Yeshiva

... אין שטאט האבן זיך געפונען שולן, בתי־מדרשים און פארשידענע חברהם, װי: חברה תהילים, חברה משנױת, חברה מקרא, פארשידעגע בעל־מלאכה־חברהם, די חברה תפארת בחורים. עם זענען אויך געװען חםידים־שטיבלעך פון פארשידענע רבים. און נאטירלעך— חדרים,א ישיבה,א תלמוד־תורה. פון די אלע ערטער האט זיך תמיד געטראגן דער ניגון פון לימוד התורה.

... דאם הײםט נישט, אז די ״אגודה״ האט אױפגעהערט הערשן אין שטאט;א גרויםער טײל פון דער ױגנט האט נאך געלערנט אין ישיבה און בית־מדרש, אבער ״מזרחי״ האט שוין געפירטא שטארקע ארבעט. זי האט געעפנטא שול פון5 כיתות, וװ מעז האט גענומען לערנען נביאים און כתובים, װאס איז ביז דאן געװען װי טריף־פםול. די קינדער, װאם האבן געלערנט אין דער מזרחי־שול, זעגען געװען דער אװאנגארד פאר דער ציוניםטישער ױגנט, און פון דער דאזיקער ױגנט זענען געקומען די גרינדערם פץ ״השומר הצעיר״. ...

נעם אץ דערצײל זײ, װי װײט אונדזער צדקות דערגרײכט, אז אחוץ די ישיבה׳ תלמוד־תורה, כית־יעקכ־חדר, און אחוץ דעם כאזונדערן פאראײן פון די היגע נשים צדקנױת, װאם פארמאגן דארט אזשא םפעציעלן ״גאלדענעם בוך״, אין װעלכן ם׳װערן אײנגעשריבן אלע פרומע כשרע ווייבלעך, עקזיםטירט אויךא באזונדערע םטראזש־ אכאניטשע— ״שומרי־שבתניקעם״, וועלכע שטעלן זיך אלע פרײטיק פארנאכט און שבת אין דער פרי פרײוויליק אוועק בײ די טשאלנטער, פאסט און רעזורעם, ווארענעז די ד,יגע יידענעס און ײדן, זיי זאלןא מאל נישט נכשל ווערן און חלילר, פארגעםן׳ אז ס׳איז שבתפרוװ זײ זאגן, אז אין קיין שום שטאט איז אזעלכעם נישט בנמצא׳ וועלן ...

אין לוקאװ זענען געװען זײערא סך רעליגיעזע חדרים,א ישיבה,א תלמוד־ תורה, בתי־מדרשים׳ שילז אמ חסידים־שטיבלעך. רעליגיעזע פארטײען און אינסטיטו־ ציעס, לײ־קאסעס,א ביקור־חולים, חברה קדישא און אנדערע געזעלשאפטן, אנגעפירטע דורך די רעליגיעזע ײת. די דאזיקע מענטשן האבן כמעט אין אלע צײטן דאמינירט אמ אנגעפירט מיט דער שטאט אויף דער ײדישער גאס. די אנפירער פון די דאזיקע שיכטן און אויך אינםטיטוציעם זענען דאן געװען: מענדל פאריםאװער, געצל לאמפיטער, אברהם יענקל שענקער, שמואלקע אריד״ אריה־לײב לאנדוי, אפרים סאבעלאװער, משה

פון אײן זײט בית־מדרש איז געװעןא הויכער פלויט׳ װאם האט פארשטעלט דעם בהמה־מארק. אין דער זײט פון שול און אלטן בית־מדרש איז געשטאנען דאם נײע בית־מדרש. דארט האט זיך געפונען ד-־ ישיבה. די טאנגעבער אין נײעם בית־ מדרש איז געװען די ״אגודה״ מיט ר׳ משה אהרון בראש. הינטער דער שול איז געװען די לוקאװער מקװה מיט דער באד. די אלע בנינים האבן געשאפןא מין שלאם ארום דעם שולהויף.