Drohiczyn
Drohiczyn Jews are described in a seventeenth-century document.
Read more about Drohiczyn than the memorial book alone records. The assistant works from this record's own source passages and searches trusted archives — Yad Vashem, USHMM, YIVO, Virtual Shtetl, JewishGen and Wikipedia — and shows you what it found, with its sources.
A memorial book holds what its community could gather. Search the outside archives — Yad Vashem, USHMM, Arolsen, JewishGen and others — for what they add.
... מיר האבן אויך א דאקומענט פון זעלבן יאר, (18טן
ױלי), װו מיר װערן געװאר אז די דראהיטשינער ײדן האבן
זיך ניט געלאזט ש־פײען אין קאשע. ם׳װערט דערצײלט אז
מיכאל באטװינא, דער שטײערן־אדמיניסטראטאר פון פינם־
קער קרײז האט זיך באקלאגט אויף א גרופע דראהיטשינער
ײדן, אז װען ער איז געקומען אײנמאנען שטײערן, רואבן
זײ זיך ענטזאגט צו צאלן. נאך מער, זײ האבן אים באפאלן,
צעריסן זײנע קלײדער און אים ארויםגעטריבן פון שטעטל.... ״המליץ״, גליון 81, 1885. קורי, מדרוהיצין. ...... /,תמול שלח הפקיד (סטאנאװאי פריסטאװ) מדראהיטשין
(אשר עירנו נספחה עליה) לקרוא ליהודים ױשבי הכפרים
מסביב ולהודיע שהגיע אלױ צו מפקיד המחוז (איספראװניק),
ױם ס 2 לחודש הזה (יולי), בו ישמיעוהו כי הגיעה אליו פקודה
מאת ממלא מקום הנציב בװילנא, לגרש את כל היהודים
מהכפרים העירד״ גם את אלה שיש להם בתים זה עשרים
ושלוש שנים, אך הם בנוײם על אדמת אדונים או אכרים.
מן הכלל הזה ױצאים רק אלה המעטים שיש להם קרקע קנין
כספים לאתוזת עולם... אחרי בכיות ותחנונים והפצרות רבות
גתרצה הפקיד להמתין להם עשרה ימים. (כפי הנראה
החוק הזה הוא עפ״י חוק 3 במאי, 1882 עב״ע.)״ ...גרויסע ירידים, די קלענערע ״מאנטאגלעך״ פאר פסח און די
געװײנלעכע מארק־טעג. אין די דאזיקע ירידים פלעגט דאס
גאנצע שטעטל װערן אויסגעפילט מיט פויערים און סוחרים,
װאס פלעגן אנקומען פון אלע ארומיקע דערפער און װײטערע
שטעט און שטעטלאך. עס איז געװען ממש קאף אויף קאפ.
די פויערים פלעגן בריינגען אףיף די ירידים צו פארקויפן:
בהמות, קעלבער, פערד, הינער, אײער, קארטאפל, קארן, הא־
בער, גערשטן, פראסע (פאר הירזש), סימני ע (צו מאכן אויל),
שװאימען, תזיר־האר, שעפסן־װאל, הײמיש־געמאכט ליװונ ט
פון פלאקס א.א. דער פויער האט זײנען סחורות נישט געפירט
צוריק, אלעס פלעגט אפגעקויפט װערן דורך ײדישע סוחרים
פון דראהיטשין און אנדערע שטעט. ...... װ. שכנותדיקע שטעטלעך. דאם קענען מיר זען פון דער קלײ־
נער צאל רבנים, װאם דראהיטשין האט ארויסגעגעבן. פאר
דערציאונג און קולטור דער ערשטער װעלט־מלחמה האט דראהיטשין געהאט לער־
נען אין די גרויסע ישיבות א צענדליק ישיבה־בחורים, צװישן
דער חינוך ביז 1914 זײ, אײניקע מצוינים. אבער, מיטן אויסנאם פון 2־3, איז ...... מיר רעזױמיר ן: די ײדישע לאגע אונטער דעם פוילישן
רעזשים איז, װי געזאגט, געװען זעער א טרויעריקע. שוין
בײ זײער ערשטן ארײונמארש קײן דראהיטשין האבן די פאליאקן
באװיזן זײער אמת׳ן פרצוף. אין זײער באנעמונג צו
די ײדן האבן די פאליאקן איבעראל ארויםגעװיזן איראגאנץ, ...... נישט א װאם צו זאגן, דראהיטשינער ײדן האבן זיך געװאלט
ראטעװען פון דער אנקומענדיקער םכנה, אבער׳ גײ לויף,
אז אלע װעגן זײנען געװען פארשפארט און אפגעשלאםן. ...עטלעכע יאר פאר דער ערשטער װעלט־מלחמה איז מיר
ארײן א געדאנק צו פארן קײן אמעריקע. דאן, אין יענער ניט־
מאדערנער צײט איז א ריתע קײן אמעריקע געװע ן פו ן ד י
לײכסטע זאכן. מען האט נאר געדארפט פארקלערן איז מען
געפארן. פאר די 4 חדשים, װאס איך בין געװען אין אמעריקע,
האט מיך מײן פאמיליע פארװארפן מיט ברױו איך זאל צוריק־
קומען אהײם. און אין א שײנעם טאג בין געװען צוריק אין
דראהיטשין. אזוי זוי מען האט ניט געזװס ט פון מית אװעקפארן
אזוי האט קיינער נישט געװוסט פון מײן צוריקקומען. אז איך
בין פלוצלונג ארײנגעקומען אין אלטן בית־המדרש האב איך
געטראפן דעם רב, ר׳ אײזיק׳ן, זאגנדי ק דעם בלאט־גמרא.... מיט א פאר חדשים שפעטער זײנען אנגעקומען אין
דראהיטשין צענדליקער ײדישע משפחות ״בעזשניצעס״,... נאדע איבער דראהיטשין. די דײטשן זײנען געלעגן אײנגע ־
