיקט1000 דאלאר: אין יאר1921—500 דאלאר. אין די יאח 1922—1926 זענען געשיקט געװאח יערלעך פץ300 ביז350 דאלאר. אין יאר 1927, צוזאמען מיט דער לוקאװער לײדים־אםאםיאײשאן—500 דאלאר. אין זעלבן יאר עפנט זיך אין לוקאװא שול, ארגאניזירט פון ״ציש״א״ און אונדזער סאםײעטי שיקט אויף דעם צװעק יערלעד צו300 דאלאר, ביזן יאר 1933, װען די רעאקציאנערע פוילישע מאכט שליסט די שול. אין יאר1930 שיקט די םאםײעטי צוזאמען מיט די לײדים װידער 500 דאלאר אויף צו שאפןא גמילת־חםדים־קאםע. ...Source passage 58
Normalized OCR · scan 582 · printed page 578
... אויך מיר לוקאװער האבן אנגעהויבן זוכן נאענטע אין די לאגערן. און װי נאר מ־ר האבן זיך דעחװסט פץ לוקאװער איןח לאגערן, האבן מיר די גלײך גענומען שיקן פוןSource passage 59
Normalized OCR · scan 584 · printed page 580
אין1950 האבן איך איבערגענומען די פארזיצערשאפט פץ פאראיץ. אונדזער בא־ ליבטער פארזיצער מארים לעװיט ע״ה איז ערנםט קראנק געװארן, איך האב מיץ גאנצע ענערגיע געװידמעט דעם לוקאווער פאראיץ בײ דער שטארקער מיטהילף פון די יונגע לוקאװער פון דער שארית הפליטד״ װאס זענען געװארן מיטגלידער אין אונדזער סאםײעטי אין די יארן 52—1950. באזונדערם איז פאר מיר געװעןא גליק צו באקענען דעם אמאליקן לוקאװער געזעלשאפטלעכן טוער מאטל פעלדמאן. מיט דץ לאנגיאריקער דערסארונג האט ערא םך געהאלפן.Source passage 60
Normalized OCR · scan 589 · printed page 585
... לוקאװ,17 יאנואר1939 ...Source passage 61
Normalized OCR · scan 600 · printed page 596
... װען די רויטע ארמיי איז אין יאר1939 צײטוױיליק ארײן קײן לוקאוו, איז נחום צװישן די אקטױוםטן אין די רעװאלוציאנערע קרײזן. ער פארלאזט לוקאװ צוזאמען מיט דער רויטער ארמײ און צחאמען מיט זיץ פאמיליע באזעצט ער זיך אין מינםק, וװ ער ארבעט איןא גרויםער שוך־פאבריק. ...Source passage 62
Normalized OCR · scan 600 · printed page 596
... אין לוקאװ זענען געװען צוױי ברידער הײבלום. דער עלטערער האט געהײםן איטשע, דער ײנגערער— חײם מאיר. ...Source passage 63
Normalized OCR · scan 5
ספרלוקאווSource passage 64
Normalized OCR · scan 23 · printed page 19
איז נישט געװען אזוי פשוט. לוקאװער ײדן האבן דאם געהאטא ביםל שװערער װי זײערע ײדישע שכנים אין די פריצישע שטעט, ווארעם די השפעה פון די ״מיעשטשא״ נעס׳/ די איינוו1יגער/ איז געװעןא פיל גרעסערע אין דער קרויךשטאט. דארט האבן זײ גיכער געקאנט קעמפן קעגן ײדישן האגדל ווי אין די פריצישע שטעט. דער באאמטער אין דער קרוין־שטאט איז נישט געווען אזוי פערזענלעך אינטערעסירט אין דעם האנדל ווי דער פריץ. וועלנדיק רייך ווערן^ פארגרעסערן זײנע הכנסות. האט דער פריץ געהאטא פערזענלעכן אינטערעס צו אגטװיקלען דעם האגדל אין זײן שטאט^ װיסנדיק/ אז יידן קענען אנטוויקלען דעם האנדל האט ער ממילא געשטיצט די ײדן. א־ חוץ דעם האבן די ״מיעשטשאגעס״ אין די פריצישע שטעט נישט געקענט האבן אזא השפעה וױ אויף דער קתין. אין די קרוין־שטעט האבן די בירגער געקענט אויסאיבןא דרוק אוױ* די באאמטע צו באגרענעצן דעם ײדישן האנדל און אפילו מבטל צו מאכןSource passage 65
Normalized OCR · scan 53 · printed page 49
... במספר קהילות וכפי הנראה הױ לוקוב ופרחנה מקומות ראשונים להױתו רב. מלוקוב או מפרוזנה הוא עבר לקהילות גדולות בזמן ההוא במו לובומיל. מזריטש, שירלוב ובלז. הוא ישב מםפר שנים באותן ערים וכמקובל לא בלי מחלוקות. ב־1601 הוא הופך רב בקהילה הליטאית הגדולה בריסק (המרכז היהודי החשוב בליטא בזמן ההוא) במקום ר׳ פײביש שהופך לרבה של קרקוב. כשר׳ פייביש נפטר מוזמן הב״ח לקבל את כםא הרבנות בקרקוב. ושם הוא משמש רב עד פטירתו ב־1640 (ת׳). ...Source passage 66
Normalized OCR · scan 75 · printed page 71
