Cemetery

... מאחר ואנו מקבלים שיהדות לוקוב היתה קײמת כבר במאה ה־15, הרי שיש להםי ק שזכויותיהם באו להם מן המושלים ובמסגרת הזכוױת השתדלו לקײם חײ קהילה — רב, בית כנסת, בית קברות, צדקה, תלמוד תורה ועוד.

... ארײנקומענדיק אינעװייניק זענען בײדע שטײן געבליבן. ר׳ בערל האט געקוקט גלײך װי ער װאלט עפעס געזוכט און אברהמעלע האט געציטערט פאר שרעק, וואס די בית־עולם־שטילקײט האט אויף אים ארויפגעװארפן. דאם ערקזטע מאל איז אברהמעלן אויסגעקומען צו זײן אויף א בית־עולם. אים האט זיך געדאכט, אז זיי זענען ארײנגעפאלן אין א שטאט, ווו אלעמענטשן שלאפן. נעבן א קאלט שטיבעלע, געמויערט פון שטײן, איז געשטאנען אן אױםגעקרימטער בוים, װי אן אלטער נאכטװעכטער, װאם קוקט מיט האלב־פארעזלאפענע אויגן, װאם בענקען נאך דעם פרימארגן. ...

װי פון אברהמ׳ל מחשבות ארוים׳ זענען א פארשװערע טראפן געסאלן אויף דער פארטריקנטער ערד׳ אז דער גאנצער בית־הקברות האט א הילך געטאן׳ די מארחלשטע בית־עולם־גראזן האבן זיך װי מודענדיק געבויגן איינער צום אנדערן׳ איינער צום אנ־ דערן׳ ביז עס האט זיך אויסגעװיגט א געשרײ: די װעלט איז זינדיקו א מ גלײך נאך א מאל — די װעלט איז זינדיק! ...

טראכטנדיק אזו י ב ין אי ך צוגעקומע ן צו ם גרוים ן פעלד, װא ם רופ ט זי ך הײנ ט בית־עולם. ד י פאשיםטיש ע באנדיט ן האב ן דא ם אויםגעקליב ן פא ר זײער ע קרבנות. דא ם איז דר ײ קילאמעטע ר פו ן שטאט, אוי ף שװידרע ר װעג, בײ ם דאר ף מאלצינאװ. דא ם אר ט איז ניש ט ארומגעצוימט. שטיקער צעפוילט ע מלבושי ם װאלגער ן זי ך נא ך ארום. מי ט א קװא ל פו ן טרער ן או ן מי ט א צעוױיטיק ט הארץ, פו ל מי ט צאר ן או ן דארש ט נא ך נקמ ה האב אי ך אפשײ ד גענומע ן פו ן דע ם ארט. צוריקגײענדי ק דור ך ד י חורבו ת פו ן מי ץ ליבע ר געבוירנשטאט לוקאװ, האב ן פא ר מײנ ע אויג ן אדורכגעשװעב ט ד י אל ע אומשולדיק ע קרבנות׳ װאם ד י היטלער־מערדע ר האב ן בעםטיאלי ש אומגעבראכט. או ן פונק ט אזו י שטארק״ װ י כ׳האב אל ע מיע ע װאנדער־יאר ן געבענק ט צ ו זע ן מײ ן אלט ע הײם, אזו י הא ב אי ך איצ ט געװאלט װא ם שנעלע ר אנטלויפ ן פו ן דע ם ארט״ װ ו מי ץ אלט ע הײ ם אי ז געשענדע ט או ן פארװיםט געװארן. ...