Chmielnik Society

פאר פרעזידעגט האבן מיר געװאלט האבן ױםף לעמעשניק ע״ד״ א גוטער געשעפטם־מאן. זײן פאטער האט מעז איז כמיעלניק גערופן װאלף פאקער — װאלף װארשעװער. פאר וױים־פרעזידענט — ײדל נײםעלד ע״ד״ פאר קאםירער — חײם שניצער. פאר פינאנץ־סעלרעטאר — דוד עװענס ע״ה. איך מוז זיך דא אפשטעלן און זאגן א פאר װערטער װעגן דעם נישט־לאנג פארשטארבענעם גוטן פרײנט דוד עװענס ע״ד״ װאס איז פון אוגדז אװעקגעריםן געװארן אין זײנע בעסטע יארן אינמיטן פון זײן געזעלשאפטלעכער טעטיקײט לטובת די צװײ ארגאניזאציעם — דער כמיעלניקער סאםײטי און דער כמיעלניקער הילפם־ארגאניזאציע. ער איז גישט געװען געבוירן אין אונדזער כמיעלניק, נאר אין כמיעלניק־פאדאלסק, אבער ער איז געװען אן אײדעם פון אונדזער כמיעלניק. זײן פרוי רחל, װאם איז אזוי ױנג געװארן אן אלמנה איז א טאכטער פון הירשל דזשארע ע״ה. דוד עװענס ע״ה איז הויך אפגעשאצט געװארן פאר זײן איבערגעגעבנקײט און גוטער ארבעט• כבוד זײן אנדענק ! אלס פראטאקאל־סעקרעטאר איז נאמינירט געװארן הערש לײב ציממערמאן ע״ד״ און איך אלס טשערמאן פון דעם גײעם בית־החײם• די גאנצע אדמיניסטראציע םארן יאר 1931 איז דערװײלט געװארן און מיר האבן באשלאסן. אז דאם אײנשװערן זאל פארקומען אין דער נאכט פון באנקעט•

דער קאנטאקט מיט אונדזערע קאנאדער פרײנט האט זיך פארשטארקט. אין אויגוםט זענען געקומען פרויען־געסט פון טאראנטא װעלכע האבן פארגעשלאגן אז די כמיעלניקער סאסײטי זאל גרינדן א פרויען־פארײן. דער פרעזידענט ױסף לעמעשניק ע״ה האט געמאכט א פארשלאג װאם איז אנגענומען געװארן : אז א לײדיס־אקזעלערי זאל געגרינדעט װערן מיט אן אפצאל פון א דאלאר א יאר און אײנטריטם־געלט זאל זײן 25 צענט. אזוי איז אין מאנאט סעפטעמבער פון יאר 1931 ארגאניזירט געװארן ״די כמיעלניקער ױנג לײדים אקזעלערי״. דער פרויען־פארײן האט זײן אײגענעם טשארטער. זײער אויפגאבע איז צו זאמלען געלט פאר פארשידענע אינםטי־ טוציעם: ״ױנײטעד דזשואיש אפיל״, ״הײאס״, און נאך אנדערע הילפס־ארגאניזאציעס. ...

... קאנדידאטן פארן פרעזידענט זענען געװען: פיליפ ענגעל, ירמיה אדלער און הירשל יאראם ע״ה. געוװנען האט ה. יאראס ע״ה. דאס יאר 1933 האט ארײנגעבראכט אביםל נײ לעבן׳ אבער ליידער האט עם לאנג נישט אנגעהאלטן. אונזער םאםײטי האט געהאט א גרויםן פארלוםט — אונזער עקם־פרעזידענט ױסף לעמעשגיק איז פלוצלינג פארשלאפט געװארן, און נאך 3 טעג האט ער אויםגעהויכט זײן לעצטן אטעם, דעם 23־טן אויגוסט 1933, אין עלטער פון 47 יאר. צו דער זעלבער צײט קומען פאר װאלן פארן יאר 1934. דער אײנציקער קאנדידאט פאר פרעזידענט איז פיליפ ענגעל. ער האט גענומען ענערגיש איינפירן נײע זאכן. ער האט ארגאניזירט דעם ױגנט־קלוב, די קינדער פון אונזערע מיטגלידער, כדי זײ זאלן אויך שפעטער װערן צוקונפטיקע מיטגלידער אין דער כמיעלניקער סאםײטי ו צום באדויערן האט דער קלוב עקזיסטירט בלויז א קורצע צײמ. דער עמוידזשענםי־פאנד איז אײנגעפירט געװארן אין זײן צײט מיט אן אפצאל פון 25 צענט א קװארטאל, א דאלער א יאר. אזוי איז געבליבן ביזן הײנטיקן טאג. עס איז אים אבער נישט געלונגען צוצוציען די כמיעלניקער ײנג־לײדיס אקזעלערי, זײ זאלן זיך אויך באטײליקן אין דעם עמוידזשענסי־ פאנד. ער האט אויך אדורכגעפירט דעם 5־יאריקן ױבילעאום מיט א שײנעם באגקעט און שײנעם םװועניר־זשורנאל. ...

