Joint

... לויט דער דזשאינט־אנקעטע פון1921 האט לוקאװ געהאט348 אינדוםטריעלע אונטערנעמונגען. פון זײ 191, װאס האבן נישט באשעפטיקט לוין־ארבעטער.׳ ...

... ואלו הודיעו שנציג ה״ז׳וינט״ יביא כםף ור,וראות איך ולמי לחלק את הכםף. אנשי ה״בונד״ אםפו במועדון הקהילד, היהודית ישיבה של כל הכױונים היהודײם. ה״בונד״ הציע לבחור בװעד בין מפלגתי שיחלק את העזרה בין האוכלוםיה העניה בעיר בצורת פרודוקטים. ״האגודד,״ היתה נגד. היא היתד, בדעד. שצריך לחלק את הכםף באופן אינדיבידואלי ולא ע״י ועד, אלא רק ע״י ד,קד,ילה. כל המפלגות חוץ מ״האגודד,״ והציונים הכללײם תמכו בהצעת ה״בונד״.

אין מאי1919 איז אנגעקומען פון ״דזשאינט״ פאר די לוקאװער ײדישע נויטבאדערפ־ טיקעא גרעםערער םכום שפײז־פראדוקטן. דער טראנםפארט איז געשיקט געװארן צו דער קהילה מיטא באמערקונג, אז די פארטײלונג זאל זיץ אונטערא געזעלשאפטלעכער קאנטראל, ...

נאד צוױי װאכן האט די קאםע שוין אנגעהויבן טײלן הלװאות. אין דער ערשטער צײט זענען דאם נאד געװען גאנץ קלײנע םומעם. אונדזער ארבעט איז אװעק אזוי װײט, אז בײא האלב־יאריקער טעטיקײט האט די קאםע דיםפאנירט מיט2.500 דאלאר.א דאנק אונדזער ארבעט האט אונדז דער ״דזשאינט״ דערטײלט גרעםערע קרעדיטן און די לוקאװער גמילת־קאםע איז געװארן פון די בעםטע אויף דער רשימה בײם ״דזשאינט״ אין פוילן, מיט פיל ענערגיע איז געלונגען— בײ יענעם אנטיםעמיטישן קורם, בפרט אויפן עקאנאמישן געביט, לגבי די ײדן— צו באקומעןא םובםידיע פון לוקאװער מאגיםטראט אמ אייד פון םײמיק. מיר האבן דורכגעפירט צוױי מאל אין יאר באריכט־ און טעטיקײט־פארזאמלונגען מיט דער באטײליקונג פון אלע מיטגלידער. אויף יעדער פארזאמלונג זענען מיט פולן צוטרוי אויםגעװײלט געװארן די זעלבע פערזאנען זינט דער גרינדונג פון דער קאםע. די גאנצע צײט פון דער עקזיםטענץ פון דער קאסע האבן אט די חברים געטראגן די פאראנטװארטלעכקײט פון אזא שװעדע ארבעט, און זײ האבן זי אויםגעפירט פרײוױליק און ערלעד•

... צו יענער צײט האבן די פאראײניקטע שטאטן אנגעהויבן ברענגען ײדן פון די לאגערן. געקומען קיץ אמעריקע זענען מערםטנם אזעלכע, װאם האבן געהאט משפחה אין אמעריקע. די מערהײט פון די געראטעװעטע האבן געװאלט פארן אין נײעם ײדישן לאנד ישראל. אבער דאם לאנד איז נישט געװען בכוח אויפצונעמען אזא גרויםן שטראם פון עליה. דאן האט דער םאראײניקטער יידישער קאמפיץ אונטערגענומעןא גרויםע אקציע צו בויען הײזער פאר די עולים אין מדינת ישראל. דער ״דזשאינט״ האט זיך געװענדט צו די לאנדםמאנשאפטן, אז יעדע פון זײ, װאם װעט בויען הײזער אין ישראל, װעט באקו־ מען דערויף פון ״דזשאינט״25 פראצענט. טויזנטער לאנדםלײט האבן אזוי געטאן, און מיר, לוקאװער, צװישן זײ. אונדזער קאמיטעט׳ מיט אדװ. מארים לעװיט ע״ה בראש, איז אװעק צום ״דזשאינט״ און אײנגעצאלט2400 דאלאר, כדי מיט דער הילף פון ״דזשאינט״ אויפצושטעלן2 הײזלעך אין ישראל.

