Mezeritch

... ער איז געװעןא באקאנטער למדן. זיץ ספר שו״ת ״תשואות חן״ איזא לומדישער ספר. צװישן די, װעלכע האבן געגעבן זײערע הםכמות אויף זײן םפר, געפינט זיך אויך דער מעזריטשער רב ר׳ יחיאל מיכל האלפרין. ער האט אויך מחבר געװען דעם ספר ״מנחת העומר״ אין צװײ חלקים. דער ערשטער חלק באשטײט פון42 דרשות ...

... מיך האט מען צוזאמען מיט אנדערע אװעקגעפירט אין אנגעפאקטע וואגאנעם ביז מעזריטש׳ און םץ דארט צופום קיץ ראגאזשניצע׳7 קילאמעטער פון מעזריטש. דארט האט מען אונדז אײנלאקירט אין בהמה־שטאלן. די געגנט איז געװעןא פעםטונג פץ סאלקםדײטשן. ...

... פון דעם אויבנדערמאנטן באקומט זיךא בילד, אז דאס רבנות אין לוקאװ איז פאר צענדליקער יארן געװען אין די הענט פון דער בארימטער װאהל־ אדער קאצינע־ לנבויגן־משפחה. אגב, די דאזיקע משפהה האט באזעצט מיט אירע זין, אײניקלעך און אײדעמס די רבנות־שטעלעם אין דער געגנט. אירע קינדער זענען געװען רבנים אין בריסק, מעזריטש, לוקאװ, קאצק, םעמיאטיטש א. א. אנדערע האבן פארנומען דאס כםא־הרבנות אין לעמבערג, קײדאן, םלוצק און אפילו אין דײטשלאנד.

... געלערנט אין די ישיבות פון בריסק און מעז״ ריטש. בעת דער ערשטער װעלט־מלחמה איז ער געװארן טעטיק צװישן דער לוקאװער ײדישער ױגגט, ארײנגעטראטן אין דעם דארטיקן דראמ־ קרײז, באטײליקט זיך אין פארשידענע אויפפי־ רונגען און אױך ארויסגעטראטן אלס רעציטא* טאר. ...

... אז דער צוג איזא לײדיקער אפגעפארן קײן מעזריטש און דארט האט מען ארײנגעשטופט אין די װאגאנען ארום10 טויזנט ײדן. אזוי ארום האבן די לוקאװער ײדן געוװנעןא חודש לעבן,א לעבן, װאם האט זיך אויסגעדריקט אין כםדרדיקן װארטן אויףא שוי־ דערלעכן טויט. ...

לוקאװ האט געהאט דאם מזל, אז ביז שמחת תורה האט מען דארט די ײדן געלאט מער װײניקער צורו. שמחת תורה האבן ײדן זיך נאך געפרײט מיט דעם יום־טוב, הגם זײ האבן שוין פארגעפילט דעם גזר.6 פאר נאכט זענען די פארניכטונגם־גרופעס אנגע־ קומען קײן לוקאװ, און װי זײער שטײגער— מיט צוגן פון בהמה־װאגאנען אויף ארוים צופירן די ײדן. אויך דאס מאל איז געלונגען אפצוקויפן די עם־עס. זײ זענען אװעק קימ ראה־ן, אבער פון דארט האט שוין די געסטאפא אלײן ארויםגעפירט די ײדן קײן מע־ זריטש. זײ זענען דערפאר3 פאר טאג צוריקגעקומען קײן לוקאװ און ארומגערינגלט די שטאט. דייטשע עם־עם, אוקראינער און לעטן זענען געװען פארשטעקט אין אלע װינקעלעך. ...