... לאט התאזן המצב בעיר. התרגלו לכובשים הגרמנײם. הפעילות החברתית שוב קמה לחײם. נפתחה ספריה יהודית ב״קולטור פאראײך. ב״קולטור טאראײד נוסד גם גן הילדים וכן כיתת הלמודים הראשונה של בית ספר יסודי. גן הילדים נוהל ע״י העלמה שידלובסקי/ ובית הספר ע״י המורה קון׳ שהובא מוורשה. קון היה אדם מאד אינטליגנטי ומיד רכש לעצמו הרבה ידידים. הוא גם היה אהוב על תלמידיו. אולם בית הססר לא התקײם זמן רב בגלל חוסר כסף. ...Source passage 67
Normalized OCR · scan 83 · printed page 79
... סוג שלישי של בתי תפילה היה של המוני בעלי מלאכה שהתרכזו בכמה מקומות ובמידה מסוימת לפי המקצועות. עירנו היתה ברוכה בהרבה בעלי מלאכה׳ כמו חײטים׳ סנדלרים, נפחים ועוד ורובם הגדול היו יהודים תמימים וישרים׳ אם כי לא למדנים מובהקים. ...Source passage 68
Normalized OCR · scan 139 · printed page 135
... פארבונת מיט אונדזער ארבעט. איך װיל נאר, אז מיר, לוקאװער ײח׳ זאלן נישט םאר־ געםן אין די איבערגעגעבענע לוקאװער טוער פמ דער גמילת־חםד־קאסע אמ באזונ־ דערם די אומגעקומענע חברים, מיטארבעטער, װעלכע האבן אלץ אװעקגעגעבן סאר דער עקזיסטענץ פמ דער קאםע— יעקב ליכטענשטיין און שמואל שיינבערג. ...Source passage 69
Normalized OCR · scan 147 · printed page 143
... די יוגנט פון אלע שיכטן האט געשטראמט אין ״השומר הצעיר״. אין לוקןןװ זענען נעװען4 מינים יוגנט: 1. די פרומע, װאס האבן געלערנט אין ישיבה און בתי-מדרשים: 2. בירגערלעכע יוגנט, װאם האט געלערנט אין פוילישע שולז אמ זיך /,אנגעשטרענגט״ צו רעדן אין גאס פויליש; 3. קינדער פון בעל־מלאכות, דאס הייםט פמ ״פארגעשריטענע״ נישט קיין חםידישע עלטערןו אמ 4. די ״לינקע״ יוננט, קינדער פון ארבעטער, האראפאשניקעס אמ ארעמע קרעמער, װאס זענען אריין אין קאמוניםטישע אדער בונדישע ױגנט־ארגאניזאציעס. ױגנטלעכע פמ אט ...Source passage 70
Normalized OCR · scan 251 · printed page 247
... זאל זיך דעריבער נישט געפינעז אין אונדזער שטאט קײנער, װאס זאל פאר זײ פארמאכן זײז טיר! ...Source passage 71
Normalized OCR · scan 294 · printed page 290
... געלערנט אין די ישיבות פון בריסק און מעז״ ריטש. בעת דער ערשטער װעלט־מלחמה איז ער געװארן טעטיק צװישן דער לוקאװער ײדישער ױגגט, ארײנגעטראטן אין דעם דארטיקן דראמ־ קרײז, באטײליקט זיך אין פארשידענע אויפפי־ רונגען און אױך ארויסגעטראטן אלס רעציטא* טאר. ...Source passage 72
Normalized OCR · scan 402 · printed page 398
... דער װינטער איז אדורך פארהעטנישמעםיק רויק. מען האט געלאזט אפאטעמען דעם קרבן׳ מען האט געגאסן קאלט װאסער אויפן צעקאליעטשעטן ײדישן קערפער. אזוי איז עס אין שטאט< טאמער איזא װאך־צװיי שטיל׳ הײבט מען שױן אויף דעם קאפ. ...Source passage 73
Normalized OCR · scan 596 · printed page 592
... דאס איז געװען אין ברויזנדיקן יאר 1905. װען ער קומט צוריק קײן לוקאמ, אין יאר1909 װערט ער צוגענומען אין צארישן מיליטער. ער דינט אפ דרײ יאר אין ט.'לע און אין ריאזאן. װען ער איז אהײמגעקומען פון מיליטער האטא דאראזשקע אים צוגעפירט צו זײן פאטערם הויז מיטא באגאזש, װאם איז באשטאנען פוןא גרויםן קאםטן. שכנים זענען זיך צונויפגעלאפן זען די אוצרות, װאם ישראל האט געבראכט פמ ״טיף ראםײ״. באלד האט זיך ארויםגעװיזן, אז דער קאםטן איז פול מיט לערן־ביכער און רוםישער ליטעראטור! פושקין, טאלסטאי, גאגאל א״א. ...Connected nodes
Community
Mezritch Jewish community
Appears in same passage
Place
Brezewitze
Appears in same passage
Place
Kankalewitze
Appears in same passage
Place
Zakowalie
Appears in same passage
Place
Ruskowalie
Appears in same passage
Place
Lisnik
Appears in same passage
Place
Dambrowe
Appears in same passage
Person
Solomon Zalman Katsinailnbugin
Affiliated With
Event
Solomon Zalman served as Lukow rabbi
Occurred At
Person
Mordecai ben Naftali of Krakow
Appears in same passage
Person
Solomon Zalman Katsinailnbugin
Appears in same passage
Place
Krakow
Appears in same passage
Work
Ketoret HaSamim
Appears in same passage
Person
Jacob ben Naftali of Gniezno
Appears in same passage
