Left Poale Zion

אויף דער ארבעטעריגאס איז פאָרנעקומען א שוװוערער קאָנקורענץ-קאַמף צווישן , בונד" און די קאָמוניסטן. אויך די לינקע פּועלי ציון האָבן געהאָט אין לאָרזש א גוט אויסגעבויטע אָרגאניזאציע. די רעכטע פּועלִי ציון זענען געווען שװואַך. געווען אויך א גרופּע אומאָפּהענגיקע און א קליינע גרופּע אַנאַרכיסטן. ...

... פאדמערט פילפאַכיק. א מיילשטיין אין אָט דעם קולטורוווקס ביי יידן און יידישקייט אין לאָדזש איז --- לדוגמא --- די קאָלאָ- סאַלע ביבליאָטעקן א"נ פון בראָניסלאַוו גראָסער אונטער דער השפּעה פון די בונדישע אינסטיטוציעס און א"נ פון בער באָראָכאָוו אונטער דער פירונג פון די לינקע פּועלי ציון. ערשט װוּ זענען די ביבליאָטעקן פון די ציוניסטישע און סאַציאליס- טיש-ציוניסטישע אַרגאניזאציעס, וועלכע האָבן צו גלייך מיטן , בונד" און פּוע"צ געהאַט גרויסע יוגנט-אָרגאניזאציעס וי אויך הכשרה-פּונקטן פאר די ציוניסטיש-אידעאַליסטישע יוגנטלעכע, וועלכע האָבן זיך אַקטיוו געגרייט צו עליה קיין ארץיישראל,

... וד תורהס, חדרים, וועלטלעכע יידישע שולן, יידישע ביבליאָטעקן און עס האָבן זיך גענומען אויסווירקן די באַזונדערע יידישע פּאָליטישע באַוענונגען. ס'האָט שטאַרק אויפנעלעבט די חלו- צישע באַועגונג, יידישע יוגנטלעכע פון וייטע שטעטלעך זענען געקומען קיין לאָדזש, אריינגעטרעטן אין הכשרה-גרופּעס מיטן צי? צו דערגרייכן להבא די ברענעס פון ארץ-ישראל. מ'האָט זיך נישט אָפּנעשטעלט פאר קיין שום ארבעט, מ'האָט געטאָן ביי וועמען עס איז אין דער הויזווירטשאפט, געלערנט זיך מלאכהס און מ'האָט זיך צוגעוווינט צו דיסציפּלין אין דער אַרבעט און צונעלייגט קאָפּ צו אידעאָלאָנישער אויפקלערונג. פון דער אנדערער זייט האָט גענאָסן פון גרויסער פּאָפּולערקייט דער , בונד" און זיין צד שכנגד --- די ציוניסטיש-סאַציאליס- טישע באַוועגונגען, די פּועלי ציון לינקע און רעכטע. אין די מאַסן אין קלאָר געקומען צום אויסדרוק דער אַנטאַגאַניזם צווישן אָט די פּארטייען. בפרט אין זייער קולטור-בוי אויפן אָרט, האָט דער , בונד" געשאַפן א מעדעם-שו?ל -- האָט די לינקע פּועלי ציון געעפנט א באָראָכאָוודשול. האָט דער , בונר" פאַרליינט א גרויסע ביבליאָטעק אויפן נאָמען פוֹן בראָניסלאַװ גראָסער, איז דער צד שכנגד נישט נעבליבן הינטערשטעליק אין דעם פּרט. אויך ער האָט געעפנט א גרויסע ביבליאָטעק, און ביידע ביבליאָטעקן האָבן אגב געהאָט א גרויסע לייענער- שאַפט. פּאַראַלעל? מיט די אויטענטיש פּראַלעטאַרישע פּאר- טייען האָבן מיט דער צייט אויך זיך אױיסנגעפּיקט ארבעטער-

... דײר שיפמאַן איז מיר איינגעבאַקן אין האַרצן. מיר האָבן צוזאַמען דורכנעמאַכט אין ליידן דעם אפיצירן-לאַגער (אָפּלאַג) און נעוווינט אין זעלבן באַראַק און זיך געטיילט מיט דערי- נערונגען און נייעס. ד"ר שיפּמאַן איז געווען איינער פון די באַדייטנדיקפטע דיאַבעטיקער. ער איזן געוען אַ טוער און פאָרשטייער פון די לינקע פּועלִי ציון. דער ,יד ושם" האָט אַרױסנעגעבן אַן אָנדענק-שריפט ועגן זיין אומגעקומענער פרוי און די צוויי געראָטענע טעכטערלעך. ער איז געשטאָרבן אין ישרא? אין 1904.

