Maggid’s House of Study

געװען אויך א מגידס בית־מדרש. די מתפללים פון מגידס בית־מדרש זענען געװעזן פשוטע בעלי מלאכות׳ װאס צוליב פארשײדענע סיבות האבן זײ נישט געקענט לערנען א׳ץ זײער ױגנט. זײ האבן דא נישט בלויז געדאװנט, נאר אויך געלערנט. דער מגיד איז געװארן זײער רבי• דער מגיד אױ געװען א ײד א למדן, װאם איז אויך געװעזן א דורש טוב לעמו און אויך א קולטורעלער מענטש. קײן מאל זיך נישט געמישט אין קײן פרעמדע ענינים, בשלום געלעבט מיט יעדן אײנעם׳ װײניק גערעדט דברי חול, געלערנט מיט זײנע תלמידים האט ער פארשידן. דער יסוד פון זײן לערנען איז געװען דרך ארץ. ער אלײן איז געװעזן א גרויסער בעל דרך ארץ און דאם האט ער געװאלט אײנפלאנצן אין זײנע תלמי־ דים. מיר זעלבסט איז אויםגעקומען צו הערן זײגע דרשות פאר תקיעת שופר, װײל מײן פאטער ע״ד״ בעריש אליקימס, איז געװעזן אםך יאר ״בעל מוםף״ אין די ימים נוראים אין מגידם בית המדרש. װען דער מגיד האט אנגעהויבן די דרשה מיט די װערטער ״תשובה ותפילה וצדקה מעבירין את רוע הגזרה״, זענען די פשוטע בעלי מלאכות געשטאנען מיט די טליתים איבער די קעפ מיט אימה ופחד, און חשק צו ת ...

... 1956 קײן כמיעלניק׳ זענען נאך די מצבות געלעגן אויפן זעלבן פלאץ. די אלטע כמיעלניקער היסטארישע שול האב איך געטראפן פארװאנדלט אין א תבואה־לאגער. אינעוױיניק הערשט א חורבן און אויך דער בעלעמער איז צעשטערט. אויף דער מזרח־װאנט בײם ארון קודש האב איך געטראפן אויפ־ געצײכנט פארשידענע אנטי־ײדישע קאריקאטורן. פון דעם בנין פון גרויסן בית המדרש און קהילה־ראט איז קײן זכר נישט געבליבן, װײל ער איז נאך פארברענט געװארן אין 1939 בײם ארײנקומען פון די דײטשן. אויך דעם מגידס בית המדרש עקםיםטירט נישט מער. דאם חםידישע בית־המדרש װידער איז פארװאנדלט געװארן אין א מעכאנישן װארשטאט, װאם װערט געלײטעט דורכן ארטיקן קריסט סטאנעק. איך האב אינטערװענירט .אז דער מעכאנישער װארשטאט זאל דעם פלאץ פארלאזן, אבער אן דערפאלג. אזוי זענען אפגעװישט געװארן אלע שפורן פון ײדישן כמיעלניק.