Place
Gniezno
Appears in same passage
Work
Beit Yaakov
Appears in same passage
Person
Abraham Menlemsburg
Associated With
Person
Abraham Menlemsburg
Appears in same passage
Institution
Gemilut Hasadim House
Appears in same passage
Institution
Talmud Torah with Derekh Eretz
Appears in same passage
Person
Mordecai Epstein
Appears in same passage
Place
Mezritch
Appears in same passage
Publication
Ha-Tsfira
Appears in same passage
Place
Poland
Located On Border Between
Person
M. Adelboim
Appears in same passage
Place
Poland
Appears in same passage
Place
Lithuania
Appears in same passage
Organization
Templars
Appears in same passage
Person
Bolesław the Bashful
Appears in same passage
Institution
Church
Appears in same passage
Place
Gdańsk
Appears in same passage
Place
Austria
Located In
Place
Austria
Appears in same passage
Place
Russia
Appears in same passage
Place
Prussia
Appears in same passage
Place
Lublin
Appears in same passage
Place
Siedlce
Appears in same passage
Place
Western Galicia
Appears in same passage
Community
Miedzyrzec
Appears in same passage
Community
Biala
Appears in same passage
Place
Duchy of Warsaw
Appears in same passage
Person
Napoleon
Appears in same passage
Person
Joseph II
Appears in same passage
Community
Lublin Region Jewish Communities
Appears in same passage
Community
Siedlce
Appears in same passage
Community
Krasnik
Appears in same passage
Community
Radzin
Appears in same passage
Community
Lubartow
Appears in same passage
Institution
Rabbinical Court
Appears in same passage
Community
Mezhiritch
Appears in same passage
Person
Epshtin
Appears in same passage
Person
Hayim Eliezer Mushkat
Appears in same passage
Person
Rabbi Isaiahle Mushkat
Appears in same passage
Institution
Modern Talmud Torah
Appears in same passage
Institution
Benevolent loan society
Contains
Community
Mezhiritch
Near
Institution
Benevolent loan society
Appears in same passage
Institution
Talmud Torah
Appears in same passage
Place
Lublin (Warsaw) Street
Appears in same passage
Place
Warsaw
Appears in same passage
Person
Menachem Zakalik
Appears in same passage
Organization
Bund organization in Lukow
Located In
Event
Formation of the Bund organization in Lukow
Occurred At
Place
Lodz
Appears in same passage
Place
Zhelikhov
Appears in same passage
Organization
Bund organization in Lukow
Appears in same passage
Person
Motel Branzovil
Appears in same passage
Person
Moses Huberman
Appears in same passage
Person
Gershon Perkal
Appears in same passage
Person
Shmuel Semiatitsky
Appears in same passage
Event
Formation of the Bund organization in Lukow
Appears in same passage
Institution
Secular Yiddish Folk School
Located In
Event
Opening of the secular Yiddish folk school in Lukow
Occurred At
Person
Yakov Pat
Appears in same passage
Person
Leibl Kramazh
Appears in same passage
Institution
Secular Yiddish Folk School
Appears in same passage
Place
Ogradove Street
Appears in same passage
Institution
Lukow synagogue
Appears in same passage
Institution
Great Old Beth Midrash
Appears in same passage
Institution
Chaya Sarah Beth Midrash
Appears in same passage
Person
Narrator's father
Appears in same passage
Person
Meir Lashitzer
Appears in same passage
Person
Aharon Neta
Appears in same passage
Person
Eliezer Waksman
Appears in same passage
Person
Benzion Melamed
Appears in same passage
Person
Yitzhak Imik
Appears in same passage
Work
Shita Mekubetzet