... אין די דאָזיקע צייטן האָט אפילו די פּוילישע סאַציא- ליסטישע פּאַרטײ אויס מורא צו פאַרלירן איר פּאָפּולאַריטעט נישט געװואָלט גיין צו די שטאַטראַטן-װאַלן מיטן , בונד" און די , לינקע פּועלי ציון". דעמאָלט האָט דער שטאָט-ראָט אויפ- געהערט צו זיין אַ , רויטער", און ער איז נעװאָרן א נאַציאָ- נאַליסטיש-פּוילישער,. מען האָט אָפּנעשאַפט אַלע סובסידיעס פאַר יידישע אינסטיטוציעס צונעטיילט פון דער פריערדיקער שטאָט - פאַרװואַלטונג,. מען האָט אויך אָפּגעזאָנט פון דער אַרבעט די עטלעכע יידן, וועלכער דער פריערדיקער שטאָט-ראַט האָט באַשעפטיקט. ...

עס איז געווען איין פּאָליטישע פּאַרטײ, ונ די אַלֶע שטרע- מונגען זענען זיך צוזאמעננעקומען, דאָס זענען געווען די פּועלי ציון, וועלכע האָבן זיך אין יאר 1922 געשפּאָלטן אויף ,לינקע" און , רעכטע". די לינקע פּועלי-ציון האָט גראַוויטירט אין דער ריכטונג פון פּאָליטישן ראַדיקאַליזם און איר הויפּט- אַרבעט איז געווען -- קלאַסנקאַמף. זיי זענען געווען אויסער דער ראַם פון דער אַלוועלטלעכער ציוניסטישער אָרגאַניזאציע, און דעריבער געפירט די פּראָדארץ-ישראל טעטיקייט זעלבסט- שטענדיק ביזן יאֶר 1948. ...

צוויי שורות אַװעק פון אונדזער באַנק איז געזעסן אַ תלמיד וועלכער האָט גערעדט אַ גוטן פּוױליש, שוין נאָר אָן אַן אַקצענט, און אין דער אַלגעמיינער וועלט װאָלט מען אים נישט באַטראַכט אַלס אַ ייד. זיין נאָמען אין געווען שמואל האָלענדערסקי --- אַ זון פון דעם באַקאַנטן הער האָלענדערסקי וועלכער איז נעווען א מיטנליד פונעם לאָדזשער שטאָט-ראַט אַלס אַ פאָרשטייער פון די לינקע פּועלי-ציון. אויך דער דאָ- זיקער תלמיד איז געווען מיט מיר באפריינדעם אויף דער באַנק פון דער שולע. איך האָב געהערט אַז ער האָט אויך שטודירט מעדיצין, און בשעת דער תקופה פון די דייטשע קאָנצענטראַציע-לאַנערן אין פּױלן אין ער אומגעקומען אין דעם ביאליסטאָקער געטאָ.

דעם ערשטן לאָקאַל האָבן מיר באקומען ביי די לינקע פּועלי-ציון, זנערזשער 17, דאָרט האָבן מיר טאַקע אויסגענוצט אונדזער צוגעגרייטן , קליינקונסט-פּראָגראַם? פון רעציטאַציעס, געזאַנג, דעקלאַמאַציעס אוֹן קלענערע איינאַקטערס. פון די לינקע פּועלי-ציון האָבן מיר געװאַנדערט צו די רעכטע פּוֹעלי- ציון, פּיעטריקאָווער 89 (דאָרט האָבן מיר אויפגעפירט , דאָס גרויסע געווינס" פון שלום-עליכם). פון די רעכטע פּועליציון האָבן מִיר געװאַנדערט צום , בונד" (דאָרט אויפגעפירט לכבוד דוד איינהאָרנס 29 יאָריקע שרייבערישע טעטיקייט זיינע ...

ריקן. אויף דער פּיאָטרקאָװער גאס האָבן מאַרשירט מעכטיקע אַרבעטער - דעמאָנסטראַציעס מיט רויטע פענער. מען האָט געזונגען אַרבעטער- און רעװואַלוציאָנערע לידער. טיילמאָ? האָט די רייטער-פּאָליצײי אָנגעגריפן, כדי איבערצורייסן דעם מאַרש און צו ארעסטירן א טייל דעמאַנסטראַנטן -- הופּטזאַכלעך יידן, אין פארשידענע צייטן איזן דער שטאַטראט געוען אַ ,רויטער". דאָס איז געווען דער רעזולטאַט פון װאַלן, וועלכע האָכבן גענעבן א מערהייט דער פּוילישער סאַציאליסטישער פּאַרטײ (פּ.פּ.ס) צוזאַמען מיט די דייטשע סאציאליסטן, , בונד" און , לינקע פּועלִי ציון". ...