Chaim Shnitzer

... א דאנק אונזער לאגדםמאן חײם שניצער װעלכער איז געװען דער לעצטער פרעזידענט פון דער פאריקער ״סאסײ־ עטי״ און האט געטרײ אפגעהיטן דאס איבערגעבליבענע פארמעגן, װאם איז באשטאנען פון א באנק־ביכל פון 100 $ ...

... טשארטער יװאס האט זיך נאך 18 יאר ארויםגעװיזן אינגאנצן װערטלאז. דעם לאנדסמאן חײם שניצער האב איך פון דערהײט נישט געקענט. ער איז געװען מיט א 12 יאר עלטער פון מיר. ...

אויף דער פארזאמלונג בין איך נאמינירט געװארן אלם פרעזידענט און חײם שניצער אלם וױיס־פרעזידענט. בײ די לעצטע נאמינאציעס האב איך צובאקומען א קאנקורענט. דאס איז געװען ישראל פערלעגער. אונדזער מיטגלידערשאפט האט בײ די ערשטע יװאלן שוין געצײלט 140 פערזאן. דער צימער איז געװען איבערפולט מיט מענטשן, בײם אויסטײלן די באלעטס צו שטימען, האט ישראל פערלעגער געבעטן א װארט און דערקלערט, אז ער ציט צוריק זײן קאנדידאטור אויף פרעזי־ דענט צו מײן גינםטן. אזוי בין איך געבליבן אײנער אויפן פעלד. די פארזאמלטע האבן אנגעהויבן שטארק צו אפלאדירן. אזוי בין איך אײנשטימיק דערװײלט געװארן אלם ערשטער פרעזידענט אין דער נײ־ארגאניזירטער כמיעלניקער סאםײמי... איך האב מײנע לאנדסלײט הארציק באדאנקט און איך האב זײ הײליק פארשפראכן אז אין דעם יאר 1930 װעט אװעקגעלײגט װערן דער פונדאמענט פון א שטארק־צעמענ־ טירטן בנין פון דער באנײטער לאנדםמאנשאפט.

מײן פרײנט שניצער דערצײלט מיר װעגן דעמ פארבליבע־ נעם ״פארמעגך. געװען 100 דאלאר אין באנק, אבער נאך דער ערשטער װעלט־מלחמה, װען מען האט געזאמלט געלט פאר כמיעלניק האט מען פון דעם געלט געשיקט 50 דאלאר קײן כמיעלניק, שיקן דאם געלט האט געקאםט $5, איז בכן געבליבן 45 $, װעלכע ער איז מיר שוין גרײט צו געבן. אויך האט ער מיר דערצײלט װעגן אלטן ״טשארטער״ פון דער לאנדםמאגשאפט. מיר האבן גכן, באשלאםן דעם טשארטער איבערגעבן צו אן אדװאקאט און אויב ער איז נאך גילטיק װעלן מיר רעארגאניזירן די לאנדםמאנשאפט און אפילו דעם נאמען נישט ענדערן. אויך האבן מיר באשלאםן צו רופן א פארזאמלונג אויף זונטיק דעם 15־טן דעצעמבער 1929. איך האב ארויםגעשיקט 13 פאסט־קארטן צו די פאלגנדיקע לאנדם־ לײט; חײם שניצער, משה אײזענבערג, איטשע גוטמאן, טשארלי ראטטער, אלטער שולמאן, ליפע שולמאן׳ הירש לייב ...