Appears in same passage
Work
Noda B Yehuda
Appears in same passage
Work
Yad HaChazakah of Maimonides
Appears in same passage
Event
Hashomer Hatzair branch organized in Lukow
Occurred At
Person
Israel Rosenzweig
Appears in same passage
Person
M. Barenshtein
Appears in same passage
Person
Ziml Feltsman
Appears in same passage
Person
Moses Eisner
Appears in same passage
Person
Zvi Lichter
Appears in same passage
Organization
Hashomer Hatzair in Lukow
Appears in same passage
Organization
Right-wing Zionist organizations
Appears in same passage
Person
Chaya Fridman-Prishevoy
Appears in same passage
Place
Los Angeles
Appears in same passage
Person
Zebulon Aryeh
Worked At
Person
Zebulon Aryeh
Appears in same passage
Business
Aryeh Brothers
Appears in same passage
Person
Rabbi Getzel
Appears in same passage
Person
Rabbi Menachem Zemba
Appears in same passage
Place
Prague
Appears in same passage
Person
Rabbi Shmuelke Aryeh
Appears in same passage
Person
Gerer Rebbe
Appears in same passage
Institution
Katzk Hasidic prayer house
Appears in same passage
Person
Rabbi Yona Noy
Appears in same passage
Organization
Agudath Israel
Appears in same passage
Organization
Religious kibbutz in Lukow
Appears in same passage
Person
Yitzhak Zeev Librach
Appears in same passage
Place
Old synagogue
Appears in same passage
Place
Old cemetery
Appears in same passage
Place
Dr. Hontzinski Street
Appears in same passage
Person
Rabbi Shraga Feivush of Turczyn
Appears in same passage
Place
Turczyn
Appears in same passage
Person
Rabbi Yitzhak of Vurka
Appears in same passage
Person
B. Gatesdiner
Appears in same passage
Institution
Local Jewish cultural institutions
Appears in same passage
Publication
The Lukower Wort
Appears in same passage
Institution
Jewish secular school
Appears in same passage
Organization
TsIShO
Appears in same passage
Person
Mendele Mokher Sforim
Appears in same passage
Place
Mezritcher Street
Located In
Place
Mezritcher Street
Appears in same passage
Place
Market square
Appears in same passage
Event
German shooting in Lukow
Occurred At
Event
German searches of homes
Occurred At
Person
Gedalia Dzhibuletski
Appears in same passage
Person
Geshe Pietrushke
Appears in same passage
Place
Geshe Pietrushke's house
Appears in same passage
Organization
German soldiers
Appears in same passage
Person
German soldier
Appears in same passage
Person
Moshe Greitzer
Intended Return To
Person
Moshe Greitzer
Appears in same passage
Person
Leibl Besser
Appears in same passage
Place
Shepetovka
Appears in same passage
Place
Israel
Appears in same passage
Person
Henech Narman
Appears in same passage
Person
Reuven Weisbaum
Appears in same passage
Person
Leibl Barnstein
Appears in same passage
Family
Rendl family
Appears in same passage
Person
Libel Basar
Member Of
Person
Zaklik
Member Of
Person
Jacobowitz
Member Of
Person
Moshe Gritzer
Returned To
Organization
Lukow Judenrat
Affiliated With
Event
German punitive action in Lukow
Occurred At · Victim
Event
Jews were brought to Lukow
Occurred At
Person
Moshe Gritzer
Appears in same passage
Place
Poland
Appears in same passage
Organization
Polish Army
Appears in same passage
Place
Shtovkovka
Appears in same passage
Organization
Soviet forces
Appears in same passage
Person
Libel Basar
Appears in same passage
Person
Zaklik
Appears in same passage
Person
Jacobowitz
Appears in same passage
Place
Siedlce
Appears in same passage
Person
Moshe Feferman