גראבן ערגעץ אין בראנע און די רוםן זײנען געשטאנען ארום
ליפניק. די סנאראדן זײנען געפלויגן איבערן שטאט. די ײדן
זײנען געלעגן באהאלטן אין די אקאפעס, װעלכע זײנען געװען
איבערפולט מיט אלטע מענטשן און קלײנע קינדער. מען איז
געװען אין אײנע שרעק, אז א סנאראד זאל, חלילה, נישט
טרעפן אין אקאפ. די גאנצע צײט פון דער שיסונג האט מען
געהאלטן אין אײן שרײען ״שמע ישראל״.... משה (אומגעקומען אין רוםלאנד): מנחם (אומגעקומען אין
דראהיטשין מיט זײן פאמיליע); שײנע גאלדע׳ רביצין מרגלית׳
בײלע (אוטגעקומען); ױםף (לעבט אין נױ־יארק) און אליה
(אין ארץ־ישראל). פרטים פון ױסף קאלען. ...... נאכדער מלחמה איז ר׳ נח׳ן געלונגען צוריק אויפצובויען
זײן הויז, אבער זײן חױנה איז אים אעעקומען מיט גרויס
שװעריקײט. און בכלל האט ער נישט געזען פאר זיך קײן
גוטע צוקונפט אין דראהיטשין, האט ער באשלאםן אװעק־
צופארן קײן אמעריקע, ...... הרב יהודה דוד גאלדמאן באזעצט זיך דאן אין בריסק.
מיטן אויסיברוך פון דער ערשטער װעלט מלחמה פארט ער
אריבער קײן דראהיטשין און אין יאר 1921 קומט ער אן
מיט זײן פאמיליע קײן שיקאגא. ...... הרב ר׳ ישראל בארי־קאלאדנער איז געבוירן אין יאר 1911
אין דראהיטשין. זײַן פאטער, באװומט אלם ר׳ שמואל
געצלאם׳ / האט געשטאמט פון א שײנער משפחה אין אנטא־
פאליע. זײַן מוטער, שרה, װעלכע האט אים פאר׳יתומ׳ט צו ...אי ן 1887 האט נחו ם שעװינםק י חתונ ה מי ט זײ ן פרו י
באדי ע שעדראװיצקי, װעלכ ע שטאמ ט פו ן ד י װאלעװעלםקי׳ ם
או ן פו ן ד י באוװםט ע קאצענעלבויגג׳ם, או ן גײ ט ארײ ן אי ז
לעדער־מםחר. אי ן מש ך פו ן אל ע יארן, װא ם ע ר הא ט גע ־
לעב ט אי ן דראהיטשין, הא ט ע ר אנגעפיר ט מי ט א גארבאר ־
ניע, װא ו ע ם זײנע ן אויםגעארבע ט געװאר ן פארשװדענ ע
םארט ן לעדער, װעלכע ם אי ז פארקויפ ט געװאר ן אי ן גאגצ ן
לאנד. ...ױא ל סלאנים (סלאנימסקי) איז געבוירן אין דראהיטשין,
24טן אקטאבער, 1884. אלס קינד פון 2 יאר האט ער מיט
זיינע עלטערן אויסגעװאנדערט קיין אמעריקע, געלעבט דאם
רוב אין שיקאגא, װו ער האט געענדיקט ״פאבליק־סקול״ און
מיטלשול און דאן באזוכט דעם אוניװערזיטעט. אין דער
זעלבער צײט האט ער אויך געמאכט באזוכט אין רוסלאנד,
(דראהיטשין — רעד.), װו ער האט א קורצע צײט געלערנט
אין ײדישע שולן. ...נא ך דע ר מלחמו ת אי ז יעק ב םידארא װ מי ט זײ ן פאמילי ע
צוריקגעקומע ן קײ ן דראהיטשין , װ ו ע ר אי ז אי ן זומע ר 1919
געשטארבן , ל״ע , פו ן כלעק־טיפיום . זײ ן פרוי , אםתר , מי ט ד י
צװ ײ טעכטע ר זײנע ן צוריקגעפאר ן קײ ן מאטעל ע און , װײז ט
אוים , דאר ט אומגעקומען , הי״יד ! ...... יעקב סידאראװ, ע״ה, איז געבוירן 1880, בערך, אין דראהיטשין. זײן פאטער, ר׳ יצחק, באקאנט אלס ״דער אלטער חזן״ אדער ״דער גראדנער חזן״, איז געװען חזן־שוחט אין דראהיטשין. זײן מוטער האט מען גערופן חיה גיטל די חזנ׳טע. ...... משה בעזדזשעזסקי איז געבוירן 1893, בערד., אין דארף
בעזדזשי ז ביי דראהיטשין. ביז בר־מצוה האט ער געלערנט
אין פינסק, דאן — אין א גימנאזיע אין בריסק, און שפעטע ר
געענדיקט דעם ווילנער אינסטיטוט (״יעװרעיםקי אװטשי־
טעלסקי סעמינאר״), װאָס האט אים געגעבן דאס רעכט צו
זײן א גימנאזיע־לערער אדער ראבינער. ...... קינד גערופן, איז געבוירן אין דראהיטשין. איר פאטער האט
געהײסן ר׳ שמאי האקמאן. איר מוטער איז געװען די טאכ־ ...... אםתר איחענשטײן, די פרוי פון ישראל ברוך אײזענשטײן,
איז געבוירן אין ;דראהיטשין און באקומען א :נאציאנאל^ ■
רעליגיעזע דערציאונג. זי האט שטודירט די העברעאישע
שפראך און ליטעראטור און איז באהאװנט אין תנ״ך.... גדליה קאפלאן איז פארהײראט צי ו פיערל פיאסעצקי, א
טאכטער פון שמראל ױדל דער םטארעםט ע פון דראהיטשין,
און האט אױץ זון, אהרן. ...... ד״ר גערשוני, דער שטעטלדיקער דאקטאר, איז אנגעקומען קײן דראהיטשין אין 1900, בערך. ער האט אויסגעשטודירט אויף דאקטאר־ומעדיצין אין דעם אדעסער אונױוערזיטעט און והאט אויך דארט געהייראט זײן פרוי, וועלכע איז געװען א ן אקושער־דאקטאר. ...... ד״ר שעכטער, אגקומענדי ק קײ ן דראהיטשין, אי ז געװע ן
אי ן פול ן לעב ן (ע ר הא ט געדארפ ט זײ ן אי ן ד י דרײסיקער).
