Lithuanian Jews

ע ם איז אונד ז ניש ט באוווס ט ד י צייט, ווע ן ייד ן האב ן זיך אנגעהויב ן צ ו באזעצ ן אי ן סאקאלקע, על־כל־פני ם וווינע ן זי י דאר ט אי ן דע ר ציי ט פו ן אונדזע ר פריווילעגי ע שוי ן פו ן קדמונים. אוי ך זיינע ן אונד ז ניש ט באוווס ט ד י דירעקט ע טיבות, ווא ט האב ן באווויג ן ד י סאקאלקע ר ייד ן זי ך משתד ל זיי ן אוי ף צ ו באקומע ן א באזונדער ע פריווילעגי ע אוי ף זכיות, ווא ט זיינע ן טי י וו י געווע ן גאראנטיר ט ד י ליטוויש ע ייד ן דור ך א גאנצע ר רי י אלגעמיינ ע פריווילעגיעט. ט׳אי ז אבע ר לייכ ט ארויט־ צודרינגען, א ז ד י באמיאונגע ן פו ן ד י טאקאלקע ר ייד ן שטייע ן אי ן צוזאמענהאנ ג מי ט דע ם קאמ ף פו ן ד י שטאט־ליי ט (מיעשטשאנעט) קעג ן זייער ע יידיש ע קאנקורענטן, ווא ט פארשארפ ט זי ך באזונדער ט אי ן דע ר צווייטע ר העלפ ט פו ן 17־ט ן יא ר הונדערטי. גרא ד אי ן דע ר ציי ט חזר׳ ן זי ד איבע ר אי ן א גאנצע ר רי י שטע ט או ן שטעטלע ך אי ן ליט ע אנפאל ן אוי ף דע ר יידישע ר באפעלקערונג, יוא ט ד י פויליש ע כראניטט ן רופ ן "טו־ מולטן". פו ן א ט ד י "טומולטן" ווער ט ניש ט איי ן יידי־ שע ר ישו ב רואינירט. (באזונדער ט שטאר ק לייד ט אי ן דע ר ציי ט פו ן ד י ארטיק ע מיעשטשאנע ט דע ר ווילנע ר ישוב. זע: "אקט י איזראוואטמי ע ווילענטקאי ו קאממי־ סיעט ו דלי א ראזבאר א דרעווני ך אקטאוו״. ווילנ א 1901, טא ם אקט י א יעוורעיעוו").

די פריווילעגיע פון די סאקאלקער יידן, וואס שטיצט זיך אויף די אלגעמיינע פריווילעגיעם פון די ליטווישע יידן, האלט נישט נאר אויף דעם סטאטוס־קווא, גור זי פארברייטערט אויך באדייטנד די רעכט פון אירע באזיצער, אזוי ארוס באקומען די יידן רעכט אויף צו פארגרעסערן זייער באזיץ צושטאנד, איינצוקויפן גיי ע פלעצער און צו פארבויען זיי אן קיין שום אפצאל לטובת דעם קינגלעכן הויף. עס ווערט זיי געזיכערט דאם רעכט צו טרייבן פאר א געוויסן אפצאל בראנפן און פארקויפן אין די שענקען, צו שטעלן יאטקעס אויפן מארק און פארקויפן אין זיי פארשידענע סחורו - רות, "מעסטן מיט איילן און וועגען אויף פונטן", ניצן האלץ (פון די ארומיקע דערפער) אויף צו הייצן און צו בויען א ן שטערונג פון די וואלד־אדמיניסטראטארן. אויך ווערט זיי דערלויבט צו קויפן א פלאץ — פריי פון יעדן שטייער — אויף אויסצובויען א שול מיט א באד פאר טבילת נשים, לויט זייער דין און א בית עולם מקבר צו זיין". א חוץ דעם נעמט דער קעניג ארויס די סאקאלקער און אויך די וואס וו 1 ינען אין סאקאלקער וואלד־קרייז פון יעטוועדער אנדער יוריס־ דיקציע, און גיט זיי איבער צום געריכט פון סאקאל־ קער ה ...

... ד י יידיש ע קווארטאלן , צערויב ט או ן צענישטעווע ט דא ס יידיש ע הא ב או ן גוטס , הארגע ט או ן פארשוועכ ט יידי ־ ש ע הייליקטימער . גיש ט איינמא ל אינטערוועניר ט אי ן אזעלכ ע פאל ן דע ר קעניג . זיינ ע באפעל ן אבע ר צ ו ד י ארטיק ע מאגיסטראט ן וועג ן א סו ף מאכ ן צ ו ד י רדיפו ת או ן באשיצ ן ד י יידיש ע באפעלקערונ ג האב ן ניש ט געהא ט קיי ן גרויס ע פעולה . ס׳אי ז דעריבע ר פאר ־ שטענדלעך , א ז בי י אזעלכ ע אומשטאנד ן הא ט דא ס פאררופ ן זי ד פו ן ד י סאקאלקע ר ייד ן אי ן זייע ר קאמ ף קעג ן ד י שטאט־יליי ט אוי ף ד י אלגעמיינ ע פריווילעגיע ס פא ר ד י ליטוויש ע ייד ן קיי ן גרויס ע ווירקונ ג ניש ט געקאנ ט האבן . ס׳אי ז באקוועמע ר או ן צוועקמעסיקע ר געווע ן צ י האב ן א דאקומענ ט אוי ף דע ר האנט , כד י ...