Drohiczyn Jewish community

... די דאזיקע אפטײלונג װעגן רבײם און תםידים־ושטיב ל פון דראהיטשין איז געשריב ן געװאר ן פון זלמן שעװינםקי . הגם די דראהיטשינער קהלה איז אין איר מערהײט בואשטאנען פון לויטער מתנגדים׳ יאדהאט ער׳ אלם אײנער װאם איז דערצויגן געװארן אין חםידישן גײםט׳ געפונען יפארזיץ חוב צו װידמען דאם חםידים־שטיבל און חםידים אין דראהיטשין א באזונדער ^טײלונג׳ װעלכע איז אויפגעשטעלט געװארן אויף זײן פארלאנג אץ אחרייות.. . ...

... אנגעהאלטן זײן טראדיציע אלס חבר פון דראהיטשינער קהלה. ...

והנה האח : תקותנו נתקימה . חלומנו הגדול ותמפא ר שחלמו אודות ױ אבותינו הקדמונים במשך אלפים שנה ואשר באו בגללו באש ובמים הולך ומתגשם בימינו לעינינו . ארץ ישראל מושבה לנו — לעם ישראל , וקול השופר הולך ותוקע םכל תפוצות הגולה שובו בנים לגבולכם , באו בנו את החרבות , הושיבו את נשמות : ולקול הקריאה הזאת מקשיבים גם אנחנו , יהודי דרוהיצין , זקנים ונערים , נשים זטף רב קשב וחפצים גם אנו לבוא בהמונינו לחבק את אדמת ארצנו הנשמה , לרװתה בזיעת אפנו ובדם לבבנו . ...

... לכן פונים אנו אליכם אחים ואחױת ילידי דרוהיצין מאמריקד״ בקריאתנו המלבבת ובבקושתנו הנמרצה: חושו לעזרת אתיכם ואחױתיכם בני ובנות צױן המעפלים להרים את דגל יהודה על הרי יהודה הנחמדים! תנו את האפשרות לבני דרוהיצין אלה להשתחרר משעבוד הגלות: תמכו נא בכספים את קופת החלוצים שלנו׳ כדי שנוכל לפתוח עזרה בטוחה ומהירה בעד העולים שלנו שחפצים להקריב את חײהם בעד חרות עמם ובנין ארצם!

ציען זיך פון זײערע הײזער אין געטא אריץ. פיל ײדן האבן נישט געװאלט פארלאזן זײערע הימער. איך בין נאך דאן גע־ װען בײ מיר אין הויז׳ װײל איך האב באצאלט א םאך געל ט כדי צו װערן ארײנגענומען אין דער גרופע פון ערד־ארבע־ טער. די נאכט׳ װען די דײטשן האבן ארײנגעטריבן די ײדן אין געטא׳ בין איך געװען באהאלטן אין שטאל׳ אויף דעם בוידעם. שפעט בײנאכט האב איך דערהערט שרעקלעכע קולות פון מײנע שכנים־ חאשע אײזיקם (װלאדאװםקי) האט נישט געװאלט אזוי גיך פארלאזן איר הויז׳ האט איר דער פאליציאנט׳ א לעכעװיטשער גוי, דערשטאכן צום טויט מיט זיץ שפיז. דאס זעלבע האט ער געטאן צו חאשע ם טאכטער, הינדען, װעלכע איז אויך געפאלן א דערשטאכענע. א װײלע שפעטער האב איך געהערט די קרעכצן פון אלטער דעם םא־ כערם טאכטער, וועלכע איז אויך דערשטאכן געװארן׳ װײל זי האט נישט געהאט גענוג געל ט צו געבן. דער דאזיקער גוישער רוצח פון לעכעװיטש איז װײטער געבליבן אין שטאט און האט געטאן מיט די ײדן װאם זיץ הארץ האט געגלומט, װײל פאר טויטן ײדן האט מען געקראגן א העכערן ראנק און געלט.

... מיר גיבן דא איבער א טייל פון דעם ברױו. אט װאס ער שרײבט. ״אונדזער שטעטל דראהיטשין איז אקןפירט געװארן פון די דײטשע רוצחים דעם 25טן ױני, 1941. אין דעם טאג האט זיך אנגעהײבן דאם טראגישסטע קאפיטל פון אונזער לעבן.

... דאס איז געװען, װי געזאגט, שבת נחמו, 1942. א האלב ע שטאט איז דאן אויסגע׳הרג׳עט געװארן. די צװײטע האלב ע שטאט, די /,שטארקע״, האבן נאך געליטן ביז דעם 15טן אקטאבער, 1942. ...

נא ך דעם, װ י ד י פאליאק ן האב ן װ י ע ם אי ז אײנגעשטעל ט א שטיק ל צױויל ע ארדענונג, הא ט זי ך פא ר ד י ײד ן פו ן דרא ־ היטשי ן אנגעהויב ן זײע ר א שװער ע צייט. פי ל מענטש ן האב ן ממ ש געהונגערט, ז ײ זײנע ן אויסגעגאנגע ן פא ר א שטיק ל ברויט. װ י געזאגט, האב ן זי ך ד י ײד ן אונטע ר דע ר ממשל ה פו ן דײט ש פארנומע ן מי ט ערד־ארבעט. יעד ע ײדיש ע פאמי ־ לי ע הא ט באארבע ט א שטיק ל פעל ד או ן הא ט װ י ני ט אי ז גע ־ ...

מ׳הא ט געקער ט ד י װעל ט בי ז מע ן הא ט זי ך פארשריב ן צ ו זײ ן אי ן פארט ײ ״א״ . מיהא ט געדארפ ט האב ן פראטעק ־ ציע . אײע ר זון , שבתיל , אי ז געװע ן צופריד ן װא ם ע ר אי ז אי ן ״א״ . מע ן הא ט געארבע ט פארשידענ ע שװער ע ארבע ט או ן אייע ר שבתי ל אויך . או ן ד י ניט־ארבעטע ר זײנע ן געגאנ ־ גע ן אוי ף שװארצ ע ארבעט . ם׳אי ז געװע ן חורבן . או ן דערנא ך אי ז ארוי ס א גזר ה א ז קײ ן ײ ד טא ר ני ט גײ ן אויפ ן טדא ־ טוא ר ״םוידװאק״ . אל ע ײדן , פו ן קלײ ן בי ז גרוים , מוז ן גײ ן אי ן גראבן . או ן נאכדע ם אי ז ארוי ם א גזר ה א ז ד י ״ב ״ געט א װע ט מע ן ארויספיר ן אוי ף ארבעט . או ן אזו י אי ז טאק ע גע ־ װען . שב ת נחמ ו בײנאכ ט האב ן ד י דײטש ן ארומגערינגל ט ד י שטאט , געכאפ ט 1700 מענטש ן או ן אװעקגעפיר ט זי י הינ ־ טע ר בערעז ע או ן דארט ן זײנע ן געװע ן אויסגעגראב ן גריבע ר או ן מע ן הא ט ז ײ געװארפ ן לעבעדיק ע אי ן ד י גריבע ר או ן מי ט מיתו ת משונו ת ז ײ געטויטעט . אי ך אלײ ן בי ן אנטלאפ ן פו ן גרו ב א נאקעטער , װײ ל מע ן הא ט אלעמע ן אויסגעטא ן נא ־ קעט . אי ך ■הא ב ני ט געקענ ט צוקוק ן װ י מענטש ן לעבעדיק ע װארפ ן זי ך אי ן גרוב . ד י דײטש ן האב ן אוי ף מי ר געשאס ן 12 מא ל או ן ני ט געטראפן . ...