געװע ן שטאר ק באװעגלע ך או ן דינאמיש. אידעאי ש — א
מאקםיטיליסטישע ר צױניסט, א רעװיזיאניםט, או ן אל ם אזעל־
כע ר הא ט ע ר גענומע ן א ן אקטױו ן אנטײ ל אי ן קולטורעלן,
פאליטיש ן או ן געזעלשאפטלעכ ן לעב ן פו ן שטעטל. ...אין דער צװישנצײט איז ד״ר שעכטער געפאלן א קרבן
פון דער פוילישער באיקאט־באװעגונג אין גדיניע, װו ער
האט פארלוירן אלע זײנע פאציענטן און ער איז אין 1937
צוריקגעקומען קײן דראהיטשין. דר. לאמפע איז דאן גע־
װארן באשטימט אלם ראיאן־דאקטאר און ד״ר שעכטער האט
צורי ק איבערגעגומען זיץ פאםטן אלם שטאט־דאקטאר. און
אזוי .איז שוין געװען ביז די דײטשן האבן פארנומען דרא־
היטשין אין 1941. ...... סוף 1913 באשליםט ר׳ משה לײזער צו פארן קײן ארץ ישראל. ביז װאנען ער איז געװארן פארטיק מיט זײנע רײזע־הכנות איז אויסגעבראכן די װעלט־מלחמה (1914) און ער איז געבליבן שטעקן אין דראהיטשין. אין די מלחמה־יארן, װען עס האט, ל״ע, געבושעװעט די טיפוס־עפידעמיע, האט משה לײזער מיט זײנע חברים פון דער חבר־־קדישא געארבעט טאג און נאכט. זײ האבן געדארפט ארומגײן ארום חולאים, אפגעבן א חסד של אמת, ׳ די טויטע און העלפן אויך אין נויטיקע פאלן די לעבעדיקע. בױזונדערם האבן זײ געזארגט פאר די ״ביעדשניצעס״, מלחמה־פלטיס, װעלכע זײנען... אפזײענדיק 5 יאר אין שיקאגע, װוערט ער האט אויך באװיזן
פאר דער צײט צו ווערן אן אמעריקאנער בירגער, קומט ער
צוריק קײן דראהיטשין. אבער פון זײַן פלאן צו פארן קײן ארץ
ישראל איז גארנישט געװארן, מחמת זײַן פאטער און שװער
האבן פארגעצויגן צו אויסלעבן זייערע יארן אין דראהיטשין. ...... געשעפט אין דראהיטשין. אלע פריצים און נאטשאלניקעס ...חוה אװערבוך, די פרוי פון מעשל אװערבוך, איז געבוירן
אין 1864 אין דראהיטשין. איר פאטער, ר׳ חאצקל װאלע־
װעלסקי האט געשטאמט פון א נגידישער משפחה, װעלכע ציט
איר יחוס פון די קאצענעלבויגנס און פון ר׳ שאול װאהל. ...... אי ן 1939 , װע ן ד י דײטש ע עראפלאנע ן האב ן באמבאר ־
דיר ט דראהיטשי ן או ן אל ע זײנע ן זי ך צעלאפ ן אי ן ד י פעלדע ר
או ן װעלדע ר צ ו בא־אלטן , אי ז מאי ר געבליב ן זיצ ן ב ײ זי ך
אי ן הוי ז או ן געלערנ ט װ י תמיד . באמבע ם זױנע ן געפאל ן ארום ,
שויב ן האב ן.:עכלאצ ט או ן היתע ר האב ן זי ך געטרײסלט , אבע ר
ב ײ ר ׳ מאיר׳ ן אי ן הרי ז הא ט קײ ן אײ ן שוי ב ני ט געפלאצט . ...אין 1926 גייט זי ארוים פון געשעפט און גיט זיך איבער
דער געזעלשאפטליכער ארבעט. זי ווערט די אנפירערין פון
״ליגת־הצדק״ און אויך מיטגרױדערין און פרעזידענטין פאר
פיל יארן פון ״צענטאס״ (א ״געזעלשאפט פאר יתומים־פאר־
זארגונג״) אין דראהיטשין. אמת יהודית גיט אוועק א םך
ענערגיע און צייט לטובת די דערמאנטע געזעלשאפטן, ווע־
מענס זיצועע ן קומען פאר ביי איר אין הויז. זי זאמלט געלט,
עסנװארג און טראגט הילף צו ארעמע תולאים און עלענדע
יתומים. פאר איר נוצלעכער ארבעט אין ״צענטאס״, ווערט
אמת יהודית געקרוינט מיטן נאמען; ״די מאמע פון די
יתומים״ • ...... מלכ ה װארשאװםק י אי ז געבורר ז 1869 , בוערך , אי ן דרא ־
היטשי ן צ ו אי ר פאטע ר ר ׳ יציח ק אײזי ק או ן מוטע ר טויב ע
לא ה װלואדאװסקי , או ן אי ז אויפגעבראכ ט ■געװאר ן אל ס א
פרומ ע ײדיש ע טאכטער . ...באזונדערס האט מלכה זיך אפגעגעבן מיט ארויסהעלפן די
מלחמה־געליטענע און נויטו־לײדנהע אין דראהיטשין, וועלכע
