Eretz Israel

... פאדמערט פילפאַכיק. א מיילשטיין אין אָט דעם קולטורוווקס ביי יידן און יידישקייט אין לאָדזש איז --- לדוגמא --- די קאָלאָ- סאַלע ביבליאָטעקן א"נ פון בראָניסלאַוו גראָסער אונטער דער השפּעה פון די בונדישע אינסטיטוציעס און א"נ פון בער באָראָכאָוו אונטער דער פירונג פון די לינקע פּועלי ציון. ערשט װוּ זענען די ביבליאָטעקן פון די ציוניסטישע און סאַציאליס- טיש-ציוניסטישע אַרגאניזאציעס, וועלכע האָבן צו גלייך מיטן , בונד" און פּוע"צ געהאַט גרויסע יוגנט-אָרגאניזאציעס וי אויך הכשרה-פּונקטן פאר די ציוניסטיש-אידעאַליסטישע יוגנטלעכע, וועלכע האָבן זיך אַקטיוו געגרייט צו עליה קיין ארץיישראל,

אָנגעהויבן האָט זיך דער דאָזיקער פּראָצעס אין די שפּעטע צװואַנציקער יאָרן, קאַצענעלסאָן, דעמאָלט שוין א פארמענ- לעכער מענטש (פון זיין דערפאָלגרייכער לערעריי, אויף העב- רעיש), האָט צום ערשטן מאָל זיך ארויסגעלאָזן אויף א גרווי- סער רייזע קיין ארץ-ישראל און זיינע רייזע-בילדער האָט ער פארעפנטלעכט נאָר אין יידיש, הגם דער דיכטער האָט געהאט די מעגלעכקייט צו פארעפנטלעכן די רייזע-בריוו אין דער העברעישער טאָנ-צייטונג היום, װאָס איז גראָדר דערשינען אין ווארשע. יצחק קאצענעלסאָן האָט ליב נעהאט די יידישע מאַסע, געפרייט זיך מיט איר צוזאמען, אויב אזא געלעגנהייט איז געווען און ער האָט זיך קרעפטיק אויסגעדריקט אין איר אַלטענלעכן לשון,. קאליררייך װוי עס זענען געווען די לענדער און פעלקער, וועלכע ער האָט געזען בעת זיין נסיעה, אזוי זאַפטיק איז געווען דער יידיש פון זיינע באשרייבוננען. פון די שמאָלע בלעטלעך, אָנגעפּיקעװועטע מיט דריבנענקן, לויטערן כתב האָט מיט ליכטיקן סמאַמע-לשון ארױיסגעקװאָלן דאָס גרויסע דיכטערישע האַרץ. יעדעס קאַפּיטל פון קאַצענלעסאָנס וועג-שילדערוננען איז נגעווען א ניי אַנטפּלעקטער אַנטיקער פּרק, א פארנעסן יידיש לעבן, נעזען מיט די אוינן פון א פּאֶעט און אָנגעמאָסטן, אָפּנעשאַצט פון א בעל-מוח, װאָס ציטערט איבער די זעלטנקייטן פון זיין פאָלק ...

... יירישלעך, גערעדט יידיש. נו, דער פּיאָנער פון מאָדערנעם ארץ-ישראל, בער? קאצענעלסאָן ז"ל, קומט דאָך אויך ארויס פון דעם זעלביקן שטאַם. יצחק קאַצענעלסאָן אין נעמלעך א לייבלעכער שוועסטערקינד פון בערעלען, דעם שיינד? פון ארץדישרא? עד היום הזה. פאַלקסטימלעך יידיש פּונקט וי העברעיש איז געווען איינן קאצענעלסאַנען שוין אין בראשית פון זיין שרייבעריי. אין יענע יאָרן האָט יצחק קאַצענעלסאָן פון פּרנסה וװוענן אויך זיך פארנומען מיט צעננויפשטעלן יידישע און אויך העברעישע כרעסטאָמאַטיעס פאר יידישע שולן, זינט דעמאָלט האָט ביי יצחקן גענומען דעם אוױיבנאָן -- יידיש.

... די עמינראציע האָט געטראָנן א טאָפּלטן כאַראַקטער, זי איז נעווען אַן אינדיווידועלע, און אויך --- אַן אָרגאניזירטע דורך ציוניסטישע גרופּן, וועלכע האָבן געבראכט די ארויס- פאָרנדיקע אין די דורכגאַנגס-לאַגערן, מיטן ענטגילטיקן ציל צו אריבערקרינן זיי קיין ארץ ישראל. ...