Appears in same passage
Place
Węgrów
Appears in same passage
Community
Nieslisk
Appears in same passage
Place
Aleksandrov
Appears in same passage
Family
Domanski family
Appears in same passage
Family
Frost family
Appears in same passage
Person
Joshua Frost
Appears in same passage
Person
Chaim Frost
Appears in same passage
Place
Luzi
Appears in same passage
Person
Domanski’s daughter
Appears in same passage
Person
Isaac Orlansky
Appears in same passage
Person
Henoch Norman
Appears in same passage
Person
David Randel
Appears in same passage
Person
Abraham Frizer
Appears in same passage
Person
Chaim Mas
Appears in same passage
Place
Shkna River
Located In
Event
Forced labor at Ragashnitsa
Participated In · Participant
Person
Yosef Becker
Appears in same passage
Person
Leibl Becker
Appears in same passage
Person
Leibl Karpikatch
Appears in same passage
Person
Lishka
Appears in same passage
Person
Langer
Appears in same passage
Person
Timenthal
Appears in same passage
Person
Shmuel Lither Katz
Appears in same passage
Place
Ragashnitsa
Appears in same passage
Place
Domnik
Appears in same passage
Place
Zartse
Appears in same passage
Place
Shkna River
Appears in same passage
Place
Mezdrich
Appears in same passage
Organization
Red Army
Left With
Place
Damatschow
Appears in same passage
Place
Brest
Appears in same passage
Institution
Beth Midrash
Appears in same passage
Organization
Red Army
Appears in same passage
Organization
German company
Located In
Community
Łódź
Appears in same passage
Organization
German company
Appears in same passage
Person
Wiger
Appears in same passage
Place
Radogoszcz
Appears in same passage
Place
Zgerzher Street
Appears in same passage
Place
Aleksandrow
Near
Place
Aleksandrow
Appears in same passage
Place
Warsaw Ghetto
Appears in same passage
Event
Aktion in Lukow
Occurred At · Victim
Place
Zhimki
Appears in same passage
Person
Farmer Zhimavski
Appears in same passage
Place
Łuków Ghetto
Appears in same passage
Person
Piekazh
Appears in same passage
Person
Kemlbrener
Appears in same passage
Person
Rapaport
Appears in same passage
Person
Gramman
Appears in same passage
Place
Village
Appears in same passage
Place
Basements
Appears in same passage
Organization
Ukrainians
Appears in same passage
Place
Mardzin
Appears in same passage
Place
Mezhritsh
Appears in same passage
Person
Saul
Appears in same passage
Person
Jacob
Appears in same passage
Place
Dęblin
Appears in same passage
Organization
SS men
Appears in same passage
Organization
Gendarmerie
Appears in same passage
Person
Israel Steinberg
Appears in same passage
Person
Leib Shliterman
Appears in same passage
Place
Ravensbrück
Appears in same passage
Place
Mauthausen
Appears in same passage
Place
Dachau
Appears in same passage
Person
Hitler
Appears in same passage
Place
Parczew
Appears in same passage
Person
Neumann
Appears in same passage
Person
Bertche Ganski
Appears in same passage
Event
Life Kestin's journey to Lukow
Occurred At
Event
Murder of Life Kestin
Occurred At
Person
Life Kestin's 18-year-old son
Appears in same passage
Business
Bakery
Appears in same passage
Organization
German military personnel
Appears in same passage
Event
Bombing of Lukow
Occurred At
Person
Shlomo Frengler
Appears in same passage
Place
Lukow railway station
Appears in same passage
Place
Dentist Klimecka's basement
Appears in same passage
Person
Klimecka
Appears in same passage
Family
