Poland

... בשורות קודמות תיארתי את לוקוב כעיר שלװה, היושבת על מי מנוחות והשלמה עם אלקיה, אכן היא היתה כזו עד לפני70—60 שנה (כפי ששמעתי מפי םבא ז״ל), אבל ידוע כי מאותה התקופה התחילו םערות רעיוניות חזקות לפקוד את שלװת העײרה וזעזעו את יםודותיה כפי שזה קרה לבית ישראל בכל ערי פולין. ...

... לוקאוחנר יידן אץ פוילישן םילימר

... בשנת1939 כשהגרמנים כבשו את פולניה׳ הײתי מגוײם הצבא הםולני. עם כבוש האזורים המזרחײם של פולניה ע״י הרוםים׳ נפלתי בשבי הרוםי בשפטובקה. במחנה השבוײם הרוםי פגשתי שלשה יהודים מלוקוב: ליבל בםר, הבן של הרש בובגיקר (זקליק) ויעקובוביץ׳ (בנו של מנשה דרושקש). אני ויעקובוביץ׳ החלטנו לחזור ללוקוב. זקליק ובםר נשארו ברוםיה ואחר כך הגיעו לישראל. ...

די ערשטע #זכרה נאך די קדושים סוז לוקאװ 1947, פױלן ...

... נאכן פארענדיקן די גימנאזיע איז טאניק געבליבן איןא שװערער לאגע. װײטער שטודירן אין םוילן איז געװען כמעט אוממעגלעך. די אונױוערםיטעטן זענען פאר ײדישע םטודענטן געװען װי פארמאכט. ער איז אװעקגעפארן שטודירן קיץ אויםלאנד, אבער נאךא שטיקל צײט מח ער, צוליב מאטעריעלע שװעריקײטן, צודיקקומען. ...

... וױ באװוםט איז לוקאװ געװעןא פעסטונג פון דער אגודה אין דער גאנצער םאדלאשער געגנט, און פארשטײט זיך, אז זי האט געהאטא השפעה אויף דער דערצױנג פון דער ײדישער יוגנט. אבער אין די יארן 17—1916, בעת דער דײטשער אקופאציע, איז אין לוקאװ געװעןא שטארקע םאציאליםטישע באװעגונג, און אויך די ציוניםטישע באװעגונג האט אנגעהויבן אױפלעבן. דעם אמת געזאגט, איז דער צױניזם נאך געװען שװאך לגבי די לינקע פארטײען. עם האבן זיך געפונען געצײלטע אלגעמײנע צױניםטן, װאס פלעגן אויםקויפן דעם ״שקל״, זיך צונויפקומען ״טרינקעןא גלעזל טײ״ און ״רעדן״ װעגן ארץ־ישראל. אבער נאך פוילנם באפרײונג, װען די רעװאלוציע־ כװאליע האט זיך דערוױיטערט פון לוקאװ, האט אנגעהויבן שטארקער צו װערן די צױניםטישע באוועגונג.

... נישט װײט םון קאמף־פלאץ האבן מיר זיד אנגעשטויםן אויףא יונגן פאליאק. מיר האבן אים אפגעשטעלט און געפרעגט, װאם ער טוט דא. ער האט געענטפערט, אז ער גײט אויףא ״זאבאװע״ (פארװײלונג). ״אויף אזא ,זאבאװע׳, װי דו האםט אונדז געװאלט מאכן״— האבן מיר אים געזאגט, װארעם מיר האבן תיכף אין אים דערקענט דעם אנפירער פון די באנדיטן. װען ער האט דערזען, אז ער איז ארײנגעפאלן, איז ער געפאלן אויף די קני, געקושט אונדז די פים אמ געבעטן, אז מיר זאלן אים שענקען דאם לעבן. ער האט געשוװיח בײם פוילישן ערנװארט, אז אין דער געגנט װעט מען מער נישט טשעפעז קימ יידן. מיר האבן געגלייבט זיץ צוזאג אמ אים באפרײר. ...

... די לוקאװער ײת זענען דאן נישט מיטגעריםן געװארן מיט דעם אלגעמיינעם פראגרעםױון שטראם פון לאנד. זײ זענען אויף דעם דאזיקן געביט געװעןא םד אפגע־ שטאנענער פון דער פוילישער באפעלקערונג אין דעם שטעטל. ...