Old Cemetery

פון דעם ערשטן מארק האט זיך אװעקגעצויגן די צענטראלע גאס, כענטשינסקיעגא. רעכטם— די מעזריטשער גאם, דעם רבס געםל, די שיל־גאם. אין אט די גאםן האט געװױנט די ארעמקײט פון שטעטל און בלויזא קלײנער טײל פון די בעםער םיטואירטע (אויף כענטשינסקיעגא). פון איץ דיט פונעם בהמה־מארק זענען געװען דאם ״גרויסע בית־מדרש״ און דאס ״חוק־בית־מדרש״, די שיל, דאם קליינע בית־מדרזןול, די מקווה, וװ עס האט געקיניגט מרדכילע בעדער, אוןא ביםל װײטער— דער אלטער בית־עולם מיטן האלב־פארזונקענעם שטיץ. ארום אט דעם שטײן האט זיך געװעבטא לעגענדע װעגןא חתן מיטא כלד״ װאם זענען דארט געװארן אײנגעזונקען... ...

... דער אלטער בית־עולם איז געלעגן פון איץ זײט נעבןא םאד׳ װאם האט זיך כםדר װי ארײנגערוקט אין בית־עולם און אים קלענער געמאכט. פון די אנדערע צוױי זײטן זענען געווען וװין־הײזער׳ און פון דער פערטער זײט האט זיך געפונען שמואל ראובנם ברעטער־ םקלאד׳ װאס איז אלעמען געװען גוט באקאנט מיט דעם׳ װאס די קארע פון געהילץ האט געשפײזט אלע קאזעם פון שטאט.

און דעמאלט האט דער אײגנטימער פון דעם שטח, אויף װעלכן עם האט זיד געםונען דער אלטער בית־עולם,א רוםישער גענעראל, געבראכט באוויװן, אז די ײח זענעז געװען מחויב צו צאלן צינזן פארן פלאץ און זײ האבן שוין פארא םד יארן נישט באצאלט. ער האט געפאדערט, אז מען זאל תיכף אים באצאלן דעם גאנצן חוב. װען מען איז אים נישט נאכגעקומען, האט ער ארויפגעלאזן זײנע פערד אויפן בית־עולם און ער האט געדראט עם צו פאראקעח• ...

... לוקוב׳ ערב מלחמת העולם השניד״ ערב השואה והחורבן. קהילה עתיקה ע״י ורשה׳ דחוקה וצםופה. מקום שנחבא בית־הכנםת הישן ונשתקע בית־העלמין הישן׳ עם דוכני רוכלים קטנים במרכז העיר ברהוב הראשי׳ רח׳ ד״ר חונצינםקי׳ עם השטיבלך של חםי־ דים׳ פרנםים׳ למדנים מגודלי זקנים עם קםוטות ארוכות׳ ועטרות כםף על גבי טלי־ טות ארוכות מעל לראשיהם. דמױות שאזלו מרחפות לנגד עיגינו. יד לא ימושון ובכל זאת חזקות מכל כוח איתנים. וכין כל הדמו־ ■ ות האלו רואה אנכי את דמותו ואת קלםתר פניו של חותני ר׳ יצחק זאב ליבראד ז״ל. זכה האיש וזמן קצר לפני בוא השואה נאםף אל עמו. גוע ויאםף אל עמו והוא בן שמונים וחמש. זקן היה האיש אך לא שבע ימים אלא צמא ימים׳ צמא לחיים ולפעולה. גם בהױתו מוטל על ערש דוי לא פםק מלמוד תורה. כוח שקידתו בלמוד לא יתואר׳ לא הניח משנה ומקרא׳ םפרי גאונים׳ שאלות תשובות ובעיקר םפרי קבלה וחםידות. בכל דבר מצא ענין. גדול בתורה ובהלכה׳ אישױת מפורםמת בכל הםביבה׳ בנו של הרב הנודע׳ הרב שרגא פײבוש מטורצין׳ חוטר מגזע הרבי ר׳ יצחק מװרקה. איש צנוע היה בתכלית הצניעות׳ עמד על משמרתו כאחד מרבבות החםידים ואנשי המעשה בפולין׳ מורם ממפלגות ומםיעות.