Nisenker family
Appears in same passage
Person
Yitzhak Lerner
Appears in same passage
Person
Unnamed narrator
Appears in same passage
Family
Narrator's family
Appears in same passage
Place
Wolke Damaszewski
Appears in same passage
Person
Anshl Lust
Appears in same passage
Community
Kock
Appears in same passage
Person
Burger
Appears in same passage
Person
Narrator
Located In
Event
Final ghetto action
Occurred At
Institution
Jewish police
Appears in same passage
Institution
Magistrate court
Appears in same passage
Person
Brother
Appears in same passage
Person
Narrator
Appears in same passage
Event
Survival until liberation
Participated In · Participant
Person
Shmuel Hokherman
Appears in same passage
Place
Forest
Appears in same passage
Person
Yosef Burshtits
Appears in same passage
Organization
Lukow Landsmanschaft in Belgium
Appears in same passage
Place
Belgium
Appears in same passage
Person
Moshe Vishnie
Member Of
Person
Yosef Arie Shmietanke
Member Of
Person
Moshe Vishnie
Appears in same passage
Person
Yosef Arie Shmietanke
Appears in same passage
Person
Mother of the narrator
Appears in same passage
Person
Sister of the narrator
Appears in same passage
Person
Brother of the narrator
Appears in same passage
Family
Narrator's family
Appears in same passage
Place
Family bunker
Appears in same passage
Person
Daughter of the hidden father
Appears in same passage
Place
Large partisan camp
Appears in same passage
Place
Treblinka
Appears in same passage
Place
Bug River
Appears in same passage
Organization
Gestapo
Appears in same passage
Community
Radzyn
Appears in same passage
Institution
Jewish Council
Appears in same passage
Organization
Lukow Gestapo
Associated With
Person
Benjamin Gastman
Appears in same passage
Family
Gastman family
Appears in same passage
Organization
Lukow Gestapo
Appears in same passage
Place
Train station
Appears in same passage
Place
Bunker
Appears in same passage
Place
Minsk Mazowiecki
Appears in same passage
Place
Kalushin
Appears in same passage
Place
Cemetery in Kalushin
Appears in same passage
Person
Reuven Weisbaum
Appears in same passage
Person
Moshe-Elie Gevertzman
Appears in same passage
Organization
Lukow Beitar
Located In
Person
Nakh
Appears in same passage
Organization
Lukow Beitar
Appears in same passage
Place
Rachiner Road
Appears in same passage
Place
Maltsinov
Appears in same passage
Event
School opening in Lukow
Occurred At
Organization
Lukow Ladies Association
Appears in same passage
Organization
CISHO
Appears in same passage
Institution
School in Lukow
Appears in same passage
Organization
Lukow Relief
Affiliated With
Person
Yankel Brown
Associated With
Organization
Joint
Appears in same passage
Organization
Lukow Relief
Appears in same passage
Person
Yankel Brown
Appears in same passage
Place
Europe
Appears in same passage
Place
The camps
Appears in same passage
Organization
Lukow Association
Appears in same passage
Person
Morris Levitt
Appears in same passage
Person
Motel Feldman
Appears in same passage
Organization
Gemilut Hesed society
Letter Originated In
Person
Jack Brown
Appears in same passage
Place
New York
Appears in same passage
Organization
Mother organization
Appears in same passage
Organization
Chicago branch of the Polish Federation
Appears in same passage
Organization
Gemilut Hesed society
Appears in same passage
Person
Nahum Goldzak
Appears in same passage
Person
Nahum Goldzak's father
