Israel

... אין 1973 האָט די לאָדזשער לאַנדסמאַנשאַפט אָפּנעצײכנט איר 20-יאָריקע עקזים- טענץ. אין משך פון דער צייט האָט דער קאָמיטעט פון דער לאַנדסמאַנשאַפט זיך פאַרנומען מיט פארשידענע ענינים, װוי: אַראָפּברענגען אימיגראַנטן און הילף פאַר זיײי; קולטור-טעטיקייט; געלטזאַמלונגען פאַר ישראל און לאָקאַלץ אינסטיטוציעס. פאַר איינע פון זיינץ וויכטיקסטע אויפגאַבן האָט דער קאָמיטעט באַטראַכט דאָס אויפהאַלטן דעם קאַנטאַקט צווישן לאָדזשער; אויפהיטן דעם אַָנדענק פון יידישן לאָדזש, און באַערן אירע אומגעקומענע איינוווינער.

... לאָדזש איז געווען דער גרויפער נאַסטפריינדלעכער האָטעל אין דעם דורכגאַנג-פּונקט צווישן רוסלאנד און דער פרייער וועלט. דאָס האָט זיך באַזונדערס פארשטאַרקט ווען די ציוניס- טישע באַוענונג האָט אויסנגעאַרבעט די קאַנאַלן צו שיקן, לענאַל און מער נאָך אומלעגאַל, עולים קיין ארץ ישראל, די קינדער- אַנשטאַלטן זענען לענאַל ארויס פון פּוילן, אַנדערע האָבן נעמוזט שמוגלען גרענעצן, אָבער א צי?ל האָבן די דאָזיקע מענטשן, אַנטוישטע און צעמישטע, גנעפונען. באזונדערס שטאַרק אין דאָס מאַסן-אַנטלויפן געווען אין 1947, נאָכן קעלצער פּאָנראָם, דער באַשיינפּערלעכער פאקט, אז אויך דער נייער רעזשים אין נישט בכוח צו באשיצן, האָט צונעאיילט די עמיגראציע, דער- ווייל קיין דייטשלאַנד, טיט דער האָפענוננ אנצוקומען קיין ישראל און אין דער פרייער וועלט.

... דײר שוייג איז געווען אַ בארימטער אוינן-דאַקטאָר. וי אַ לאַנגדיאָריקער ציוניסטישער טוער האָט ער פאַר דער מלחמה זיך באַזעצט אין ארץ ישראל, װוּ ער איז געװאָרן דירעקטאָר אין געזונטהייטס-מיניסטעריום. ער איז געשטאָרבן אין 1908 אין עלטער פון 72 יאָר. ...

... פאַר זיין נוטסקייט, געװויסנהאַפטיקייט. די אָפיצירן און זעלנער האָבן אים גערופן , אונדזער יעזוס". ער אין געשטאָרבן אין ישראל ביי דער אַרבעט אין אַ וױייטן קיבוץ. ...

דיר לעאָן קאָן, היינט אין ישראל, אין געווען זייער באַליבט און באַקאַנט דערמיט װאָס ער פלענט נישט ליגן קיין אַכט וויפ? און װאָס מען גיט אים פאַר זיינע ויזיםן. אין די מיטן צװאַנציקער יאָרן, ווען פּױלן איז געוען פאַר- פלייצט מיט פאַלשע פינפער זלאָטעס, האָט זיין פאַמיליע גע- האָט צו זינגען און צו זאָגן. ...

סטאַניסלאַוו נירענשטיין איז געווען איינער פון די רע- דאַקטאָרן פון , גלאָס פּאָראַנני"; אַדאָלף און בערנאַרד פעפער- מאַן זענען געווען אין רעדאַקציע-קאָלעניום פון ‏ רעפּובליקאַ" און ,עקספּרעס ויעטשאָרני? (נאָכמיטאָגיאױסנאַבע פון ,רעפּובליקאַ?); אַדאַם שיינבערנ אין געװוען רעדאקציע- סעקרעטאַר פון , רעפּובליקאַ"; סטעפאן געלבאַרד --- געהילף- רעדאַקטאָר פון ,נלאָס פּאָראַנני". נאָכן קריג זיך באַזעצט אין ישראל, מיטגעאַרבעט אין א ת?-אביבער טאָג-צייטונג,

נישט קיין סך מענטשן וייסן און געדענקען, אז אין לאָדזש, לויט דער איניציאַטיוו פון ד"ר משה מאַזור (מיט א צייט צוריק געשטאָרבן אין ישראל, װוּ ער איז געווען אַ באַ- קאַנטער דאָקטאָר-פּסיכיאַטאָר) האָט זיך נעגרינדעט אַן אִפּ- טיילונג: פריינד פון העברעישן אוניווערסיטעט אין ירושלים. צום קאָמיטעט האָבן געהערט אָנערקענטע פאָרשטייער פון דער קונסט און ויסנשאַפט, וי יוליאַן טובים און פּראָפ. שאַף. דער קאָמיטעט האָט צוזאַמענגענומען א צאָל ביכער, וועלכע מען האָט איבערנעשיקט צום ירושלימער אוניווערסיטעט. ...

פּױילן נעמט פרייער אָפּעטעמען. צום ערשטן מאָל נאָך פי? יאָרן, האָט מען וידער אויפנעמאכט די פּוילישע גרע- נעצן פאר יידן, א היפּשע צאָל יידן געניסן פון דער געלעגנהייט. די מערחייט פון זיי ווענדט זייערע טריט קיין ישראל, א טייל --- קיין אױיסטראַליע און אַנדערע לענדער. אין דער זעלבער צייט קומען אָן טראַנספּאָרטן מיט פּוילישע יידן פון סאָוויעט- רוסלאנד,. די מערהייט פון זיי באַציט זיך צו פּױלן, וי צו א טראַנזיט-סטאַציע. א טייל בלייבט דאָך אין פּוילן און ווערן אריינגעצוינן אין דער יידישער געזעלשאַפטלעכער טעטיקייט. ...

ביים אויסברוך פון דער 6-טאָניקער מלחמה אין ישרא?ל אין יוני 1967, װאָלונטירט מתיס באַלד צו פאָרן קיין ישראל אָנטייל צו נעמען אין דער מלחמה. ער ווערט אָנגענומען אַלס ואָ- לונטיר און איז עולה קיין ישראל צו העלפן זיין פאלק און זיין לאַנד. ...