Jewish population

... יעקב ליכטענשטיץ (ראטמאן), שמעון שײנבערג, אברהם חײם נײמאן, בן־ציון םקורקע, ירחמיאל לאנדםבערג, שיע פריזער, משה אלי געװערצמאן, אברהם םעגאל און איד• אין פארלויף פון2 טעג איז אונדז געלונגען צו שאפן סס5 זלאטעם בײ דעד יידישער באפעלקערונג. די אקאװער ײדן האבן ארויםגעװיזןא פארשטענדעניש פאר אזא קאםע.

... אינטערעםאנט, אז גאםטמאנם שיך־פאבריק האט איןא געװיםער צײט געדינט װיא ״פעםטוע״ פאר ײדישע טעכטער קעגן די פאגראמשטשיקעם. בעת דער ערשטער װעלט־ מלחמה, אײדער דאם רוםישע מיליטער איז אפגעטראטן פון לוקאװ, האבן די קאזאקן זיד געלאזט וװילגײן איבער דער ײדישער באפעלקערונג און אנגעהויבן פארגװאלדיקן ײדישע טעכטער. דאם אײנציקע ארט, װו מען האט געקאנט זיץ זיכער, איז געװען גאםטמאנם פאבריק. אהין האבן די ײדישע מאמעם געבראכט זײערע טעכטער. ...

שולדיק אין דעם איז דאם, װאם די קולטורעלע װארטפירער האבן׳ אנהײבנדיק דעם קאמף מיט די אפגעשטאנענע עלעמענטן, זיך נישט פארטיפט פרןער אין די םיבות, צוליב װעלכע די לעצטע האבן אזא גרויםע השפעה איבער די מוחות פונעם רוב פון דער ײדישער באפעלקערונג. צוליב דעם האבן די קולטורעלע קרײזן נישט געװוםט צוצופאםן זײערע קאמפם־מעטאח צוםפםיכאלאגישן מצב פון די ײדישע אײטװינער, צוליב דעם האבן זײ זיך כמעט קיץ מאל נישט קאנםאלידירט, נאר פארקערט׳ זיך גאנץ אפט קעגנזײטיק באקעמפט. דערפאר זענען זײ ביזן הײנטיקן טאג אזוי מאכטלאז, און זײער אײנפלום איז געפאלן ביז צוא מינימום. ...

די ערשטע האט מען אויפגעװעקט דעם ױדענראט און זײ אין דער אונטעתועש אװעקגעטריבן צום חזיר־פלאץ. דערנאך האט מען ארויסגעטריבן די גאנצע ײדישע באפעלקעדונג— מענער, פרויען מיט קינדער— אלע נאקעט. אפילו קימפעטארינס האט מען געטריבן פון די בעטן מיט די קלײנע עופהלעך אין די קישעלעך. מען האט געטריבן אלטע לײט, זקנות אין די העמדער, געשלאגן זײ מכות־רצח און געשריגן און געזידלט־ ״איר העסלעכע הינט! איר האט דעם קריג געמאכט! איר קרעציקע באנדע!״ ...

עגדלעד איז די רויטע ארמײ געקומען. די גאםן זענען געװארן באלעבט פת מענטשן׳ די קראמען אפן. אין שטאט איז ױם־טוב. מען הײבט שוין אן פארגעםן װאם מיט עטלעכע טעג צוריק איז געװען, מיטא מאלא נײע ידיעה, דער גרענעץ־פאם װעט זיץ בײם בוג׳ נישט בײ דער װײםל. הײםט עם, מיר פאלן צוריק ארײן אין די הענט פון די דײטשע מערדער. וױדער זעט מען אויף די ײדישע פנימער אויםגעגאםןא מרה־שחורה און צער. װעןא טײל ײדן װילן זיד נישט צולאזן דעם געדאנק, אז דאס זאל זײן אמת, קומט אבער דער טאג׳ װאם װערט, צום גרויםן אומגליק,א פאקט. די רויטע ארמײ ציט זיד צוריק ביז איבערן בוג. אין שטאט הערשטא פאניק. פיל לויפן אװעק מיט דער רויטער ארמײ אין די צוגעגרײטע װאגאנען. אבער דער גרעםטער טײל םון דער ײדישער באפעלקערונג רירט זיד נישט פון ארט. דער טאג איז געװען א רעגנדיקער׳א טריבער• גלײד װי די הימלען װאלטן שוין געװײנט אויפן קומענדיקן ײדישן הורבן. ...