האבן איר פארװארפן מיט בקשות װעגן הילף. אײן בקשה
איז געװען צו העלפן חתונה מאכן א טאכטער; א צװײטע —
צו שיקן געלד אויף קויפן א בהמה; א דריטע — אויף ברויט
און מלבושים פאר יתומים; א פערטע — צו העלפן קראנקע
אין שפיטאל; צו העלפן מאכן אן אפעראציע א.א.װ. און מלםה
האט אלעמען געהאלפן. ...חײקל מילנער, א זון פון ישראל דוד און חנה מילנער איז
געבוירן 1870 אין דראהיטשין און באקומען זײן דערציאונג
בײ מלמדים אין שטעטל. אין 1890 האט ער גערריראט מיט
חוה׳ן, די טאכטער פון ר׳ משה נפתלי װאלינסקי. חײקל צו־
זאמען מיט זײן שװאגער, ישראל אלעזר חארםעל, זײנען גע־
װען די אײגנטימער פון א גרויסער פאראװער מיל, די ער־
שטע אין געגנט. תײקל איז געװען פארװאלטונגם־מיטגליד
פון פאלקס־באנק, פון ועד־הקהילה, א חבר פון דער חברה
קדישא, א. א. זינט 1934 לעבט חײקל מיט זײן פאמיליע אין
תל־אביב, ארץ ישראל, ...... גדליה גראסמאן , געבוירן 1875 , בערך , אין דראוהיטשין ,
איז געװען א פאלקס־מענטש , אויסגעמישט מיט אלעמען און
מיט יעדן איינעם א גוט־ברודער . זײן קינדשהײט און יוגנט
הא ט גדליה דורכגעמאכט אין ארעמקײט , האט ער דערפאר ...... נאך דער ערשטער װעלט־מלחמה איז לײבעטשקע מיט
זײנע קינדער געקומען קײן אמעריקע. דא אין נױ־יארק האט
לײבעטשקען געפעלט די אמאליקע הײמישע םביבה. ער האט
געבענקט נאך דער מוזיק־קאפעלע און נאך די הײמישע ײדישע
חתונות און שמחות. לײבעטשקע האט געדײנקט צוריקפארן
קײן דראהיטשין. — כ״א שבט, 1924 אין לײבעטשקע גע־
שטארבן צו 86 יאר אין נ.י. זײן פרוי לאה איז געשטארבן י״ב
טבת, 1920 אין דראהיטשין. — זײערע קיגדער זיינען: יודל
(שיקאגע), ^מלכה־לאה, אליה, מענדל, שײנע אורן און איר מאן
בעני טעפער לעבען אין נױ־יארק. ...פערל שוב, דימוטיער. װעלכע איז געבוירן תמוז, 1875
אין דראהיטשין, איז געשטארבן ח׳ אב, 1955 אין ניו־יארק.
די שוב׳ם האבן געהאט זיבן קינדער: פעני, שמואל, בנימין,
לאה, נח׳קע מאריס און ױסף. אלע לעבן הײנט אין נױ־ייארק.... מען איז זיך משער, אז דער נאמען ״װאלעװעלםקי״ שטאמט
פון דעם הויף װאלעװעל לעבן דראהיטשין. אפגים, אז דער
ערשטער װאלעװעלםקי איז אנגעקומען קײן דראהיטשין פון
װאלעװעל. ...... די הויזמאנם האבן געהאט פינף קינדער: הענדל (לעבט
מיט איר מאן ה ד אײזענשטײן און קינדער אין שיקאגע);
חאשע, אסתר־רח ל (לעבן אין נױ־יארק), חנה־דבורה (גע־
שטארבן אין נױ יארק) א. ן אלטער (אומגעקומען מיט זײן
פאמיליע אין דראהיטשין). ר׳ זעליג איז געשטארבן אסתר־
תענית, אדר, 1928. זיץ פרוי סירק ע — ו׳ כסלו׳ 1929. ...... ליטמאן אײזענשטײן, זון פון ר׳ הערשל און רײכל און א
געאגטער קרוב פון הרב ר׳ אברהם אײזענשטיק (ז.ז. 118), איז
געבוירן 1859 אין דראהיטשין און באקומען זײן חינוך אין חדר.
אין 1885 בערך האט ליטמאן געהײראט מיט בײלע, די ...... דוד אײזענשטײן, זון פון ר׳ דערשל און רײכל אוז א נאענטע קרוב פון הרב ר׳ אברהם אײזענשטײן(ז. 118), איז געבוירן
תר״י — 1849 אין דראהיטשין. נאך זײן הײראט מיט חיה־ ...... אין דראהיטשין צו זײנע עלטערן ר׳ ישעיה און גיטל. פון
זײן פאטערס צד האט ער אפגעשטאמט אין א גלײכער ליניע
פון דעם װעלט־גאון און בעל־מקובל ר׳ דוד׳ל יפה זצ״ל. ...... עס איז אויך געװען דער מנהג נישט צו לאזן די אלמנה
און טעכטער פון מת צוגײן מיט דער לויה אויפן בית־חחיים.
