Chmielnik ghetto

אין רעזולטאט פון שאפן אין אפריל 1941 — אין הםכם מיט דער פארארדענונג פון קרײזהויפטמאן פון בוםקער קרײז שאפער —דאס געטא אין כמיעלניק. האבן די ײדן געמוזט פארלאזן דעם צענטער פון שטאט און זיך באזעצן אין די שמאלע הינטערגעסלעך. מחוץ דעם געטא זענען געבליבן; די קעלצער גאם, דער גרויסער מארק, די טומאה־גאס און דער בוסקער װעג. די צענטראלע גאס פון געטא איז געװארן די שמאלע בעדנארסקע גאם. נאכן שאפן פון געטא האט זיך קײן ײד נישט געטארט מער װײזן אויפן שידלעװער װעג״ מיט װעלכן מען איז שטעגדיק געגאנגען אין שטאט ארײן. דער אײנציקער װעג׳ מיט װעלכן דער ײד האט זיך געמעגט באנוצן איז געװען די מעריצע. דער ױדנראט האט זיך דאן אריבער־ געטראגן פון לאנגװאלדס הויז אין הויז פון משה בוםקערז שפעטער איז ער ארײן אין בנײן פון מאגיםטראט, בעת דער מאגיםטראט האט זיך איבערגעטראגן אין לאנגװאא־ם הויז״). ...

דעם 5־טן אקטאבער, דעם ערשטן טאג נאך םוכות בײנאכט■ איז דאם כמיעלניקער געטא געווארן ארומגערינגלט דורך דעד זשאנדארמעריע װי אויך ם.ס.־לײט פון ראדאם, קיעלץ׳ בוסק און פון דער גאנצער אומגעגנט מיט דער הילף פון אוקראינער פוילישער םאליצײ און פײערלעשער, דעם דאזיקן טאג האבן זיך באװיזן באקאנטמאכונגען אין גאם, אז אויף צומארג^ס פארטאג מוז זיך די גאנצע ײדישע באפעלקערונג יאװען א ף דער טארגאװיצע צו דער ״אויםזידלונג״, און װער ם׳װעט זי־ ך אנטקעגנשטעלן װעט דערשאםן װערן אויםן ארט. ...

... מיר האבן באשלאסן צוריקצוגײן קײן כמיעלניק, װו עס האט זיך געשאפן א קלײן געטא. ...

אין יאר 1941 איז אנגעקומען די שטרענגע געטא־פאראר־ דענונג, צו פארלאזן דעם צענטער פון דער שטאט, װײל דער געטא איז געשאפן געװארן אין די שמאלע הינטערגעסלעך ? שול־גאס, בעדנארםקע׳ פורמאנםקע, באד־גאס און סביבה• מחוץ דעם געטא זענען געװעזן־ די קעלצער גאס, דער גרויסער מארק׳ די טומאה־גאס און דער בוםקער װעג. דער צענטער פון געטא איז געווארן די שמאלע בעדנארסקע גאם. דער ױדנראט איז ארויס פון לאנגװאלדס הויז און ארײן אין משה בוםקערם הויז און נאך שפעטער איז ער ארײן אין בנין פון מאגיסטראט׳ בעת דער מאגיסטראט איז אריין אין לאנג־ װאלדם הויז. די גאנצע צײט פון דער דײטשער אקופאציע האט מען געמעגט זײן אין גאם נאר ביז 6 אװגט. טאג־טעגלעך איז דאס לעבן געװארן שװערער. די דײטשע זשאנדארמעריע איז געװארן דער אײנציקער הערשער אין שטאט און מען האט געפרװוט מיט שוחד צו װירקן אויף זײ צו טוען פארשי־ דענע טומת און צו פארמײדן שטראפן. ...

... די צװײטע אויםזידלונג פון כמיעלניק איז פארגעקומען ט״ז חשון תש״ג׳ דאנערשטיק. איך בין געשטאנען און געמאכט א גאנדז אויף שבת, איז ארײנגעקומען מײן זון פײװל׳ פין גאס און זאגט : װײ איז צו אונדז : דער געטא איז ארומגעשטעלט מיט דײטשן און פוילישער פאליצײ. מעז גײט אונדז אלע אװעקשיקן קײן םטאפגיץ׳ װײל דארט קומט הײנט פאר די אויםזידלונג פון אלע סטאפניצער ײדן. און מיר אלע׳ כמיעלניקער ײדן׳ װעלן אויסגעזידלט װערן צוזאמען מיט זײ. ...