Yaakov Pat

אינטערעסאנט זענען געװען די ערשטע שטאטראט־װאלן אין יאר 1919. פון די24 ראטמענער, װאס האבן געדארפט געקליבן װערן האט די ײדישע באפעלקערונג׳ לויט איר פראפארץ, געזאלט באקומען סנ ראטמענער. אין די װאלן האבן זיך באטײליקט1 ״אגודה״, אלגעמײנע צױניסטן ״מזרחי״, ״פאלקס־פארטײ״. פון די ײדישע ארבעטער־ כארטײען— ״בונד״ און ״לינקע פ.צ.״. די װאל־קאמפאניע איז געװעןא שטורמישע. פון װארשע האט מען געבראכט די גרעםטע פארטײ־קאנאנען: נח פרילוצקי, פון דער ״פאלקם־פארטײ״, ר. פערלמוטער פון דער ״אגודה״, נ. שװאלבע פון די צױניסטן, יעקב פאט פון ״בונד״. דער אויסגאנג פון די װאלן פאר די ײדישע פארטײען איז געװען: 2— ,׳אגודה״, משה וױינטרויב און יינה נײ:1— ״פאלקס־פארטײ״, חײם מאטעם מאנדל־ בוים;1— צױניםטן, י. בענדערמאן,•6— ״בונד״. צוליב די שװעריקײטן װאם זענען געמאכט געװארן פאר די געװײלטע מיט עקזאמענס אין דער פוילישער שפראך— שיקא־ נעם, װאם זענען געװארן אנגעװענדט בעיקר לגבי די בונדישע קאנדידאטן— האבן די בונדישע ראטמענער אלם פראטעםט רעזיגנירט פון זײערע מאנדאטן און זײערע פלעצער זענען פארטײלט געװארן דער ״אגודה״ (4) און ענדעקעס (2). מען דארף דערבײ אונטערשטרײכן, אז די4 ראטמענער פון פ.פ.ם. האבן באלײגטא שארפן פראטעםט און געפאדערט צו אנוליח די װאלן.

... די פײערלעכע דערעפענונג פון דער ײדיש־װעלטלעכער פאלקםשול אין לוקאװ איז פארגעקומען דעם ערשטן שבת־אװנט אין חודש אויגוםט 1928. צו דער דערעפענונג איז געקומען דער סעקרעטאר פון ציש״א יעקב פאט. עם איז געװען צוגעגרײטא ספע־ ציעלער פראגראם, װאם איז באשטאנען פון מוזיקאלישע שאפונגען אוןא בילדל, אינםצע־ נירט און רעפעטירט פון לײבל קראמאזש. עם איז אויך פארגעקומעןא פײנער באנקעט, אין װעלכן עם האבן זיך באטײליקט בײ200 פערזאן. דאם פארקויפן דעם דערעםענונגס־ באנד צום איבערשנײדן האט ארײנגעבראכט עטלעכע הונדערט זלאטעם.

... די ײדישע פאלקסשול א. נ. פון װל. מעדעם, איז געעפנט יעװארן אין אקטאבער 1928 אין דער אנװעזנהײט פון יעקב פאט. פאר אונדז, קינדער אין יענער צײט, איז דאס געװעןא גרויסע פײערונג. מיר האבן ליב געהאט די שול פון ערשטן טאג אן. זי האט אונדז דערצויגן אין גײסט פון זעלבשטענדיקע און שטאלצע ױגנטלעכעא דאנק דער איבערגעגעבנקײט פון די לערער: משפחה װיגאדזקי, קאמיעניעצקי׳ אויערבאך (די לערער זענען נישט געװען קײן לוקאװער). אין דער שול־פארװאלטונג זענען געװען פאלגנדיקע פערזאנען: חײם מאיר הײבלום, איטשע הײבלום, משה הארטמאן און פרוי, שלמה לוטערמאן, לײבל קראמאזש, ירחמיאל לאנדסבערג. ...

די דערעפענונג פון דער שול איז געװען אן אימפאזאנטע. אלם גאםט־רעדנער פון ״צישא״ איז ארויםגעטראטן יעקב פאט. נאכן מוזיקאלישן טײל איז פארגעקומעןא באנקעט. דעד אװנט האט אריינגעבראכטא גרויםע םומע געלט פון באשטייערונגען. די לאנדםלייט אין אמעריקע האבן געשריבן, אז זיי װעלן יעדן חודש ארײגשיקןא סומע געלט פאר דער שול. ...