Gendarmerie

דעם 5־טן אקטאבער, דעם ערשטן טאג נאך םוכות בײנאכט■ איז דאם כמיעלניקער געטא געווארן ארומגערינגלט דורך דעד זשאנדארמעריע װי אויך ם.ס.־לײט פון ראדאם, קיעלץ׳ בוסק און פון דער גאנצער אומגעגנט מיט דער הילף פון אוקראינער פוילישער םאליצײ און פײערלעשער, דעם דאזיקן טאג האבן זיך באװיזן באקאנטמאכונגען אין גאם, אז אויף צומארג^ס פארטאג מוז זיך די גאנצע ײדישע באפעלקערונג יאװען א ף דער טארגאװיצע צו דער ״אויםזידלונג״, און װער ם׳װעט זי־ ך אנטקעגנשטעלן װעט דערשאםן װערן אויםן ארט. ...

... מיר געמוזט פארלאזן דאם באהעלטעניש• די פראגע איז אבער געװען : וװהין י טאמער טרעפט מען אונדז׳ װערן מיר גלײך דערשאסן׳ װײל דער באפעל איז געװען׳ אז דער ײד׳ װאם װעט זיד נישט צושטעלן צו דער אויםזידלונג׳ װערט גלײד דערשאםן. קײן איין ײד׳ אויסער די 72 מאן׳ װאס די דײטשן האבן איבערגעלאזט אויפצורוימען די מתים און צוזאמעננעמען דאס האב און גוטס׳ איז נישט געװען אין שטאט. װאלטן די 72 ײדן געװעזן בײ זיך אין די װױגונגען׳ װאלטן זײ אפשר אונדז געקענט מיט עפעם העלפן׳ האט זיך אבער ארױסגעװיזן׳ אז מען האט זײ געהאט קאנצענטרירט אין הויז פון מאגיסטראט אונטער א װאך פון זשאנדארמעריע. מיר האבן קײן אנדער ברירה נישט געהאט װי צו אנטלויפן וװהין די אויגן װעלן טראגן. מיר האבן באשלאסן צו גײן קײן ראקאװ. דארט זענען נאד געװען ײדן׳ װאם מען האג זײ נאך נישט געהאט אויםגעזידלט.

אין דעצעמבער 1942 איז פארגעקומען די דריטע אוים־ זידלוגג. די גליקלעכע, װעלכע האבן דעמאלט געדארפט בלײבן, האט די זשאנדארמעריע גענומען צו זיך און די רעשט ארויפגעזעצט אויף װאגנס אװעקצושיקן קיין םאנדאמיעזש (צויזמיר). דער צוזאג איז געװען, אז אין םאנדאמיעזש זעגען ײדן פרײ. איך האב געפילט אז זײ װעלן מיך שוין נישט איבערלאזן. איך האב זיך געװאלט ראטעװען און געזוכט װעגן װי אזוי צו קומען קײן װארשע. איך האב זיך אפגעשמו־ עםט מיט א כמיעלניקער שײגעץ, אן אמאליקער ײדן־פרײנט — דער ״בראמקאזש״ (טויערמאן) פון ײדישן ספארט־קליב ״גװיאזדא׳/ םטאשעק שטשוקעװיטש (טוניא), אז ער זאל מיר צוהעלפן זיך אריבערצובאקומען קײן װארשע. די נאכט פאר דער דריטער אויםזידלונג בין איך בײ אים געװעזן באהאלטן. צומארגנם פרי האט ער מיך געזאלט אריבערפירן קײן װארשע. ער האט זיך אבער בײנאכט איבערגעלײגט, און אין דער פרי מיך אויף א ברוטאלן אופן ארויסגעטריבן פון מײן געװעזענער הײם און פון מיץ בעט, װו איך בין מיץ גאנץ לעבן געשלאפן און האט איצט געהערט צו אים. די לעצמע מיגוט האט ער זיך װידער באקלערט און האט געשאפן א געװיםן גוי, װעלכער האט זיך געזאלט מיט מיר פאר־ איגםערעםירן און מיך פירן קי ...