אין דראהיטשין האט מען קײנמאל ניעזט מקבר געװען אין
אן ארון. די קברנים פלעגן אונטן אין קבר ארומשטעלן די ...מיר האבן דעם כבוד זי װענדן צו
אײך, װי צו א געװעזענער דראהיטשינער געז. טוערי ן און םפעציעל בײ
ביבליאטעק־ארבעט און אנדערע צװײגן
פון קולטורעלער ארבעט אין אונזער
שטאט, אז איר זאלט זיך ©אראיגטערע־
םיר ן מיט דעם אויפבוי פון א פאלקם־
הויז אין דראהיטשין.
צו דעם צװעק לייגן מיר בײ אײניקע
אויסגעפילטע געדרוקטע בריװ, אז איר
זאלט זײ פונאנדערטײלן, װי אוי ד צו־
געבן אדרעסן אין די ליידיקע בלאנ־
קעטען. ...... הסתדרות תצױנים בדרוהיצין — מחוז קוברין ...דײטשע קאמענדאנטור אין דראהיטשין (אין יעקב פוליגם הויז), װו שמואל פישמאן האט געװאלט גיין נעמען א דערלויבעניש צו ...אויםער ד י דעהמאנטע סימנים האב ן ד י דראהיטשינער
ײד ן באקומע ן אוי ך װארנונגען ז ײ זאל ן זי ך אריבערקלײב ן
אביםל װײטער אוי ף מזרח צ ו דע ר אלטער פויליש־סאװעטי־
שער גרענעץ. משה, דע ר זו ן פונ ם עלטסט ן בוכהאלטע ר אי ן
דראהיטשין, ױנ ה גאלדבערג, או ן אנדער ע ױגנטלעכע, װעל־
כ ע זײנע ן װ י ער, ארײנגעפאל ן אי ן דײטשע ר געפאנגענשאפ ט
בע ת דע ר דײטש־פוילישע ר מלחמ ה אי ן 1939, האב ן אי ן זײ־
ער ע ברױו צ ו ד י עלטעה ן געגעב ן צ ו פאהשטײן, א ז ס׳גריי ט
זי ך עפע ס או ן ס׳װאל ט כדא י געװע ן זי ך אריבערצוקלײב ן אי ן
ד י אלט־רוםיש ע געביטן. ...... 11 ^ 5) דײטשישע בעסטע סהאבן אקופירט דראהיטשין
האבן זיך געשאפן א מעדיציניש־סאניטארן צענטער אונטער
דער אויפזיכט פון יידישן פאװיאטאװן דאקטאר ד״ר ד.
לאמפעל און ד״ר הענריק שעכטער (שטאט־דאקטאר) אלס
זיץ געהילף. די אויפגאבע פון ״׳מעדיצינישן צענטעיר״ איז
געװען צו געבן מעדיצינישע הילף די ײדישע ארבעטער,
װאס האבן געארבעט פאר די דײטשן. ...... דער דײטשער אבאז
^־ועק װײטער און די באמבארדירונג האט אויפגעהערט, װײל
די רוםישע עראפלאנען זײנען אװעק נאך דעם אבאז. איך
בין ארויס פון בונקער און ארײן צוריק אין קארן, װאו איך
בין אפגעלעגן עטליכע טעג אן עסן און אן װאסער, װײל
איך האב מורא געהאט צו רירן זיך פון ארט. ראמאנאװסקי
האט מיך ענדלעך אפגעזוכט און מיר געבראכט ברויט מיט
װאסער. די םיבה װאם ער האט מיר געלאזט אזוי לאנג װארטן,
האט ער געזאגט, איז װאם גײענדיק צו מיר האבן די דייטשן
געשאםן אויף אים און ער איז קוים מיטן לעבן אנטלאפן, האט
ער שוין מורא געהאט צו קומען. ער איז גלײך אװעק און איך
בין װייטער געבליבן אליץ. ג־ט אין הימל, טראכט איך, װען
װעט שוין קומען די גאולה, ם׳ציען זיך די טעג און די נעכט
אן א םוף... און כ׳בין געלעגן אין די קארן נאך צװײ חדשים.