... די כמיעלניקער סאסײטי, לויט איר פארנעם און די ראל װאם זי האט געשפילט, האט צוגעטראגן גאר פיל צו בארײ־ כערן די ײדישע געזעלשאפטלעכקײט אין אירע אלע פארמען: זי האט אויך געזארגט צו העלפן פינאנציעל אויפשטעלן פאר־ שידעגע מוסדות און פאלקם־אינםטיטוציעס אין שטאט. זי האט אין א גרויםער מאם געשטיצט דעם קאנאדער ײדישן קאגגרעס, װאס שפילט אזא געװאלדיקע ראל מיט זײנע דע־ מאקראטישע פרינציפן אין ײדישן פאלקס־לעבן אין קאנאדע און שטײט שטענדיק אויף דער װאך ארויםצוטרעטן קעגן אנטיסעמיטישע דערשײנונגען.

... די כמיעלניקער םאסײטי האט זיך גאר אויף א פײנעם אופן אויםגעצײכנט צװישן די פויליש־ײדישע לאנדסמאנשאפטן אין טאראנטא, הגם זי האט דורכגעמאכט פיל שװערע עטאפן און איר װעג איז נישט תמיד געװען אויסגעלײגט מיט רויזן. נישט שטענדיק איז געװען די פולע פארשטענדניש פון יעדן אײנעם װי אונז צוצוהעלפן אין שװערע מאמענטן.

אין 1935 האט די סאםײטי געפײערט — די״זילבערנע חתונה״ — דעם אפשלום פון 25 יאר טעטיקײט. ...

... די כמיעלניקער געזעלשאפט ד,אט זיך באטײליקט אין דער אקציע פארן ײדישן קינד אין די לאגערן׳ פאר ליקװידירן די לאגערן׳ באשטײערנדיק זיך מיט א גרעםערע סומע געלט. זי האט אויך געהאלפן אויפבויען די לײ־קאסע פונעם פאר־ באנד פון די ײדישע געזעלשאפטן און פאלקס־קליניק אין פאריז. די במיעלניקער באטײליקן זיך אויך אין דער פאר־ שפרײטונג פון ײדישן בוך. ...

די כמיעלניקער געזעלשאפט האלט אן א קאנטאקט מיט די כמיעלניקער, װעלכע געפינען זיך אין אנדערע שטעט פון פראנקרײך און אין בעלגיע. ...

... פרוי עלקע קאנערצוקער —קאן ז״ל דערעפנט אין פאריז דעם פורים־באל בײ דער כמיעלניקער סאםעטי׳ 17.3.1957. ...

... אונזעי אײנציקע האפענונג ארויסצוגײן פון אט דער שװערער לאגע האבן מיר נאר צו אײך. די כמיעלניקער ײדישע מאסן שטרעקן די הענט צו אײך נאך הילף און פרעגן : אלע פוילישע לאנדסמאנשאפטן שטיצן די ג״ח־קאסעס אין זײערע הײם־שטעט, פארװאס זאל די כמיעל״ ניקער סאסײטי זײן אן אויסנאם ? ! ...

... אונזער סאםײעטי אלם א גאנצע ■מיט אונזער בענער װעט זיך צוזאמענקומען אויף צװײטע עװעניו קארנער 17טע סטריט, נױ יארק, אום צװײ אוהר שארפ. קײנער טאר ניט פארפעהלען קומען צו דיזען ׳פראטעסט מארטש.

אינצװישן איז געקומען אויף מײן אדרעס דער טשארטער פון אלבאני. מיר האבן באשלאסן צו האבן א ספעציעלן ױם טוב מיטינג. מײן פרוי האט גענײט א זײדן מענטעלע און אויף א בלויען זײדענעם באנד זענען געװען אויםגעהאפטן די װערטער: ״מיט אחדות און ליבע אין דער כמיעלניקער מאםײטי״ צום ױם טוב־מיטינג פון דער פײערלעכער טשאר־ טער־אויפװיקלונג איז געװען צוגעגרײט משקה מיט פארבײסן... בײ דער פראגע װער עס זאל האבן דעם כבוד פאנאנדערצו־ װיקלען דעם טשארטער, איז אנגענומען געװארן מײן פאר־ שלאג צו שטימען מיט אויפהויבן די רעכטע האנט און יעדע שטימע זאל קאסטן 5 סענט. איך האב באלד אויםגערופן 20 שטימען פאר אונדזער װײם־פרעזידענט חײם שניצער און באצאלט א דאלער. די פארזאמלטע מיטגלידער זענען געװארן באגײםטערט פון דעם אויפטו און נאכגעפאלגט מײן בײשפיל. גלײך האבן זיך געשאפן גרופן װאם זענען געװען פאראיג־ טרעסירט אין א געװיםן קאנדידאט פאר דעם כבוד. די גרע־ סטע צאל שטימען האב איך באקומען. די פארזאמלטע האבן שטארק אפלאדירט און געװארט אז איך זאל אויפװיקלען דעם טשארטער. איך האב באדאנקט אלע װאם האבן געשטימט פאר מיר און אויך די װאם האבן געשטימט פאר אנדערע קאנדי־ דאטן און דערקלערט אז איך האב נישט געזוכט קײן כבוד. און װיל האפן אז קײנער װעט נישט זײן אנטוישט װען איך

... גלײכצײטיק װערט פארשטאנען, אז די כמיעלניקער םאסײטי װעט נישט אנפירן קײן זעלבשטענדיקע אקציע פאר רעליף״. ...

... אט םאר די דאזיקע כמיעלניקער קעמפער אין שפאניע האט די כמיעלגיקער געזעלשאפט צוזאמען מיט דער קעלצער געמאכט זאמלונגען, אונטערגעמונגען, בלימל־טעג און אלץ, װאם מעגלעך בכדי זײ צו געבן די מאקםימאלםטע הילף. ...