Sholem Aleichem

סאָן, יוסף טורקאָ וי אויך ד"ר אריה טאַרטאַקאָװער, ד"ר שמחוני, ד"ר ווילהעלם פאַלעק און אַנדערע. די אויסנויי- ניקסטע מיטארבעטערס פון , לאָדזשער טאַנעבלאָט? זענען געווען: ז. סענאלאָוויטש, ב. עפּלבױים, יואל מאַסטבױים (אַלע דריי פון ווארשע), דערצו א גרויסער שטאַב קאָרעספּאַנדענטן און מיטאַרבעטער פון ניו-יאָרק, פּאַריז, בערלין, ווין, בריסל, תל-אביב און בתוכם די קאַרפּנקעפּ פון דער יידישער ליטע- ראטור מענדעלע, שלום-עליכם, פּרץ, ז. אנוכי, ביאליק און אַנד. די פּראָמינענטע מיטאַרבעטערס זענען צונעצויגן געװאָרן פון משה בליישטיפט, א פעיקער יידישער און העברעישער ליטע- ראט, וועלכער האָט באזונדער זיך קונה שם געווען וי דער איבערזעצער אין יידיש און העברעיש פון הענריק שענקעווי- טשעס טרילאָגיע, פון ריימאָנטן און אנדערע שרייבער פון דער פּוילישער ליטעראטור. אנב האָט בליישטיפט װי א העברעישער פּובליציסט און איבערזעצער זיך נגעצייכנט אויך מיטן פּסעװ- דאָנים מ, עפרוני. פארשטייט זיך, אז יצחק קאַצענעלסאָן איז געווען א סטאַבילער מיטאַרבעטער פון , לאָרזשער טאַגעבלאַט", װוּ ער האָט פארעפנטלעכט פּאָעטישע שאַפונגען וי אויך רייזע-איינדרוקן, בעת משה בראָדערזאָן איזן געווען -- שפּע- טער פארבונדן --- מיטן , פאָלקסבלאַט? וי א מיטגליד פון רעדאַקציע-שטאַב.

... אָט דאָס פעלן פון א סטאַבילן (מיט א גוטן רעפּערטואַר) יידיש טעאַטער אזוי וי אין פּוױילישן און דײיטשן טעאַטער -- האָבן באַװירקט צום אַנטשטײן פון א צאָל טעאַטער-ליבהאָבער קרייזן ביי אונדז אין לאָדזש, מיט א פארשיידנאַרטיקן כאַראַק- טער -- אָבער חלילה זיך נישט מטמא געװען מיט ביליקע אויפטריטן. אין זייער רעפּערטואַר איז דעמאָלט אריינגעגאַנגען װערק פון אונדזערע קלאַסיקער, וי: פּרץ, שלום-עליכם, מענדעלע, אַש, לייוויק און אַנדערע.

מיר האָבן אויך ביינעשטייערט מיט אונדזער אָנטייל פאר- שידענע נעזעלשאפטלעך - פּאָליטישע פאַראַנשטאַלטונגען מיט פראַנמענטן און רעציטאַציעס פון שלום-עליכם, פּרץ, אש א"א. ...

אין סאמע באַגינען האָבן מיר מיט איינענע כוחות אָנגע- הויבן מיט קליינע איינאַקטערס, סצענקעס, רעציטאַציעס, דעק- לאַמאַציעס פון שלום-עליכם, פּרץ, נאָמבערג און אנדערע יירישע שרייבערס, -- אָבער אממיינסטן האָבן מיר מיט גרויס התמדה געלערנט ועגן טעאַטער, וװעגן פארשיידענע טעאַטער-פאָרמען, װי: סטאַניסלאַווסקי, װאַכטאַננאָוו, טאַיראָוו, מייערכאָלד, פּיסקאַטאָר, ריינהאַרד א"א.

דעם ערשטן לאָקאַל האָבן מיר באקומען ביי די לינקע פּועלי-ציון, זנערזשער 17, דאָרט האָבן מיר טאַקע אויסגענוצט אונדזער צוגעגרייטן , קליינקונסט-פּראָגראַם? פון רעציטאַציעס, געזאַנג, דעקלאַמאַציעס אוֹן קלענערע איינאַקטערס. פון די לינקע פּועלי-ציון האָבן מיר געװאַנדערט צו די רעכטע פּוֹעלי- ציון, פּיעטריקאָווער 89 (דאָרט האָבן מיר אויפגעפירט , דאָס גרויסע געווינס" פון שלום-עליכם). פון די רעכטע פּועליציון האָבן מִיר געװאַנדערט צום , בונד" (דאָרט אויפגעפירט לכבוד דוד איינהאָרנס 29 יאָריקע שרייבערישע טעטיקייט זיינע ...

און לאָדזש האָט געהאַָט זיין אֶנהוֹיב דער פאַרלאַג פון צענטראלן יידישן קאָמיטעט יידיש--בוך", וועלכער האָט ארויס- געגעבן צענדליקער ביכער אין יידיש. א טיי? פון די ביכער זענען געווען קאָמוניסטישע ליטעראטור, אָבער דער גרעסטער טיי? איז אָפּנעגעבן געװאָרן פאר די קלאַסיקער פון דער יידי- שער ליטעראטור, װוי שלום עליכם, פּרץ. מען האָט אויך פאר- עפנטלעכט א ריי אַרבעטן פון חיינטצייטיקע יידישע ליטעראַטן. ...