רוםן באפרײען דראהיטשין, קוקן אויפן גרוב און װײנען ...... נפתלי האפמאן, זון פון ר׳ בנימין משה דעם שוחט און
בײלע האפמאן, איז געבוירן 1896 אין דראהיטשין. זײַן ערשטן
חינוך האט ער באקומען אין חדר און בײם פאטער. שפעטער ...... אין יאר 1942 בין איך פארטריבן געװארן דורך די דײטשן
אין אן ארבעט־לאגער בײ ראדאסטאװע (א דארף, 15 װיארסט
פון דראהיטשין). אפזײענדיק אין לאגער א האלבן יאר, האב
איך זיך דערוװסט דורך א געהײמער קװעלע, אז אונזערע
טײערסטע און ליב־
סטע אין דראהיטשין
זײנען דורך די דײ־ ...... מיר גײען מיט קלאפענדיקע הערצער. אין די קעפ מישן
זיך פארשײדענע געדאנקען... נאך א שעה... און אט... מיר
זײנען שוין בײ אונזער גרוב... איך לאז זיך צו דעם געהײמען
ארײנגאנג פון גרוב און דערהער פלוצלונג א געשרײ אין
רוםיש: ״קטא טאם!״... איך האב גלײך דערקענט דעם קול
פון ישראל אלעסר חארםעל׳ס אײניקל, פלטיאל פון דרא־
היטשין, און איך בין געפאלן אין חלשות...... דעם זעלבן װינטער זײנען מיר׳ א דאנק צװײ קריסטלעכע
פארטיזאנער׳ געקומען אין קאנטאקט מיט א צװײטער גרופע
ײדן פון יאנאװע, צװישן װעלכע עס האט זיך אויך געפונען
שמואל עפעלבוים פון דראהיטשין. און די יאנאװער גרופע
האט אונז צוגענומען צו זיך. דארט זײנען מיר שוין געװען
ביז צו דער באפרײאונג.... רואיק איז זיך געפלאסן דאס לעבן פון דעם העברײאישן
לערער שמואל עפעלבוים פון דראהיטשין. יארן האט ער זיך
אפגעגעבן מיט דערציען ײדישע קינדער, ומיט צוגרײטן זײ
צו זײן נוצלעכע מענטשן אין דער געזעלשאפט. פלוצלוגג
האט אויסגעבראכן די מלהמת און דאס רואיקע לעבן איז איבערגעריסן געװארן. עס האבן זיך איצט אנגעהויבן יארן פון
שװערן צער און פײן. די בלוט־דורשטיקע דײטשן זײנען געקומען
און געבראכט מיט זיך טויט און פארניכטונג. עם זײנע
ן פאר זײנע אויגן אומגעבראכט געװארן זײנע אײדעלע
ױנגע תלמידים און עס זײנען אין זײן קעגנװארט אװעקגעשלעפט געװארן צום טויט זײנע נאענטסטע און טײערסטע,
צװישן זײ זײן מוטער און שװעסטער. ...... מיר גיבן דא איבער א טייל פון דעם ברױו. אט װאס ער
שרײבט.
״אונדזער שטעטל דראהיטשין איז אקןפירט געװארן פון
די דײטשע רוצחים דעם 25טן ױני, 1941. אין דעם טאג האט
זיך אנגעהײבן דאם טראגישסטע קאפיטל פון אונזער לעבן.יוני 25טן, 1941, איז אונזער שטאט אקופירט געווארן
דורך די דײטשן. ס׳האט זיך אנגעהויבן א פעריאד פו ןיסורים
און מארד די דײטשע רוצחים פלעגן גײן איבער די ײדישע
הײזער און ראבעװען און שלאגן, באהויפטנדיק, אז די ײדן
זײנען שולדיק אין דער מלחמה, װײל זײ שטיצן די קאמוניסטן
מיט גאלד א־ן געװער. די דײטשן האבן צונויפגעטריבן די ײדן
פון אלע דערפער אין שטאט ארײן. די ארטיקע פויערים פון
דעם דארף ״װעטלי״ האבן געמאכט די ערשטע התחלה. זײ
האבן אויסגע׳הרג׳עט די ײדן פון זײער דארף. נא ך זײ האבן
דאם זעלבע געטאן די ערלים פון חאמסק און מאטעלע, װעלכע
האבן אומגעבראכט דאם ביסל ײדן װאם האבן דארט געומינט.
מיט מעסערם, העק און קאסעם האבן די פויערים דערהרגעט
די ײדן. אין דראהיטשין גופא האבן די דײטשן די ערשטע
טעג פון דער אקופאציע אומגעבראכט די ײדן, װאס האבן
געהאט א ש ם פאר אקטױוע מיטארבעטער פון דער םאװעטן־
מאכט. עס האט זיך אנגעהויבן דאם רױבן פון ײדיש־האױ
און גוטס, דאם ארויםשיקן און פייניקן אין ארבעטס־לאגערן. ...אד־ורן אשר קופער׳ זון פון יצחק בנימין און הענדל קופער׳
געבוירן 1878 אין דראהיטשין׳ געלערנט אין חדר און אין
תלמוד תורה. אין 1895 געהייראט מיט טויבע (טילע) בודער׳
טאכטער פון אפרים און
חיה בודער פון דראהי־
טשין. 1898 אריבערגע־
קומען קיין שיקאגא. פאר
א צייט לאנג געווען דער
אײגנטימער און אנפירער
פון דער ״א. קופער שיך
קאמפאני״׳ א הורט־
געשעפט פון שיך. ...... דהערשיד־■ שװ:?תרץ, זון פון אליעזר און רח ל שװארץ, איז געבוירן 6־טן דעצ. 1906 אין דראהיטשין. גאר יונג(אין 1921) עמיגרירט פון דראהיטשין און געמאכט זײן הײם אין נאר־וואלק, קאנעטיקוט, װו ער האט באזוכט די האי־סקול. 21־טן דעצ. 1930 געהײראט מיט בערטא, די טאכטער פון צבי־הלל און שרה. צבי, א דערפאלגרײכער סוחר אין קאנעטיקוט, איז פיל יארן (ביז 1955) געװען פארבונדן מיט די גרויסע פירמעס, די ״סופערמארקעטס״. אויך געװען... אין 1937 דה^^זט א גרופע מענער און פרויען פון דראהי־
טשינער לאנדםלײט ארגאניזירט אין שיקאגא דעם ״פראגרע־
