Jerusalem

... ר׳ מנחם מעגדל האט זיך באזעצט אין צפת, װײל די צפת׳ער ײדן זײנען דאן ניט געװען אזוי אויסגעזעצט צו די װילדע קאפריזן פון די אראבישע מושלים, װי אין ירושלים, און דאם איז געװען צו פארדאנקען דעם ײדישן צינזען־קא■ לעקטאר, ר׳ חײם פרחי, װעלכער חאט געהאט א גרױסע השפעה אויף די עכו׳ער פחות (פאשאם). ...

געװארפן מיט ליבע און לעבן פארן אויפטו פון א״י. ר׳ אברדם, איז פון די ערשטע גרינדער פון גמילות חסדים אין ירושלים. און אין תרכ״ו(1866), װען ם׳האט זיך געגרינדעט דער ״ועד הכללי״, װאס זײן צװעק איז געװען צו פאראײניקן אלע אשכנזים אין ירושלים, סײ חסידים און סײ ״פרושים״ — איז ר׳ אברהם געװען דארט פון די אנפירער און װארט־זאגער. ...

... און רי אברהם איז ;אויפגענומען געווארן אלס דײן אין דעם ״פרועוים״ בית־דין פון צפת.״ אבער לאנג איז ר׳ אברהם ניט געזעסן רואיק אין צפת. אויב די אלע צרות און פורענױת׳ן זײנען ניט געװען גענוג, איז געקומען די באװוםטע ערד־צי־ טערניש אין צפת, כ״ד טבת, תקצ״ז (1837), און האט חרוב געמאכט דעם גאנצן ײדישן ישוב. נאר אײניקע האבן זיך גע־ ראטעװעט מיטן לעבן, און צװישן זיי איז אויך געװען ר׳ אברהם מיט א קלײן טעכטערל. זײן פרוי, זין און טעכטער זײנען אומגעקומען. ערשט דאן האט ר׳ אברהם פארלאזט צפת און זיך באזעצט אין ירושלים. 12 ...

... װעגן איץ כתב־יד ״שיטה מקובצת״ אויף קדשים׳ ווערט דערצײלט׳ אז צװאנציק יאר האט ער געארבעט אויף דעם כתב־יד װאם ער האט געפונען אויף אן אלטער גמרא אין ירושלים. און אז ג׳ האט שוין געהאלפן.און ער •האט איבער־ געשריבן אויף רײן׳ האט זיך געמאכט א פייער און ארומגע־ שמאליעט לײנג אויף די בלעטער. אבער ר׳ אברהם איז ניט ענטוישט געווארן, און א דאנק זײן גרויסן זכרון, והאט ער רעםטאװרירט דעם כתב־יד. 16 ...

... אין יאר 1904 איז הרב ר׳ מנחם רײכמאן אװעקגעפארן קײן ארץ ישראל להשתקע. ער איז אנגעקומען קײן ירושלים ערב ראש השנה תרם״ד. און כ״ב כסלו, דעם זעלבן יאר, איי ז הרב רײפמאן נפטר געװארן. די רביצין, ירױוע מינדל, איז געשטארבן מיט פיר יאר שפעטער. זײ זײנען בײדע געקומען צו קבורה, אויף דעם הר הזיתים.

באקומענדיק מיכה פון הה״ג ר׳ ברוך בער׳ן און פון הרב װײנשטײן (ראש ישיבה פון דער ״בית־ױסף״ ישיבה אין פינסק), איז הרב קאלא׳דנער, אין יאר תרצ״ג, עולה קיין ארץ ישראל, דארט לערנט ער במשך פון עטליכע יאר אין דער חברונער ישיבה אין ירושלים. אין תרצ״ח קומט אן ר׳ ישראל פאר אן איידעם צו דעם באוװסטן ירושלימער רב און מקובל ר׳ יעקב משה חרל״פ (חארלאפ), ז״ל. מיט דער צושטימונג און מיטהילף פון זײן רביצין, חנה דינה, זעצט פאר ר׳ ישראל זײן לערנען ביי זײן שװער אין שטוב מיט גרויס התמדה. ...

... הרב צבי אריה לעוּי ז״ל און פאמיליע קײן ירושלים (דער פאטער איז דאן געװען אין אמעריקע), װו ער האט געלערנט אין דער ישיבה תורת חיים און איז געװארן א תלמיד מובהק פון הרב צבי מיכל ז״ל. אין די אװנט ביז מיטן־נאכט האט ער געשריבן די חידושי תורה פון זיין רבי׳ן, ר׳ צבי מיכל, ז״ל. ער האט דערנאד, מיט זײַן רבי׳ן און חברים־ תלמידים, אפגעריכ ט חצות און נאכדעם געגאנגען שלאפן.

... זוכן מאטיע לײב׳ן (ר׳ מרדכי לײב קאמינעצקי) אין ירו־ שלים, װו ער האט געלעבט מיט זײן פ-רוי פויגל, אין א קלײץ שטיבעלע אויפן שערי צדק גאס. געטראפן האב איך מאטיע לײב׳ן, דעם בן תשעים, זיצנדיק בײ א גמרא. אויך זײנע קינדער זײנען בני־תורה.

... 1923 איז משה לײזערן ענדלעך געילהנגע ן צו פארװירקלעכן זײן חלום. ער האט אויסגעװאנדערט קײן ארץ ישראל, ירושלים, װו ער האט צוזאמען מיט זײן פרוי אויסגעלעבט זיינע יארן. ...