פאר פרעזידעגט האבן מיר געװאלט האבן ױםף לעמעשניק ע״ד״ א גוטער געשעפטם־מאן. זײן פאטער האט מעז איז כמיעלניק גערופן װאלף פאקער — װאלף װארשעװער. פאר וױים־פרעזידענט — ײדל נײםעלד ע״ד״ פאר קאםירער — חײם שניצער. פאר פינאנץ־סעלרעטאר — דוד עװענס ע״ה. איך מוז זיך דא אפשטעלן און זאגן א פאר װערטער װעגן דעם נישט־לאנג פארשטארבענעם גוטן פרײנט דוד עװענס ע״ד״ װאס איז פון אוגדז אװעקגעריםן געװארן אין זײנע בעסטע יארן אינמיטן פון זײן געזעלשאפטלעכער טעטיקײט לטובת די צװײ ארגאניזאציעם — דער כמיעלניקער סאםײטי און דער כמיעלניקער הילפם־ארגאניזאציע. ער איז גישט געװען געבוירן אין אונדזער כמיעלניק, נאר אין כמיעלניק־פאדאלסק, אבער ער איז געװען אן אײדעם פון אונדזער כמיעלניק. זײן פרוי רחל, װאם איז אזוי ױנג געװארן אן אלמנה איז א טאכטער פון הירשל דזשארע ע״ה. דוד עװענס ע״ה איז הויך אפגעשאצט געװארן פאר זײן איבערגעגעבנקײט און גוטער ארבעט• כבוד זײן אנדענק ! אלס פראטאקאל־סעקרעטאר איז נאמינירט געװארן הערש לײב ציממערמאן ע״ד״ און איך אלס טשערמאן פון דעם גײעם בית־החײם• די גאנצע אדמיניסטראציע םארן יאר 1931 איז דערװײלט געװארן און מיר האבן באשלאסן. אז דאם אײנשװערן זאל פארקומען אין דער נאכט פון באנקעט•

... מען גײט דאן איבער צו װאלן פון באאמטע. עס זענען דערװײלט געװארן : מעקם דעױוים <מעכל זריצקי) — פאר־ זיצער ; ױדל נױפעלד — װיצע־פארזיצער ; חײם שניצער __ קאסירער; אליהו קלארמאן — פינאנם־סעקרעטאר ; ױםף ראזענבערג — פראטאקאל־םעקרעטאר. ...

... משה גאטע פאקעמאכער (דיאמענט), שמעון זילבערבערג• משה זלמן מארקאװיץ (אן אײדעם פון רפאל אקםנהענדלער), חיים הערש שגײדער (שידלאװסקי), דוד יארום (יעקל מאם־ קאלס א ברודער), יעקב פרידמאן (א שנײדער), דער טויבער משה שנײדער (אײזענבערג), שלמה קאנאריק, קלמן פאסטער־ נאק און חײם שניצער. משה לײב מלמד׳ם א זון. ...

אינצװישן איז געקומען אויף מײן אדרעס דער טשארטער פון אלבאני. מיר האבן באשלאסן צו האבן א ספעציעלן ױם טוב מיטינג. מײן פרוי האט גענײט א זײדן מענטעלע און אויף א בלויען זײדענעם באנד זענען געװען אויםגעהאפטן די װערטער: ״מיט אחדות און ליבע אין דער כמיעלניקער מאםײטי״ צום ױם טוב־מיטינג פון דער פײערלעכער טשאר־ טער־אויפװיקלונג איז געװען צוגעגרײט משקה מיט פארבײסן... בײ דער פראגע װער עס זאל האבן דעם כבוד פאנאנדערצו־ װיקלען דעם טשארטער, איז אנגענומען געװארן מײן פאר־ שלאג צו שטימען מיט אויפהויבן די רעכטע האנט און יעדע שטימע זאל קאסטן 5 סענט. איך האב באלד אויםגערופן 20 שטימען פאר אונדזער װײם־פרעזידענט חײם שניצער און באצאלט א דאלער. די פארזאמלטע מיטגלידער זענען געװארן באגײםטערט פון דעם אויפטו און נאכגעפאלגט מײן בײשפיל. גלײך האבן זיך געשאפן גרופן װאם זענען געװען פאראיג־ טרעסירט אין א געװיםן קאנדידאט פאר דעם כבוד. די גרע־ סטע צאל שטימען האב איך באקומען. די פארזאמלטע האבן שטארק אפלאדירט און געװארט אז איך זאל אויפװיקלען דעם טשארטער. איך האב באדאנקט אלע װאם האבן געשטימט פאר מיר און אויך די װאם האבן געשטימט פאר אנדערע קאנדי־ דאטן און דערקלערט אז איך האב נישט געזוכט קײן כבוד. און װיל האפן אז קײנער װעט נישט זײן אנטוישט װען איך