סױו־קלוב״, װעלכער האט פאר־
ראלעל מיט דעם אלגעמײנעם
הילפס־פארײן, פארנומען זיך
צװי. אנד. מיט שיקן געלט־
שטיצע צו די פארארעמטע ײדן
אין דראהיטשין. גאנץ באזונ־
דערס האט דער קלוב געהאלפן
די ״ צ ע ג ט א ם ״ (געזעלשאפט
פאר קינדער־שוץ און יתומים־
פארזארגונג), און דעם בויענדן ״בית־עם״ אין דראהיטשין.... מרים גינגאלד־יד, טאכטער פון ר׳ שמעון און לאצ ע װײםמאן,
איז געבוירן אין דראהיטשין. האט געלערנט אין גימנאזיע
אין פיגסק און געװען געזעלשאפטלעך טעטיק אין דראהיטשין. ...אבער מיטן אויפקום פון היטלעריזם און זײן ײדן־שנאה
אין דײטשלאנד האט זיך אויך אין פוילן אויפגעהויבן פילן
שטארקער דער אלטער זאאלאזישער און עקאנאמישער אנטי־
סעמיטיזם. . די פוילישע מאכט־ארגאנען אין דראהיטשין,
װי א־ן גאנצן לאנד, האבן אנגעהויבן אפן ברעכן די
ײדישע עקאנאמישע פאויציעס. דער מלוכהשער שטײערן־
שרויף האט אויסגעקװעטשט דאס לעצטע ביסל חױת פון
ײדישן םוחר און בעל־מלאכה... דראהיטשינער ײדן האבן דאן
אנגעהויבן צואלאמירען זײערע קרובים און לאנדסלײט אין
אמעריקע װעגן זײער קאטאסטראפאלן עקאנאמישן מצב... ...... דוד אײזענשטײן איז געבוירן אין דראהיטשין צו זײנע
עלטערן ר׳ ליטמאן און בײלע. געלערנט אין די קלאסן פון
יצחק אבראמטשיק, נפתלי שטיינבערג׳ דער אבלער׳ האל־
פעח׳ װי יאיי ד אין ישיבה פון הרב מרדכי מינקאװיטש אין
גאס־בית־המדרש. שפעטע ר גענומען זיך צו מסחר • אין יאר
1918 געװען אײנער פון די אנפירער פון זעלבסטשוץ אין
דראהיטשין. (זען זײט 99.) ...דהערי אײזענשטײן, זון פון אברהם און מלכה אײזענשטיץ,
איז געבוירן 1915 אין
דראהיטשין. אין יאר
1920 אריבערגעקו־
מען קײן שיקאגע.
אין דער צװײטער
װעלט־מלחמה געדינט
צװײ און א האלבן יאר
אין דער אמעריקאנער
ארמײ, און דערדינט
זיך צו דער ראנג
פון סערזשאנט.
איז הײנט אין מםחר. ...יהודה ליב (לײבל) בארענבויכם, זון פון ר׳ אהרן שמואל
און חיה, איז געבוירן אין דראהיטשין און באקומען א רעליגיעזע דערציאונג.
אין 1906 אויסגעװאנדערט קיין אמעריקע.
געװען מיטבויער פון
קהלת יעקב שול און
תלמוד תורה, טוער
אין ״רעליף קאמיטעט״
פון דראהיטשינער.
יהודה ליב, א שומר־
שבת, איז געשטארבן
א׳ אדר תרצ״ו, 1936
אין עלטער פון 53
יאר, איבערלאזנדיק
א פרוי, חאשקע, און
דרײ קינדער: משה
(װאשינגטאן), צבי־
הערש און שושנה
(שיקאגא). חאשקע איז די טאכטער פון ר׳ אײזיק װלאדאװסקי,
ע״ה, פון דראהיטשין. (זען זײט 357. ד.װ.) ...... יצחק אײזענשטײן, זון פון ר׳ הערשל און חנה, געבוירן אין
דראהיטשין. אין 1904
בעד ך חתונה געהאט
מיט דײכלען, טאכ־
טער פון ד׳ דוד און
ח י ה־גיטל אײזענ־
שטײן. אין יאר 1912
געקומען קיין שיקא־
גע. 1920 אדיבעדגע־
נומען זײן פאמיליע.
ר׳ יצחק, א דעליגיע־
זער און עטישער איד,
איז געשטארבן ד׳ יצחק אײזטנשטײן ע״ה ...... אמעריקע און צוריקגעפארן קײן דראהיטשין. אין 1907 גע־
קומען צום צװײטן מאל קײן שיקאגא להשתקע. אין 1912
אריבערגעבראכט צו זיך זײן פאמיליע. ...... זעד־יי גשעװינסקי, זון פון ר׳ נחום און באדי שעװינסקי, איז
געבוירן אין דראהיטשין. אין עלטער פון 13 יאר אריבערגעקומען
צו זײן פאטער קײן אוגוסטא, דזשארדזשיא, און פארנומען זיך מיט פעד־
לען. שפּעטער אריבער
קײן בוירמינג־ ...... ד־־ועסקע מ^*טש , טאכטער פון ר׳ מאיר ױדל און חיה פײגע
פעלדמאן , איז געבוירן אין דראהיטשין . געלערנט פרױואט בײ
לערער אין דראהייטשין און אין הויף סמולניק , װאו זי האט
פארבראכט א צײט פון איר יוגנט . געװען אן אקטױוע חברה
פון צױגיסטישע ױגנטלעכע ארגאניזאציעס און געהאלפן אין
בנין־הארץ . ...... ר׳ שמואל־' ^עװ׳ למדן, תורה־עםקן, איז געבוירן געװארן
אין יאר תרט״ז אין דראהיטשין. אין דער יוגנט האט ער
געלערגט בײ דעם גאון און צדיק ר׳ פנחם מיכאל זצ״ל פון ...ישעיה ו װ^^ןרשזצ^װםקי, זו ן פו ן ר׳ דו ד או ן פײגע ל װאר־
שאװסקי, אי ז געבויר ן אי ן דראהיטשין. זײ ן ערשט ן חינו ך
באקומע ן פרױוא ט ב ײ לערע ר או ן אי ן שול ע ״מוריה״ אי ן דרא־
היטשין. דערנא ך געלערנ ט אי ן ד י ישיבו ת פו ן גראדנ ע (1927־ ...... 1 שורה 19 יארצײט פון חוה־לאה שקאלניק, ע״ה, — אנשטאט ו׳ ניסן, דארף זײן:
ג׳ ניסן. דאס גלײכן פעלט דארט די נעמען פון פיר שקאלניק־קינדער:
