Danzig

... גם אחרי הטיהור הגדול בביאליסטוק נשארו עוד מאות יהודים, שהוגלו, ממקום למקום. גלגולים כאלה עברו גם על הגב׳ קפלן ובתר, — שאחרי־כן הופרדו ולא ידעו זו על זו. בדרך של נדודים לבית־ד,סוד, ר בגרודנר,, לומזד. ושטוטהוף שע״י דנציג — הגיעה סוף־סוף, ביום 18/1/45 לאושביץ. המרחק בין המחנה, עד מקום ד,קרמ־ טוריון היד, כ־150 מטר. מן המחנה,, ראו את הכל ושמעו את הכל. על אופן החנקת האנשים וכל תהליך הזוועד, אין לד,עלות על הכתב. ...

נא דער ערשטע רפארטיילונג פון פוילן אין אויגוסט 1772 איז געקומען א פרידנט־עפאכע פון צוואנציג יאר. אין דאזיקן פעריאד זעגן אין פוילן פארגעקומען ענדערונגען אין עקאנאמישן און קולטורעלן געביט, וואט האבן געווירקט אויף דער לאגע פון דעם פרי ־ צישן קלאט. טראץ די הויכע צאל־שטייערן, וואט די פרייטן האבן באשווערט אויפן וויכטיגטט ן עקט ־ פארט־וועג קיין דאנציג, איז אויך געשטיגן די געט ־ ריידע־פראדוקציע פונעם לאנד און אויך דער עקטפארט פון האנדל. דער פוילישער געטריידע־עקטפארט האט אנגעהויבן זיך בייגן אין דער ריכטונג פוגם שווארצן ים, וואו רוטלאנד האט געהערשט. צום צוועק פונעם נייען האנדלט־וועג אויפן דרום־מזרח האט מען בא • נוצט דעם אגיגטקי־קאנאל צווישן די טייב ן ניעמאן און פריפעץ און דעם קעניגט־קאנאל צווישן בוג און פריפעץ. דער אויטן־האנדל האט זיך פארגרעטערט אין די צוואנציג יאר דרייפאד אין פארגלייך צו דער צייט פאר דער ערשטע רפארטיילונג. צוליב די גייע שוועריקייטן אין ארויטפירן די תבואה און אנדערע לאנדווירטשאפטלעכע פראדוקט ן דורך דאנציג איז געשטיגן דער אינערער האנדל פון תבואה.