... ן אויסגעשריגן: ״ײדן, איר זאלט װיסן׳ אז עס איז טאקע משית־ צײטן, װײל עם ווערט מקוים דער פסוק ״אז ירננו כל עצי יער״... איר הערט, אז װיבאלד א פראסטער ײד׳ א שוסטער װי איך, קען האבן די העזה ארויפגײן אויף דער בימד י או ן רײדן פארן עולם, איז דאם א סימן, אז די גאולה איז נאענט און מיר דארפן גײן קײן ארץ ישראל. לאמיר ניט שװײגן, ײדן, עס איז משיח צײטן...״ איך פארשפאר צוגעבן, אז זײן גאנץ קורצע ״דרשה״ האט געמאכט אויפן עולם א גאר שטארקן אײנדרוק. גאנץ דראהיטשין האט זיך באצויגן מיט דרך ארץ צו אט דעם ר׳ דיערשל שוםטער, וועלכער האט אין א קור־ צע ר צײט ארום עולה געװען מיט זײן משפהד י קײן ארץ ישראל. זאלן אט די געצײלטע שורות דינען לזכרון עולם פאר אט דעם דיארציקן ײד און ח,בר ר׳ הערשל דיםנדלר, װאם האט אויסגעלעבט זײנע יארן אין ירושלים עיר דיקדושה און נפטר געװארן בשיבה טובה. תנצב״ה.

ד־זרב מנחבז בן־צױן זז^ןקס, זון פון ר׳ דוב־בער און ױכבד־ דבורה זאקם, איז דער פערטער דור געבוירן (1897) אין ירושלים, זײן עלטער־זײדע, ר׳ צדוק זאקס פון זאקסען, דײטשלאנד, איז געװען דער ערשטער פון דער משפחה װאם האט מיט 175 יאר צוריק זיך באזעצט אין ארץ ישראל און געגרינדעט דעם ערשטן חצר פון היתער אין אלט־ירושלים. הרב זאקס, א תלמיד פון ישיבת עץ־חײם און פון הרב קוק׳ס ישיבה׳ איז א מוםמך פון די גאונים׳ הרב ר׳ אברהם יצחק הכהן קוק ז״ל׳ און יב״ל הרב ר׳ צבי פסח פראנק׳ שליט״א. ...

אי ן יא ר 1939 ,אלו ל תרפ״ט,אי ז געשטארב ן ד י פרו י פו ן זעלי ג שעװינסקי , ר ב ק ה ־ ר ח ל סאראםען , א געבוירענ ע פו ן ירושלים . ע ר הא ט דא ן געדארפ ט זײ ן א י פאטע ר או ן א י מוטע ר צ ו זײנ ע קינדער , װעלכ ע ע ר הא ט דערצויג ן אי ן נאציאנאל ן גײםט.. . ...

... סענדע ר דװינםקי, זו ן פו ן הערש ל דװינסק י פו ן דראהיטשין, הא ט נא ך דע ר ערשטע ר װעלט־מלחמ ה עול ה געװע ן קײ ן ארץ־ ישרא ל או ן געװע ן פו ן ד י בויע ר פו ן דע ר שכונ ה ״מקור־חײם״ לע ם ירושלים. זע ן ז. 416. סענדע ר אי ז געװע ן אײנע ר פו ן ד י ...

... דהערש ל דװינםקי ׳ באװאום ט מי ט זײ ן פשטו ת או ן ערלעכקײט ׳ אי ז געװע ן אײנע ר פו ן ד י ערשט ע עולים ׳ װא ס חא ט גלײ ך נא ך דע ר ערשטע ר װעלט־מלחמ ה עול ה געװע ן מי ט זײ ן פאמילי ע קי ץ אר ץ ישראל ׳ הערש ל דװינםקי ׳ הערש ל גאלדװירט ׳ מרדכ י ראטנע ר א.א . זיינע ן געװע ן ד י פיאנער ן או ן בויע ר פו ן דע ר שכונ ת ״■מקור־חײם״ ׳ פיג ף קילאמעטע ר פו ן ירושלים . (אגב ׳ ראטנער ס זון , ױםף ׳ אי ז א מיטגלי ד פו ן ...

... הרכני ת רחל שפעטמאן — פרוי פון הרב ר׳ יהושע שפעטמאן שליט״א פון לאנ־ דאן־ענגלאנד׳ און טאכטער פון הרב ר׳ יהודה־נח און חנה בראװער ז״ל׳ (געװען 30 יאר רב אי ן בארנאװ בײ לובלין און נפטר געװארן 1939 אין ירושלים.) — איז געשטארבן ב׳ תמוז, תשי״ג, 1953, אין לאנדאן. געלאזן א זון ישראל (בעםיע) שפעטמאן און צװײ טעכטער: שרה (הרב עזריאל) ...

... זו ן פון הרב ר׳ אברהם און אײניקל פון ר׳ צבי־הירש אײזענשטײן פון דראהיטשין, געלעבט אלע יארן אין ירושלים, געװען מזכיר און נאמן פון הרה״ג, ר׳ שמואל םאלנט, ז״ל, ^נפטר געװארן ט״ו חשון, תשי״ז, 1956, אין ירושלים, אין עלטער פון 90 יאר. זען ז. 118, 119 ...