Hebrew School in Skala

... אי אפשר להיזכר בעירתנו סקאלה בלי להיזכר בבית הספר העברי ובמורנו הנפלא ר׳ חיים רויז ז״ל. דמות בולטת, מרכזית בחיי התרבות, התנועה העברית והציונית ־ בתקופה שלאחרי מלחמת העולם הראשונה ־ היה המורה והמחנך הדגול ר׳ חיים רויז ז״ל.לא סתם תלמיד חכם, ואיש האשכולות היה, אלא גם מדריך מנוסה, רב־פעלים, שופע מרץ ומשפיע בכל המישורים באישיותו הנלבבת, באדיבותו ובשאר רוחו. ...

... משכילי העיר, עסקני ציבור והציונים המסורים הכירו מיד את כישוריו של רויז, הפצירו בו להישאר,לכל הפחות "לפי שעה" במקום ולהתערות בחיי הקהילה ובחברה והוא נעתר לבקשתם. וכך עזר הרבה בהקמת "בית עם", בשיפור בית הספר העברי ובהעלאת סדר ושיטת הלימודים לרמה ניכרת. הרבה תלמידים ותלמידות העמיד ר׳ חיים, ואלה חיבבוהו והעריצוהו בשל סגולות התרומיות שלו. הוא שתל בליבותיהם אהבת השפה העברית, אהבת עם ישראל וארץ ישראל. כמה וכמה מהם, אכן, עלו ארצה כחלוצים תחת השפעתו הישירה. מקובל ומכובד היה ר׳ חיים רויז על בני העיר מכל השכבות בשל אישיותו הנלבבת ומידותיו הנעלות. ...

... דאקעגן אין קולטורעלן זינען האב איך דווקא באמערקט א קענטיקן פארטשריט. סקאלע האט שוין געהאט א גוטע העברייאישע שולע, א קינדער־ גארטן, מיט צוויי לערערס, ס׳איז אויך געווען א ביבליאטעק מיט העברייאישע, יידישע, פוילישע און דייטשע ביכער. עס זענען אויך געווען טעטיק עטליכע יוגנט־ ארגאניזאציעס, א קאאפעראטיווע באנק־די גמילת חסדים קאסע, וואס דער אמעריקאנער פאריין האט געהאלפן שאפן־און אויך דער "בית עם" איז געווען גוט איינגעארדנעט. נאך א ניי באד איז געווען. בלויז איין זאך האט געפעלט: פרנסה.

נאכדע ם ווי איך האב געזע ן דע ם מצב פון סקאלע או ן אירע יידן. איך בין געגאנגע ן צו א פארזאמלונ ג פון סקאלע ר פרויען־פאריי ן או ן פא ר זי י פארגעלייג ט דע ם וואונט ש פון דע ר סקאלע ר שו ל פארוואלטונ ג פא ר א חודשלעכע ר שטיצ ע פון צע ן דאלאר. מי ט דע ר היל ף פון אייד א וויזענטא ל(ד י פרו י פון יעק ב וויזענטאל) או ן חנ ה הארני ק (מענד ל כהנ׳ס) אי ז באשלאס ן געוואר ן דא ס צ ו טאן. יע ק חוד ש האב ן זי י מי ר טאק ע איבערגעגעב ן ד י צע ן דאלא ר או ן אי ך הא ב דא ס געשיק ט צ ו דע ר פארוואלטונ ג פון דע ר העברייאישע ר שול ע אי ן סקאלע. ...