Municipality

... כגון תמיכה במוםדות תרבות׳ חנוך ועזרה םוציאלית. לײבל וילצ׳יק לא היסם להכנים הצעה שהעיריה תתמוך בהגירה. הצעה זו נתקבלה והעיריה אמנם עזרה בעקיפין בעליה החלוצית. זכורה לנו היטב פעילות נציגיגו בעיריה נגד האנטישמײם אשר התנכלו לבעלי־מלאכה׳ לסוחרים זעירים ופועלים יהודײם והטילו עליהם עונשים בגלל מצבם הבלתי היגײני כביכול של מקום עבודתם. חברינו בעיריה עמדו תמיד על משמרתם. הוקיעו בפומבי את המםיתים האנטי־ שמײם ולא חםכו מזמנם ומרצם לעװר לכל פניה מצד יהודי העיר. לעתים קרובות עשו זאת על חשבון זמנם ופרנםתם עלי מנת שלא לקבל פרס. פופולרױתם היתה על כן גדולה ורבים מבין הבלתי מפלגתײם נתנו בבחירות את קולותיהם למען פועלי־צױן — צ״ם. ...

דער דאזיקער געשיכטלעכער איבערבליק װעגן כמיעלניקער ײדן בעת דער היטלער־אקופאציע באזירט בעיקר אויף זכרונות און גבײת־עדות־מאטעריאלן. אלע אונזערע באמי־ אונגען צו באקומען דאקומענטארע מקורות׳ דאקומענטן געשריבן אין טאג פון די געשעענישן, דאקומענטן פון ײדישער אפשטאמונג װי אוין־ דײטשע און פוילישע אקטן׳ זענען גע־ בליבן אן דערפאלג׳ װײל די קהלה און ױדנראט־דאקומעגטן׳ װי אויך די אקטן פון די ארטיקע מאכט־ארגאנען (פון דער דײטשער זשאנדארמעריע׳ פון מאגיסטראט אא״וו), זענען פארברענט געװארן דורך די דײטשן פאר זײער אפטרעטן פון ׳כמיעלניקער געגנט. פארשטײט זיך׳ אז די דײטשן האבן באװוםטזיגיק פארניכטעט אלע דאקומענטן פון די מאכט־ ארגאנען׳ בכדי זײ זאלן נישט קאנען דינען װי א באשולדי־ קונג־מאטעריאל קעגן זײערע פארברעכער• מען דארף װײטער נעמען אין באטראכט׳ אז דער דײטשער עקסטערמינאציע־ סיםטעם איז נישט אויםן געװען בלויז די פיזישע אויסראטונג פון ײדן׳ גאר אויך די פארניכטונג פון זײערע קולטור־אוצרות. אזוי ארום האט דער ױדנראט װי אויך אנדערע ײדישע אינ־ םטיטוציעס׳ װאם האבן אנטװיקלט א געװיםע טעטיקײט בעת די אקופאציע־יארן׳ איבערגעלאזן נאך זיך װײניק שפורן׳ אינעם זין פון ניצול־געבליבענע דאקומענטן. די דאזיקע בלויזן מוזן פארפולט װערן דורך דאקומענטן׳ װאס שטיצן זיך אויף דעם מענטשלעכן זכרון. א גרויסן באטײט האבן דעריבער פאר אונז די גבײת־עדות׳ װאם זענען אפגעגעבן געװארן דורך די לעבנגעבליבענע כמיעלניקער עדי־ראיה פון די היטלערים־ טישע פארברעכנס פאר דער צענטראלער ײדישער היםטארי־ שער ...