Appears in same passage
Person
Sarah Grinboim
Appears in same passage
Place
Minsk
Appears in same passage
Organization
Bund
Appears in same passage
Organization
Communist youth
Appears in same passage
Organization
Professional movement
Appears in same passage
Person
Shlomo Rubinstein
Appears in same passage
Person
Hersh Smolar
Appears in same passage
Organization
Minsk underground antifascist movement
Appears in same passage
Place
Minsk Ghetto
Appears in same passage
Person
Chaim Meir Heiblum
Present In
Person
Itshe Heiblum
Member Of
Organization
Haganah
Appears in same passage
Place
Colombia
Appears in same passage
Event
1948 War of Independence
Appears in same passage
Person
Itshe Heiblum
Appears in same passage
Person
Chaim Meir Heiblum
Appears in same passage
Family
Heiblum family
Appears in same passage
Community
Jewish Community of Łuków
Appears in same passage
Person
The Bach
Appears in same passage
Community
Belz
Appears in same passage
Community
Brest
Appears in same passage
Person
Rabbi Feibush
Appears in same passage
Community
Krakow
Appears in same passage
Organization
Council of the Four Lands
Appears in same passage
Person
Rabbi Yehoshua Walk
Appears in same passage
Person
The Maharam
Appears in same passage
Person
Leah Feldman
Appears in same passage
Person
Chaim Shlomo Feldman
Appears in same passage
Person
Motl Feldman
Appears in same passage
Person
Hershel Zilberman
Appears in same passage
Person
Miss Shidlovsky
Appears in same passage
Person
Teacher Kohn
Appears in same passage
Institution
Kultur Fareyn
Appears in same passage
Organization
Tsukunft
Appears in same passage
Person
Motl Branzweil
Appears in same passage
Person
G. Perlak
Appears in same passage
Person
Moshe Huberman
Appears in same passage
Person
Shimon Siroka
Appears in same passage
Institution
Great Synagogue
Appears in same passage
Person
Yaakov Lichtenstein
Appears in same passage
Person
Shmuel Shaynberg
Appears in same passage
Person
Leah Feldman (Waksman)
Appears in same passage
Organization
Hashomer Hatzair
Appears in same passage
Person
Rosenzweig
Appears in same passage
Organization
Communist youth organizations
Appears in same passage
Organization
Bundist youth organizations
Appears in same passage
Person
Zhitlovsky
Appears in same passage
Family
Frebrnik sisters
Appears in same passage
Organization
Intelligentsia
Appears in same passage
Community
Religious youth
Appears in same passage
Institution
Jewish Credit Union
Appears in same passage
Organization
The Committee
Appears in same passage
Publication
The Lukow Word
Appears in same passage
Person
Abraham Nachtomi
Lived At
Person
Abraham Nachtomi
Appears in same passage
Place
Walia
Appears in same passage
Place
Kock
Appears in same passage
Place
Mezeritch
Appears in same passage
Institution
Lukow Drama Circle
Appears in same passage
Place
Land of Israel
Appears in same passage
Place
Hadera
Appears in same passage
Place
Zikhron Yaakov
Appears in same passage
Institution
Ohel Theater
Appears in same passage
Work
Sabra
Appears in same passage
Person
Unnamed Jewish person
Appears in same passage
Person
Unnamed Pole
Appears in same passage
Person
Israel Goldgewicht
Appears in same passage
Place
Ryazan
Appears in same passage
Person
Israel Goldgewicht’s father
Appears in same passage
Institution
Russian Army
Appears in same passage
Extracted claims
Every claim remains attached to its own quoted evidence.