קײלע, פײגל, חײם און דוד. אלע זײנען זײ געשטארבן, ל״ע, אין דראהיטשין, ע״ה. ...... אי ן דראתיטשי ן — פאל . ...דע ר גרעסטע ר טײ ל ײד ן פו ן דראהיטשי ן נעמיט ■ א ן אנטײ ל
אי ן דע ר אקצי ע יפו ן בויע ן דע ם ״בית־עם״ . מי ר שטרײנגע ן
זי ך א ן מי ט אל ע אזגזער ע מעגלעכקײט ן װע ר מי ט געל ט או ן
װע ר מי ט ארבעט . מי ר האב ן צװיש ן זי ך ׳ישוי ן צונויפגעזאמל ט
ד י געפאדערט ע סומ ע געל ט צ ו קויפ ן א פלאץ ׳ 20,000 ציג ל
או ן שטײינע ר פא ר א פונדאמענט . אבער , לײדער ׳ פיל ן מי ר א ז
מי ר װעל ן אלײ ן מי ט אײגענ ע כחו ת נײש ט זײ ן ביכו ח צ ו פאר ־
װירקלעכ ן אונזע ר פלאן . ...... פון רעכטס: שלום מארגענ־
טאלע נחמה שוב, באבצע
בערג, מאזורסקיס, גענדלערס
א.א. — װ. — בילד לינקס;
מכינה ב׳ פון שולע ״מוריה״
פון דראהיטשי 4 יונה 1939.
די קינדער מיט דער לערע־
רין אומגעקומען, השם י״ד! ...אי ז געבויר ן אי ן יא ר 1911 אי ן דראהיטשין
- dateTextOriginal:
- 1911
שעכטער ם אר ט אי ן דראהיטשי ן הא ט דא ן פארנומע ן ד״ ר גלויבערזא ן
אי ז אנגעקומע ן ד״ ר ד . לאמפע
Arrival is explicit; employment is inferred from succession.
צורי ק איבערגעגומע ן זי ץ פאםט ן אל ם שטאט־דאקטאר
OCR obscures the wording, but states he resumed the town-doctor position.
דר . לאמפ ע אי ז דא ן גע ־ װאר ן באשטימ ט אל ם ראיאן־דאקטא ר
אי ז געבורר ז 1869 , בוערך , אי ן דרא ־ היטשי ן
The OCR includes unclear text around the year.
- year:
- 1869
געעזטארב ן י״ א אײר , תרע״ט , 1919 אי ן דראהיטשין
- year:
- 1919
געבויר ן 1875 , בערך , אי ן דראוהיטשין
- year:
- 1875
- approximate:
- true
הסתדרו ת תצױני ם בדרוהיצי ן
בוכהאלטע ר אי ן דראהיטשין
This indicates the bookkeeper was in Drohiczyn; it does not explicitly state birthplace.
אי ן דראתיטשי ן — פאל .
OCR spelling is unclear.
An official announced an order to expel Jews from villages, including long-term residents.
The narrator traveled to America and returned to Drohiczyn after four months.
Russian forces began setting fire to the town’s houses at midnight.
Shells flew over Drohiczyn while Jewish residents hid in shelters.
Israel Bari-Kalodner was born in Drohiczyn in 1911.
Yoel Slanims was born in Drohiczyn on 24 October 1884.
Yakov Sidorov died in Drohiczyn in summer 1919 from typhus.
Under German occupation, Moshe administered the Jewish school maintained by the German commandanture.
Tzipora Rabin was born in Drohiczyn.
Dr. Shekhter returned to Drohiczyn in 1937 after losing his patients in Gdynia.
German forces occupied Drohiczyn in 1941.
Hava Averbuch was born in Drohiczyn in 1864.
Hava Averbuch died in Drohiczyn in 1931.
Malka Warszawski was born in Drohiczyn around 1869.
Jacob Zvi Warszawski died in Drohiczyn aged 39 on 24 Shevat 1906.
Nachman Weisman died in Drohiczyn in 1919.
Leybetchke’s wife Leah died in Drohiczyn in 1920.
Rabbi Abraham Chaim reportedly arrived in Drohiczyn as a son-in-law approximately 175 years earlier.
Altar Hoyzman and his family perished in Drohiczyn.
Litman Eisenstein was born in Drohiczyn in 1859.
David Eisenstein was born in Drohiczyn in 1849.
In 1932, David Eisenstein returned to Drohiczyn for the fourth time.
Frume-Gitel Warszawski was born in Drohiczyn on January 15, 1924.
David Warszawski was born around 1879 in Drohiczyn.
The narrator was told that liberation had occurred as Russian soldiers appeared.
Naftali Hofman was born in Drohiczyn in 1896.
German forces occupied Drohiczyn on June 25, 1941.
David Eisenstein was among the leaders of Drohiczyn’s self-defense in 1918.
Harry Eisenstein was born in Drohiczyn in 1915.
Yitzhak Eizenstein was born in Drohiczyn.
Esther Beyle Friedman was born in Drohiczyn in 1889.
Samuel Levy was born in Drohiczyn in the Hebrew year 5676.
Isaiah Warszawski was born in Drohiczyn.
Drohiczyn Jews collect funds and materials and plan to build Bet Am; construction is not reported as completed.