Lala Mendelewitsch

... מערדער־מײסטער הערינג און פאװלאװםקי. זײ האבן געשלאגן אן רחמנות מיט די אײגענע הענט ביז טויט. אויף אזא אופן איז אומגעקומען דער כמײלניקער פועלי־צױן עםקן בײרעך גארליצקי און אגדערע. מיך האט מען גענומען אין צימער צום שלאגן צוליב א ״שפאם״ פון א פוילישער קאנטראלערקע. מיר האבן פארענדיקט אן ארבעט׳ איך, לאלא מענדלעװיטש און ציפע זילבערשטײן, און מיר האבן איר געזאגט ״די ארבעט איז גוט פארענדיקט און איבער דער נארמע״. פאר אט דער ״חוצפה״ האט די פוילישע שיקסע אונדז פארמסרט, געװיזן אז עם איז נישט אין ארדענונג, און באלד האט מען אונדז גענומען אין אינקװיזיציע־שטוב. מיר האבן באקומען שרעק־ לעך געשלאגן. װען מיר זענען ארויס און נישט ארויםגעװיזן אונדזער װײטיק, האט דאם נאך מער דערצערנט דער שיקםע, און זי האט געדראט׳ אז מען װעט אונדז ליקװידירן.

איך װיל דא דערצײלן אן עפיזאד װאם האט פאםירט אין םקארזשיםק און האט געשטעלט אויף די פים דעם גאנצן לאגער. אין כמיעלניקער באראק װערק א׳ האט זיך געפינען לאלא מענדלעװיטש, א קרובה פון מאיר־זלמנם. זי האט געארבעט בײם מײסטער קראוזע אין דער פאבריק ״נײ אינפאנטערי״ — נאבאיאװניא. דארט איז געװעון די לעצטע ארבעט בײם אויס־ ענדיקן די אמוניציע. פון דאדט האט מען געפאקט דאס געװער און אװעקגעשיקט אויף דעם רוסישן פראנט. אט די אפטײ־ לונג איז געװעזן צום מײנםטן באװאכט. מען האט דארט שטרענג רעװידירט יעדן ארבעטער. איך האב מיט איר געאר־ בעט צוזאמען. זי איז געװעזן מײן בעםטע פרײנדין. מיט א מאל האב איך אנגעהויבן באמערקן, אז זי באהאלט פון מיר עפעם, אז זי טראגט זיך ארום מיט סודות. און װירקלעך איז עפעם געװען: צו יענער צײט האט זי זיך פארבונדן מיט א געװיםן ײדישן בחור מיטן נאמען עדעק, זײער א פעאיקער בחור װאם האט געקאנט שפראכן און האט געארבעט בײ פאר־ שידענע ארבעטן אין לאגער. דער עדעק איז געשטאנען אין קאנטאקט מיט פארטיזאנער און אונטערגרונט־באװעגונג, עדעקן איז נעמלעך אויםגעקומען צו ארבעטן אפט מהוץ דעפ לאגער. בײ דער געלעגנהײט האט ער אנגעקניפט א קאנטאקט מיט דער אונטערערד. לאלא מענדעלעװיטש הא ...