Warsaw

אין דעצעמבער 1942 איז פארגעקומען די דריטע אוים־ זידלוגג. די גליקלעכע, װעלכע האבן דעמאלט געדארפט בלײבן, האט די זשאנדארמעריע גענומען צו זיך און די רעשט ארויפגעזעצט אויף װאגנס אװעקצושיקן קיין םאנדאמיעזש (צויזמיר). דער צוזאג איז געװען, אז אין םאנדאמיעזש זעגען ײדן פרײ. איך האב געפילט אז זײ װעלן מיך שוין נישט איבערלאזן. איך האב זיך געװאלט ראטעװען און געזוכט װעגן װי אזוי צו קומען קײן װארשע. איך האב זיך אפגעשמו־ עםט מיט א כמיעלניקער שײגעץ, אן אמאליקער ײדן־פרײנט — דער ״בראמקאזש״ (טויערמאן) פון ײדישן ספארט־קליב ״גװיאזדא׳/ םטאשעק שטשוקעװיטש (טוניא), אז ער זאל מיר צוהעלפן זיך אריבערצובאקומען קײן װארשע. די נאכט פאר דער דריטער אויםזידלונג בין איך בײ אים געװעזן באהאלטן. צומארגנם פרי האט ער מיך געזאלט אריבערפירן קײן װארשע. ער האט זיך אבער בײנאכט איבערגעלײגט, און אין דער פרי מיך אויף א ברוטאלן אופן ארויסגעטריבן פון מײן געװעזענער הײם און פון מיץ בעט, װו איך בין מיץ גאנץ לעבן געשלאפן און האט איצט געהערט צו אים. די לעצמע מיגוט האט ער זיך װידער באקלערט און האט געשאפן א געװיםן גוי, װעלכער האט זיך געזאלט מיט מיר פאר־ איגםערעםירן און מיך פירן קיץ װארשע .יענער גוי האט מיך טאקע געפירט קיץ װארשע. אויפן װעג, הינטער קעלץ האט

... יך קײנמאל נישט דערמאנט אונדזער אפשטאמונג. אונדזער באלעבאסטע האט שטארק הנאה־געהאט פון אירע לאקאטארן. ספעציעל האט זי ליב געהאט דאס קינד העניעק. זי האט ליב געהאט פון אים צו הערן, אז אין דער צוקונפט װיל ער זיץ א גענעראל, פארטרעטן שיקארסקין. זי האט אונדז געהאלטן פאר זײער פרום׳ װארעם פון צײט צו צײט זענען מיר מיט איר אװעק אין קירכע. איר האט נישט געקענט אײנפאלן, .אז איך בין נישט קײן קריסטין, בפרט, אז מײן ״מומע״ איז כמעט יעדן זונטיק אונדז געקומען באזוכן. מײן שכנטע, א געװעזענע לערערין, האט אנגעהויבן צו לערנען העניעקן, אים צוגרײטן אין פאלקס־שולע. ער האט זיך װונדערבאר גוט געלערנט. אזוי זענען אװעק א פיר חדשים. דער װינטער האט זיך דערנענטערט און מיר מאכן דעם אנשטעל, אז מיר גרײטן זיך שוין באלד אהײם צו פארן קיץ װארשע. אונדזער באלעבאסטע רעדט אונדז אבער שטארק צו, מיר זאלן נאך פארבלײבן. עס איז אזוי אומרואיק אין װארשע — זאגט זי צו אונדז — עם איז דאך בעסער אויף דער פראװינץ. מיר לאזן זיך טאקע צורעדן און בלײבן װײטער װוינען. אויד מײנע שכנים בלײבן. צו װײנאכט לאדט אונדז מײן באלע־ באסטע איץ צו זיך. איך מיטן קינד צינדן די ליכט אויף דער ״כאינקע״. איך האב העניעקן גוט צוגעגרײט אויף פראגן, ער זאל װיסן צו ענטפערן, און אלץ איז אדורך בשלום•