Duchy of Warsaw

אײנע פון די דרײ מלוכות (די אנדערע זענען געװען: רוםלאנד אװ פרײסן), װאם האט באקומען א היפש חלק פון פוילן, אויך באקומען די צװײ פראװינצן פון לובלין און שעדלעץ. דער דאזיקער טײל האט זיך גערופֿן ״מערב־גאליציע״. אזוי איז לוקאװ און אירע שכנים, װי מעזריטש, ביאלע א״א, געװארן א טײל פון דער עסטרײכישער קרוין און אירע ײדן זענען געװען אונטערגעװארפן די עסטרײכישע געזעצן לגבי אירע ײדן. די לאגע האט געדויערט ביז 1809. װען נאפאלעאן האט באזיגט זײנע קעגנע און ער האט אםגענומען ״מערב־גאליציע״. די טעריטאריע האט ער אנגעשלאסן אין ״װארשע־ װער פירשטנטום״, װאס איז רעגירט געװארן דורך דעם זאקסישן מלך (1807). אין 1815 איז דאם ״ווארשעװער פירשטנטום״, לויט דעם באשלוס פון דעם בארימטן װינער שלום־אפמאך אין 1815, געװארן א טײל פון קאנגרעס־פוילן, װאם איז געװארן א טײל פון רוסלאנד.

... װי געזאגט איז נאך די14 יאר פון עםטרײכישן רעזשים געקומען דער רוםישער רעזשים. אץ1812 װערט נאפאלעאן באזיגט און פארשיקט. פוילן נעמט איבער אויך דאם װארשעװער פירשטנטום, בתוכו אויך לוקאװ. אין1815 באשטעטיקט דער װינער קאנגרעם דעם געשעענעם פאקט. לוקאװ גײט איבער צו רוםלאנד.א נײ קאפיטל עםנט זיך פאר לוקאװער יידן,א קאפיטל, װאם האט זיך פארענדיקט מיט דער ערשטער װעלט־מלחמה. װידערא מאל עםטרײכישע און דײטשע אקופאציע, װידערא מאל פוילישע זעלבשטענדיקייט— לוקאװער ײדן װערן פוילישע בירגער. אין םעפטעמבער 1939 קומטא נייע װעלט־קאטאםטראפע. היטלער אינוואזירט פוילן. מיט דעם אקט איז געחתמעט געויאת דער גורל פונעם פוילישן יידנטום— בתוכה לוקאװער ײדן— די יידישע קהילה־קדושה פון לוקאװ איז געװארן פארשניטן אויף אײביק.

... ביני לביני איז פוילן געווארן צעטיילט און אויפגעהערט עקזיסטירן, און קורץ נאך דעם איז אויפגעגאנגען א נייער שטערן אויפן פאליטישן האריזאנט — נאפאלעאן באנאפארטע. אין 1807 איז געשלאסן געווארן דער אפמאך אין טילזיט, וואס האט צוריקגעשטעלט דעם װארשעווער פירשטנטום אויף א טייל פון דער געוועזענער פוילישער טעריטאריע. אידן האבן אויסגענומען פוילנס אויפריכטונג מיט גרויס פרייד און האפענונג. נאפאלעאן איז געווען דער אנזאגער פון פרייהייט און בירגערלעכער גלייכבארעכטיקונג. אידן האבן געהאפט, אז אויך זייער שעה פון באסריױנג איז געקומען און זיי װעלן איצט װערן בירגער פונעם לאנד.

אחרי חלוקת פולין בפעם השלישית (1795) קבלה אוסטריה אחת מ־3 הממלכות (האחרות רוסיה ופרוסיה.) חלק רציני מפולין וכן את הפרובינציות לובלין ושדליץ. חלק זה נקרא ״גליציה המערבית״. לוקוב ושכנותיה, כמו מזריטש, ביאלה ואחרות הפכו לחלק מן הכתר האוסטרי. והיהודים הפכו להיות כפופים לתקנות האוסטריות בענין היהודים. מצב זה ארך עד 1809. עם נצחון נפוליון על אויביו הוא צירף את אדמת ״גליציה המערבית״ שכבש לנסיכות הוורשאית שנשלטה ע״י המלך הזקםי (1807). ב־1815, לפי הסכם השלום הוינאי, הופכת הנסיכות הוורשאית לפולין הקונגרסאית וזו נמסרת לרוסיה. ...

... נפוליון בונפרטה ב־187 נחת ם הסכ ם טילזיט, שהחזי ר לנםיכו ת ורש ה חל ק מ ן האדמ ה הםולנית. החזר ת םולי ן התקבל ה בהתלהבו ת אצ ל היהודי ם ובתקוה. נפוליון הי ה נצי ג החוםש וזכויו ת האזרח. היהודי ם קי װ ששעת ם לחום ש בא ה וה ם יהםכ ו אזרח י המדינה.