Chaim Meir Heiblum

... עם איז געשאפן געװארןא קאמיטעט, אין װעלכן עם זענען אריץ: פון די גמינע־ דאזארעם— זלמן ״פליגעלע״ (גאלדבערג), משהקע פליכטענרײך און מאיר לײב געלערנטער: פמ דער ״אגודה״— משה אהרן װײנטרויב און ױנה נײ: פון דער ״פאלקם־ פארטײ״— משה צוקערמאן אמ חײם מאיר הײבלום: פון ״מזרחי״— בערל םלושני און גרשון פליקז פמ די האנטװערקער— אנשל מאנשפײזער און חײם מאטעם מאנדל־ בוים; פמ ״בונד״— מאטל בראנזויל, משה הובערמאן, בן־צימ םקורקע, י. לאנדםבערג אמ שלמה רובינשטימ.

... די ײדישע פאלקסשול א. נ. פון װל. מעדעם, איז געעפנט יעװארן אין אקטאבער 1928 אין דער אנװעזנהײט פון יעקב פאט. פאר אונדז, קינדער אין יענער צײט, איז דאס געװעןא גרויסע פײערונג. מיר האבן ליב געהאט די שול פון ערשטן טאג אן. זי האט אונדז דערצויגן אין גײסט פון זעלבשטענדיקע און שטאלצע ױגנטלעכעא דאנק דער איבערגעגעבנקײט פון די לערער: משפחה װיגאדזקי, קאמיעניעצקי׳ אויערבאך (די לערער זענען נישט געװען קײן לוקאװער). אין דער שול־פארװאלטונג זענען געװען פאלגנדיקע פערזאנען: חײם מאיר הײבלום, איטשע הײבלום, משה הארטמאן און פרוי, שלמה לוטערמאן, לײבל קראמאזש, ירחמיאל לאנדסבערג. ...

... ווען די ײדישע פאלקס־ביבליאטעק האט זיך איבערגעטראגן אין קאמינסקים הויז (לעבן קינא ״פאני״), איז זי געוואחא הײם פאר לוקאװער ױגנטלעכע אמ םאלקם* מענטשן. דארט האט מען תמיד געקאנט טרעפן חײם מאיר הײבלום אין דץ ברוינעם אויםגעריבענעם פאלטן. ביים ארויסגעבן די ביכער פלעגט ער מיט ציטערנדיקע הענט דורכקאנטראליח זײ, צי דארט איז נישט צעריםן קײן בלעטל. יעדעס בוך איז אים געװען טײער, װי דאם אײגענע לעבן. ...

בעת דער דײטשער אקופאציע אין דער ערשטער װעלט־מלחמה, זענען אין לוקאװ לעגאליזירט געװארן פאלגנדיקע אינסטיטוציעם: דער ״ײדישער קולטור־פאראיװ״ (שפעטער ײדישע פאלקם־ביבליאטעק) אנגעפירט פון די ברידער איטשע און חײם מאיר הײבלום, אהחן שפילפידל, משה צוקערמאן, גאדל ליכטנשטיװ, בערל גאםטמאן, שמואל מיגדאל, חײם לײב יונגהויער, עלי קאםטראזשעװיטש א״א. די ײדישע ארבעטער קול־ טור־געזעלשאפט ״אנטװיקלונג״ מיטא גרויםער ביבליאטעק פון יידישע ביכער, אנגע־ פירט דורך די ארבעטער־טוער מאטל בראנזויל, משה הובערמאן, משה ארטמאן, שלמה רובינשטײן׳ ירחמיאל לאנדםבערג, די ברידער משה און ברוך פערקאל, שמואל םעמיאטיצקי, פתחיה שנײסער, עלי זילבערשטײן, בנימין שילדקרויט, די שװעסטער לאה, רבקה אװ הינדע שפירא, חגה דאנילאק, חיה שערמאן, שלמה זאקאליק און יהושע װעלװל צוקערמאן• ...

... ה״פאלקם פארטײ׳ בלוקוב היתה במנהיגותם של אימשה וחײם מאיר הײבלום, משה ונתן צוקרמן• גודל ליכטנשטין וחײם מוטל מנדלבוים. נוצרה גם קבוצת ״פועלי צױן׳ שמאלײם עם מועדון משלהם. מנהיגיה הױ: איטשה קניגםברג, אליהו גםטרודויטש, ידל בורשטין ומוטל פלדמן. כן היתה פעילה מפלגת פ.צ. ימנײם עם מועדון משלהם ומועדון םפורט ״הפועל״ ובכלל הם נהלו פעולה חימכית יפה. פעיליהם הױ משה פלדמן, משה בורנשטין, יעקב ליכטנשטין, משה פינקלשטין ודוד גורצר. גם ״הצױנים הכללײם״ נהלו פעילות בראשות מגדל, בנדרמן, מוטל קלינמן ואליהו פלדמן. כן נוםד ה״מזרחי״ והנוער שלהם ״בני עקיבא״. מנהיגיהם היו אברהם ז׳יטו, ברל םלושני• גרשון פלן ושמואל חײם םירוקא. לבםוף אני רוצה לצײן עבודת ״השומר הצעיר״ שרכזו במועדונם חלק גדול מהנוער. הארגון ניהל פעילות תרבותית־חינוכית בםביבה הצױנית. מצעד ה״ל״ג בעומר״ בתלבושת הכחול־לבן עשה רושם חזק. ״השומר הצעיר״ אירגן גם הרצאות בהשתתפות מרצים מװרשה. מנהיגי ״השומר הצעיר״ הױ; הרש־לײב ולאה ליכטר, שמואל הוברמן ואחרים.

... בהנהלה ישבו־ מה״בונד״— משה הרשמן, בן־צױן םקורקא, שלמה רובינשטין, ירחמיאל לנדסברג, אהרן ױנה ויםמן, פסיה שניםר: מהמפלגה העממית— איטשה וחײם מאיר הײבלום, מטם מנדלבוים: מהפ צ. השמאלײם— מוטל פלדמן, ידל בורשטין. מהפ.צ. הימנײם— משה פלדמן, משה בורנשטין: מהבלתי מפלגתײם— יוסף פרגמנט, משה אליהו גורצמן ויוםף זוברװיץ׳. ...