Moshe Erem

... ס׳זענען אײנגעארדנט געװארן לעקציעס אויף ליטערא־ רישע׳ פאליטישע און עקאנאמישע טעמעם און דיסקוסיעס׳ אםך מאל מיטן אנטײל פון די ח״ח זרובבל, יצחק לעװ׳ ױסף ראזן, משה ערעם׳ ש. פעטערזײל׳ נתן בוקםבוים׳ שכנא זאגאן׳ שלום קױוײקא, ד״ר ױםף קרוק, ױאל מאסטבוים.

עטלעכע טעג בין איך געװען אין כמיעלניק : האב ארומ־ געװאנדערט אין אלע גאסן פון שטעטל. יעדעס ארט האט מיך דערמאנט אין פארשידענע איבערלעבונגען — אין מײן ױגנט׳ אין די חברים פץ ״ױנג־באר״ און פון ספארט־קלוב ״שטערן״. יעדער שטײן אין דעם שטעטל האט מיך דערמאנט אין אן אנדער איבערלעבונג. איך האב זיך דערנענטערט גײענדיק צו דער ״קאלעיקע״ און צום קינא. איך האב זיך דערמאנט װי אין דעם קינא־זאל האבן געהאלטן רעדעס די בעסטע רעדנער׳ װאם ײדן האבן געהאט אין פוילן : יצחק גרינבוים׳ אנשל רײם׳ זרובבל׳ משה ערעם׳ אברהם ביאלאפאלסקי׳ ױסף ראזען׳ בוקםבוים און צענדליקער אנדערע. װער קען פארגעםן די קאמפן אין דעם זאל און צװישנרופן בײ אזא פארזאמלונג. איך קען אויך נישט פארגעםן די פארשטעלונגען װאם מיר האבן געהאט אלם ײנגער בחור׳ װען כ׳בין געװען דער םופלאר צו נטע וױינבערג׳ מאקס רעיפיש׳ איטשעלע נײמאן. איך דערמאן זיך אויך א מאמענט פון ײדישער אײניקײט : בײ א פארשטעלונג פון א נישט־ײדישער טרופע׳ װעלכע האט גאסט־ ראלירט אין כמיעלניק׳ האט אײנער פון די אקטיארן אפי באלײדיקט ײדן. גלײך דעם זעלבן מאמענט האט זיך אויפ־ געשטעלט דאקטער ׳באלאנאװםקי און אויפגעפאדערט אלע ײדן צו פארלאזן דעם זאל און נישט נעמען צוריק פאר די בילעטן. אלע ײדן האבן שטילערהײט פארלאזט דעם זאל אלס פראטעסט. דער דאזיקער אקט האט געהאט א ברײטן אפקלאנג אין אלע שטעטלעך ארום כמיעלניק. אין די אויגן פון די פאליאקן האט דער דאזיקער פראטעסט ארויםגערופן רעםפעקט•