דער רב, משה עקיבא גאלדגעװיכט און מאטל בראנזויל האבן באקומען די בריװ םון די אמעריקאנער לאנדםלײט, מיט דער ידיעד״ אזא דעלעגאט פון ״דזשוינט״ װעט ברענגען דאם געלט. ער װעט האבן אינםטרוקציעם װי און װעמען פונאנדערצוטײלן דאם געלט. די םארשטײער פון ״בונד״ האבן צונויפגערופן אין לאקאל פון דער יידישער קהילהא קאנפערענץ פון אלע ײדישע ריכטונגען. דער ״בונד״ האט פארגעלײגט אויםצוקלויבןא צװישנפארטײאישן קאמיטעט און די הילף זאל װערן פונאנדערגעטײלט צװישן דער ארעמער באפעלקערונג אין פראדוקטן. די ״אגודה״ איז געװען קעגן. זי האט געהאלטן אז מען װעט די הילף פונאנדערטיילן אינדיװידועל אין געלט, און נישט דורך קיץ קאמיטעט, נאר חרך דער קהילה. אלע פארטייען אויםער די ״אגודה״ אמ אלגעמײנע צױניםטן, האבן געשטיצט דעם פארשלאג פון ״בונד״. ...

און ״דזשאינט״, געשאפן מיליאנען דאלארן, כדי צו זײן גרײט, אז װען די גוטע שעה װעט קומען אץ היטלער װעט פגרן, זאל זײן מיט װאס צו ראטעװען דעם שארית הפליטה פון די אײראפעןשע ײדן. אזוי האבן אויך געטאן די קלענערע ארגאניזאציעם— יעדער פאר־ זיץ 0ןנד און פאר זיץ שטאט. אלע לאנדםמאנשאפטן האבן אונטערגענומען זאמל־ אקציעס. אויך אונדזער לוקאװער רעליף האט אנגעהויבן זאמלען געלט צװישן די לוקא־ װער. יעדער אײנער האט געגעבן לויט זײנע מעגלעכקײטן. יאנקל בראון, דער אײנצי־ קער רײכער לוקאװער, האט געגעבן און גיט ביז איצט גרעסערע םומעם געלט. ...

עם וװנדערט אונדז, פאר װאם איר שרײבט אין אייער לעצטן ברױו פח 27םטן דעצעמבער,38 י״ דאס איר דערהאלט נישט פון אונדז קײן ברױו, אין דער צײט> װען מיר האבן אײד יא געשריבן און מיר האבן כסדר דערװארט פון אײד ענטפער. מיר האבן אפילו װעגן דעם דעם ח׳ אלבערט אין שיקאגא אנגעפרעגט— פאר װאם מיר האבן נישט קײן שום ידיעות פון נױ־יארק. נאר װארשײנלעד איז די קארעםפאנדענץ םארלוירן געגאנגען. און אפשר האבן מיר נישט געדארפט װארטן אויף ענטפער, נאר בײ יעדער געלעגנהײט אײד באריכטן װעגן אונדזער לאגע און דעם צושטאנד פון דער קאםע. פולקאם ריכטיק, ליבע חברים! נאר איר דארפט פארשטײן, אז די אנפירער בײ דער קאםע זענען פריװויליקע מענטשן, און װעלנדיק אפהיטן די פינקטלעכקײט פון דער קאםע, מיט װעלכער מיר זענען אין ״דזשוינט״א מוםטער פון אקטױויטעט, קאסט דאם אונדזא םד צײט— אװ יעדער פון אונדז האט דאד זײן פרױואטע באשעפטיקונג— אזוי, דאם מיר האבן, נישט קוקנדיק װאם די נויט אין שטאט איז גרוים, נישט געװאלט אײד באאומ־ רויקן מיט מערערע ברױו, גלויבנדיק, אז איר האט אונדזער לעצטן ברױו דערהאלטן, און װען איר װעט האבן עפעם קאנקרעטם פאר דער קאםע, װעט איר אונדז מודיע זײן— אזוי װי דאס איז טאקע געװען. נאר װײזט אוים, אז מיר האבןא טעות געהאט, און איר, חברים פץ רעליף־קאמיטעט, זענט גערעכט. עם דארף אפילו אויף אײן חודש נישט איבערגעריםן װערן די קארעספאנדענץ. דער קאנטאקט פון אונח מיט אײד דארף זיץ א כםדרדיקער און אויםפירלעכער, און אויב צוליב דעם איז אײן מינוט םארהאלטן געװארן אײער הילף, דאן זענען מיר באמת שולדיק און מיר װײסן נישט װיאנאד דאם צו פארריכטן. נאר גלײבט אונח, ליבע חברים, בײם אנבליק פון אונדזער טרויעריקער װירקלעכקײט פילן מיר זיד נאד מער פאראנטװארטלעד פארן גורל פון דער שטאטישער נויט, און דערפאר איזח ארבעט פון דער פארװאלטונג אין קאסעא םאלידארישע. אמ

... ביז דעם 1טן יאנואר1939 באזיצן מירא קאפיטאל פון 14.631.23. דערפון אײגן קאפיטאל— 6.428.33, שולדיק דעם ״דזשאינט״— 7.986.00, אפגעצאלט דעם ״דזשאינט״ —450 זל. אין דער צייט פון אונדזער טעטיקײט האבן מיר ארויםגעגעבן1267 הלװאות אויף דער םומע םון62.920 זל.