World War I

... װי געזאגט איז נאך די14 יאר פון עםטרײכישן רעזשים געקומען דער רוםישער רעזשים. אץ1812 װערט נאפאלעאן באזיגט און פארשיקט. פוילן נעמט איבער אויך דאם װארשעװער פירשטנטום, בתוכו אויך לוקאװ. אין1815 באשטעטיקט דער װינער קאנגרעם דעם געשעענעם פאקט. לוקאװ גײט איבער צו רוםלאנד.א נײ קאפיטל עםנט זיך פאר לוקאװער יידן,א קאפיטל, װאם האט זיך פארענדיקט מיט דער ערשטער װעלט־מלחמה. װידערא מאל עםטרײכישע און דײטשע אקופאציע, װידערא מאל פוילישע זעלבשטענדיקייט— לוקאװער ײדן װערן פוילישע בירגער. אין םעפטעמבער 1939 קומטא נייע װעלט־קאטאםטראפע. היטלער אינוואזירט פוילן. מיט דעם אקט איז געחתמעט געויאת דער גורל פונעם פוילישן יידנטום— בתוכה לוקאװער ײדן— די יידישע קהילה־קדושה פון לוקאװ איז געװארן פארשניטן אויף אײביק.

אחרי 14 שנה של שלטון אוםטרי בא השלטון הרוםי. ב־1812 נוצח נפוליון ונשלח לגלות. פולין כוללת את הנםיכות הװרשאית ובתוכה לוקוב. קונגרם וינה מאשר ב־1815 את העובדות הקײמות. לוקוב עוברת לרוםיה. ופרק חדש נפתח ליהודי לוקוב, פרק שמםתײם עם מלחמת העולם הראשונה. שוב כובש אוםטרי וגרמני ולאחר מכן עצמאות פולנית. יהודי לוקוב הופכים אזרחים פולנײם. בםםטמבר 1939 באה שוב שואה על העולם. היטלר פלש לפולין ובזאת נחתם גורל יהדות פולין ובתוכה יהודי לוקוב — ק״ק לוקוב נחרבה לעולמים. ...

... אינטערעםאנט, אז גאםטמאנם שיך־פאבריק האט אין א געװיסער צײט געדינט װי א ״פעםטוע״ פאר ײדישע טעכטער קעגן די פאגראמשטשיקעם. בעת דער ערשטער װעלט־מלחמה, אײדער דאם רוםישע מיליטער איז אפגעטראטן פון לוקאװ, האבן די קאזאקן זיך געלאזט װװילגײן איבער דער ײדישער באפעלקערונג און אנגעהויבן פארגװאלדיקן ײדישע טעכטער. דאם אײנציקע ארט, װו מען האט געקענט זיצן זיכער, איז געווען גאםטמאנם פאבריק. אהין האבן די ײדישע מאמע געבראכט זייערע טעכטער. ...