Affiliated With
Solomon Zalman Katsinailnbugin → Lukow
אב״ ד (א ב בי ת דין ) ור״ מ (ורא ש מתיבתא) דק״ ק לוקאב
- role:
- chief rabbi and head of academy
Associated With
Abraham Menlemsburg → Lukow
אונדזע ר לוקאװע ר אברה ם מענלםבורג
The adjective indicates association with Lukow, not necessarily residence.
Located In
Lukow → Austria
לוקו ב ושכנותיה ׳ כמ ו מזריטש ׳ ביאל ה ואחרו ת הפכ ו לחל ק מן הכת ר האוםטרי
- dateStart:
- 1795
Located In
Mezritch Street → Lukow
די צװײט ע לאנג ע גא ם אי ן לוקא װ אי ז געװע ן ד י מעזריטשע ר גאם
Intended Return To
Moshe Greitzer → Lukow
זי ך אומציקע ת קי ץ לוקאװ
The passage says they decided to return, not that the return was completed.
Member Of
Jacobowitz → Lukow
שלש ה יהודי ם מלוקוב
The name appears later in the same sentence.
Affiliated With
Lukow Judenrat → Lukow
הױדנר ט םדר יהודי ם
The Lukow association is contextual.
Associated With
Lukow Gestapo → Lukow
לוקאװע ר געשטאפא
The adjective indicates association with Lukow.
Associated With
Yankel Brown → Lukow
יאנק ל בראון , דע ר אײנצי ־ קער רײכע ר לוקאװער
The text identifies him as a wealthy Lukow person, but does not explicitly state residence.
Letter Originated In
Gemilut Hesed society → Lukow
לוקאװ, 17 יאנוא ר 1939
The place and date identify the letter’s origin, not necessarily the society’s permanent location.
- date:
- 1939-01-17
Associated events
Employment
Solomon Zalman served as Lukow rabbi
Solomon Zalman signed an approbation as Lukow's chief rabbi and academy head.
Organization Founding · 1916-04
Formation of the Bund organization in Lukow
The Bund organization in Lukow was formed in April 1916.
Organization Founding · 1928-08
Opening of the secular Yiddish folk school in Lukow
The secular Yiddish folk school formally opened on a Saturday evening in August 1928.
Organization Activity
Hashomer Hatzair branch organized in Lukow
Israel Rosenzweig organized group leaders and recruited youth for Hashomer Hatzair in Lukow.
Shooting · 1939-09-16
German shooting in Lukow
Heavy shooting began in Lukow on 16 September 1939 after noon; the passage does not identify who fired.
Aktion Or Raid
German searches of homes
German soldiers went from house to house, broke open doors, and drove everyone outside.
Aktion Or Raid
German punitive action in Lukow
German punitive action in Lukow: after three Germans were killed, Germans seized Jews and Poles and marched them to Siedlce and then Węgrów; the Lukow community should not be listed as a victim participant.
Migration
Jews were brought to Lukow
Jews from several places were brought to Lukow and housed locally.
Employment
Forced labor at Ragashnitsa
People from Lukow widened the Shkna River in two shifts.
Aktion Or Raid
Aktion in Lukow
An Aktion occurred in Lukow, followed by a search operation in the surrounding area.
Migration · 1939-09-06–1939-09-07
Life Kestin's journey to Lukow
Life Kestin traveled from Warsaw toward Siedlce and reached Lukow with his son.
Pursuit And Expulsion
Murder of Life Kestin
German soldiers pursued Life Kestin and his son in Lukow and ordered Jews to leave; this excerpt does not establish a murder.
Bombing · 1939-09-06
Bombing of Lukow
A second major bombing struck Lukow on September 6, 1939.
Aktion Or Raid
Final ghetto action
The narrator and his brother were together during the final action in the ghetto.
Survival
Survival until liberation
Armed Lukow residents sheltered the narrator and others in a forest bunker until liberation.
Institution Opening · 1927
School opening in Lukow
A school opened in Lukow in 1927.