Broderzon

עס אין געװען גאָר א טריבע צייט פאר זיין פאָלְק, ממילא פארן פּאֶָעט, ווען בראָדערזאָן האָט זיך איינגעמאָסטעט אין דער לאָדזשער ווירקלעכקייט. כאָטש געזונגען מאָטיון אין מינאָר, האָט שוין דער יונגער בראָדערזאָן, אויפן לאָדזשער ברוק געװוונען דעם דאַנקעװודיקן אָפּנעמער פון פּאֶעטישן יידישן ליד, די גרויסע מאַסע ארבעטערס, האָבן װי אונטער א לאָקנ- דיקן כישוף דערהערט דעם נייעם ניגון פונעם ליד, ואס האָט זיך געפּאָרט מיט זייער געפיל; אמת, מער אינסטינקטיוו דערפילט אין בראָדערזאָנען דעם מיטגייער זייערן אויפן פּיינ- פולן וועג פון וויי און צער, און דער פּאָעט האָט אזוי ארום אייפעריק אויפגעהויבן צו זיך דעם יונגן ייד, געהאָדעװעט אים פארן ראַפינירטן ליד און באַנייטן, באַרײכערטן ייריש- שון. דעם דאָזיקן וועג האָט בראָרערזאָן געעפנט באַלד אין

עס איז נישט קיין צופאַל װאָס דער דענקענדיקער פּאָעט האָט פאר א באַזע פון זיין שאַפן זיך פאראינטערעסירט מיטן געשיכטלעכן דראַמאַטיזם פון זיין פאָלק. אים איזן באַשערט געװאָרן אליין צו זיין דער עד ראיה פון מוראדיקע נסיונות, פון זען טאָטאַל ארויסנעפירטע נאַנצע יידישע ישובים. די אױטאָדאַפּעס פון רער שפּאַנישער אינקוויזיציע האָבן זיך ביי אים באַצייטנס, העלזעעריש איבערגערופן מיט די נאַצישע מאַסןדעקזעקוציעס בפני דער שיין פון דער גאַנצער ועלט. און דער פּאָעט בראָדערזאָן, דער ייד בראָדערזאָן איז געשטעלט געװאָרן פאַרן נייעם נסיון פון אכזריותן װאָס זענען געגאַנגען אויפן נאַקעטן לעבן פונעם ייד און זיין וועלט. אזוי איז אויפן שטח פון זיין גאַנצן באַװוּסטזיניקן לעבן אװעקגעשטעלט געװאָרן פאר אים די לויערונג. די שנאת חינם קענן ייר. ...

... צוריקקומענדיק פון רעװאָלוציאָנערן טשאַד אין רוסלאַנד, האָט בראָדערזאָן אלץ נישט געקענט זיך אויסטשוכען פון די דריקנדיקע איבערלעבענישן. ער האָט פאָרויסגעפילט, או מיטן רוסישן שטורעם האָט די דראַמע פונעם ייד זיך נאָך נישט פארענדיקט; פארקערט, זי איזן ערשט אריין אין א נייער פאַזע. דערפון האָט זיך צעטליעט זיין געדאַנק, װאָס אין אויף א נאַטירלעכן, שעפערישן אופן געפּאָרט מיט בילד, מיט רעפ- לעקטירנדיקע שאָטנס ,ריידנדיקע" קאָנטורן. ...

בכלל? גענומען זעען מיר דעם פּאֶָעט בראָדערזאָן װוי א צעװוייטיקטן מענטש, א יידישן מענטש, װאָס אָטעמט אין זיין פילן און דענקען מיט יידיש - געשיכטלעכע קאַטע- גאָריעס. זיין דענקען דורך דער פּריזמע פון יידישן פּערספּעק- טיוודגעמי?ל זעען מיר צו מאָל אין זיינע פריע לידער. מסתמא דערקלערט זיך דאָס מיט די מאוימדיקע בילדער, וועלכע אים איז באשערט געווען איבערצולעבן אין זיין יוננט, בילדער- סצענעס פון יידנס סטאַטוס אין די אומעטומען, װוהין דער גורל פאַרװואַרפט זיי. אָט-די צעווייטיקטקייט פונעם ייד דאָקן- מענטירט דער פּאֶָעט אין זיין גרויסער פּאָעמע ,יור", וועלכע איז ארויס פון דרוק היפּש ווייט פארן אָנקום פונעם בלוטיקן מבו?, אויב דער פּאֶעט אין בדרך כל? א נביא, א העלזעער, װאָס פילט פאָרויס דעם אֶנקום פונעם שטורעם, אין עס בראָ- דערזאָן געווען װאָס שייך דער דערנענטערונג פון דעם אימה- דיקן געוויטער, פון וועלכן אונדזער פאָלק וי א גאַנצעס אין אַזױ און אַנדערש נעפאַלן א קרבן. ...

א טאַלאַנטפולער, אן אַמביציעזער און א שעפערישער מיט א װאַרעם יידיש האַרץ האָט בראָדערזאָן זיך איינגעקויפט אין נעדעכעניש פון דורות יידן. ...

פון די , לאָדזשער נאַכריכטן" ווערט שפּעטער , לאָדזשער טאַגעבלאַט (דרוקעריי פון ע. האַמבורסקי, אָנראָדאָװע 9). אין לאָדזשער טאַגעבלאט? האָבן זיך געדרוקט: קאַצענעלסאָן, סעגאַלאָװיטש, בראָדערזאָן, הערשעלע (דאַנילעוויטש) צבי כהן, ב. עפּעלבוים, י. טאַבאַקסבלאַט, סאָכאַטשעװוסקי, אליהו וױינאָ- גראַד, װאָלף געלבאַרט, משה טאלטשין, געצל אייזנער. די הויפּט-זשורנאַליסטן פון דער צייטונג זענען געווען די ברידער לאַזאַר און ישרא? קאַהאַן. אונער האָט אויך געדרוקט אין דער צייטונג בילדער און קאַריקאטורן נעצייכנט פון אַרטור שיס, משה וויליענסקי, אַדאָלף בערמאַן. וועגן טעאַטער האָט געשריבן דער טעאַטער-רעצענזענט פון דער דייטשער צייטונג ר"ר פאַלק. וועגן מוזיק -- דער דירינענט לעאָ קאפּף, שפּעטער: ד"ר ?, פּריבולסקי,. ווען דער לעצטער איז געשטאָרבן, האָט ווענן מוזיק געשריבן דער מוזיקאָלאָג העכט. ...

תחילת פון זיין דערשיינען, געעפנט מיטן נאַלאַנט-געבויטן, אומעטיק-קלינגענדיקן סטראָף: דערנאָך האָט ער זיין געזאַנג פארהיימישט אויך מיט פאָלקסטימלעך ליכטיקע, צו מאָל האָ- פערדיקע געזאַנגען און קופּלעטן װאָס האָבן פריידיק אָפּנע- הילכט פון דער קאַמעראַלער בינע, אַנטקענן וועלכער ער האָט זיך אוועקגעשטעלט אין דער װאָרהאַפטיקער פּאָזיציע פון א שעפערישן פּיאָנער,. דאָ איז דער דיכטער ניי און אַנטפּלע- קעריש. יאָ, דאָס בראָדערזאָנישע קאַמעראַל-יטעאַטער פון מיניא- טור ווערק האָט געמאַכט געשיכטע אין באַגלייט פון פּאֶָעטישן נעמיט און אילוסטראַטיוון נעמעל.