Beit Yaakov

... די אנםירער פון דער קהילה זענען אמאל געװען ײדישע ״פרנםים״. זײ זענען געװען די בעלי־בתים פון יידישן לעבן אין שטאט. די האבן דעצידירט בײם אויפנעמען א רב, בײ םראגן םון רעליגיעזן חינוך און אנדערע הצתרכותן. אמאליקע דאזארעם זענען געװען מאיר לײב גאםטראזשעװיטש, ישראל ביירעכם, מענדל שײנבערג און זלמן גאלדבערג. שפעטער, װען אויך דאם ײדישע לעבן האט אנגענומען װעלטלעכע פארמען, האט אויך די ארטאדאקםיע געשאפן איר פארטײ ״אגודת ישראל״. אויך אין לוקאװ האבן די זיך ארגאניזירט. זי האבן געעפנט א שול פאר מײדלעך א. נ. ״בית יעקב״, אונטער דער לייטונג פון ר׳ מענדל פאריםאװער.

מנהיגי הקרילה היו פעם פרנסים יהודײם. הם היו בעלי הבתים של חיי היהודים בעיר. הם החליטו על קבלת רב, בשאלות חינוך דתי ובדרישות השונות. הפרנסים מפעם לפעם הי מאיר ליב גםטרז׳ויטש, ישראל בירכם, מנדל שינברג וזלמן גולדפרב. כשד,חײם היהודײם קבלו מםגרת חופשית, יצרו דתײם אלו מפלגה משלד,ם, ״אגודת ישראל״, שקמה גם בלוקוב. הם פתחו בית םפר לבנות בשם ״בית יעקב״ בנהולו של מנדל פוריםובר. יותר מאוחר נבחרו הנציגים בעיריה ע״י האוכלוםיה היהודית. הם הױ: מאיר ליב גלרנטר׳ משה פליכטנריך, הרש ליזר לנדוי. נציג העובדים היה אנשל מנשפיזר. ...

פארשטייט זיך, אז די פרומע ײדן האבן נישט געקענט דולדן די ארבעט פון ״השומר הצעיר״. עם האט זיך ארויסגעװיזן, אז אפילו מ־ידלעך פון ״בית יעקב״ קומען אין געהײם אין ״השומר הצעיר״. באזונדערם געברענטע צרות האבן מיר געהאט ...

... די ױגנטלעכע, װאס זענען אװעק פון ״השומר הצעיר״ זענען געװען די, װאם האבן געשאפן אנדערע ציוניסטישע ארגאניזאציעס, װי הנוער הציוני א״א. זיי האבן געשאפן דעם ״החלוץ״ און כמע ט געפירט דארט די גאנצע ארבעט איך האב געפירט א גדוד אין החלוץ, װאם איז כמעט אין גאנצן באשטאנען פון ״בית יעקב״.

נעם אץ דערצײל זײ, װי װײט אונדזער צדקות דערגרײכט, אז אחוץ די ישיבה, תלמוד־תורה, בית־יעקב־חדר, און אחוץ דעם באזונדערן פאראײן פון די היגע נשים צדקניות, װאם פארמאגן דארט אזש א םפעציעלן ״גאלדענעם בוך״, אין װעלכן ם׳װערן אײנגעשריבן אלע פרומע כשרע ווייבלעך, עקזיםטירט אויך א באזונדערע םטראזש־ אכאניטשע — ״שומרי־שבתניקעם״, וועלכע שטעלן זיך אלע פרײטיק פארנאכט און שבת אין דער פרי פרײוויליק אוועק בײ די טשאלנטער, פאסטן און רעזורעם, ווארענען די ד,יגע יידענעס און ײדן, זיי זאלן א מאל נישט נכשׂל װערן און חלילר, פארגעםן, אז ס׳איז שבת פרווײ זיי זאגן, אז אין קײן שום שטאט איז אזעלכעם נישט בנמצא, װעלן ...