Chevra Kadisha

... ב״חוק״, בית מדרש ע״ש חוק לישראל, שלמדו שמה מדי יום־ביומו, התקיימה הישיבה העירונית, שמה למדו כבר התלמידים מכל חוגי התושבים, גם אלה שגמרו את התלמוד־ תורה ובין אלה שהיו בעלי אמצעים ולמדו מקודם אצל מלמדים פרטיים, דרך המלמדים, ר׳ װעלװיל ור׳ בן־ציון ועוד, שלימדו בישיבה זו, עברו כל הנוער העירוני ואת דרך לימודיהם הראשונה עוצבה במקום זה. המנהיג הרוחני ורוח החיים של הישיבה היה ר׳ גציל למפיטר (מנישעם) שהטיל את מרותו על כולנו. מקום מיוחד תפסה בעירנו החברה קדישא. האנשים הנכבדים ביותר היו חברים בחברה זו, והכבוד הגדול ביותר היה להיבחר כפרנס השנה בה. וזוכרני התכונה המיוחדת לקראת הסעודה השנתית שהתקיימה בז׳ אדר, אחרי יום הצום של חברי החברה הזו, ובסעודה זו, שהתפרסמה באותם הימים כסעודת שלמה המלך בשעתו, התקיימו הבחירות לגבאים ופרנסים של החברה קדישא לשנה שלמה ורבים היו המאבקים לקראת בחירה מכובדת זו.

זײן זון, ר׳ שמואלקע אריד״אי ז אײנער פון די גרויסע עםקנים, א ראטמאן און א דאזער אין דער גמינע און פון די ״אגודה״־אנפירער אין שטאט. זיץ צװייטער זץ, ר׳ לײבל, איז אויך אן עסק ן אין דער ״אגודה״ און אין געזעלשאפטלעכע אינסטיטוציעס. זיץ אײז־עם, מײן פאטער, ר׳ שמואל חיים םיראק א ע״ד״איז א דאזער אין קהילה און פון די אנפירער פון ״מזרחי״. אבער ר׳ זבולון געהער צום אלטן דור. ער איז גבאי פון דער תלמוד־תורה און פון חברה־קדישא און אויך אײנער פון די פארהערערס (בוחנים) פון דער שטאטישער ישיבד״אויך גבאי פון מעזריטשער שטיבל. ...

... מיר האבן אויסגעגראבן א ברידער־קבר פאר די חברה־קדישא־לײט: ר׳ מרדכי־ מיכאל רויטבוים, בײדע ברידער באציע און חײפ װעורע פארמאן, מײן שװער גרעזו ן פלוג, ױםף ריבאק, זײן ברודער שמעון, ר׳ נח פלאמאן, יאנקל לומט און מאיר ראגאלםקי מיט זײן יונגן זץ.

אין לוקא װזענען געװען זייער אסך רעליגיעזע חדרים, א ישיבה, א תלמוד־ תורה, בתי־מדרשים׳ שילזא מחסידים־שטיבלעך. רעליגיעזע פארטייען און אינסטיטו־ ציעס, לײ־קאסעס, א ביקור־חולים, חבר ה קדישא און אנדערע געזעלשאפטן, אנגעפירטע דורך די רעליגיעזע ײת. די דאזיקע מענטשן האבן כמעט אין אלע צײטן דאמינירט א מ אנגעפירט מיט דער שטאט אויף דער ײדישער גאס. די אנפירער פון די דאזיקע שיכטן און אויך אינםטיטוציעם זענען דאן געװען: מענדל פאריםאװער, געצלאמפיטער, אברהם יענקל שענקער, שמואלכע אריד״ אריה־לײב לאנדוי, אפרים סאבעלאװער, משה