Shlomo Peretz

... בחברה קדישא בלט במיוחד שמש הצ׳ורטקובר קלויז, שלמה פרץ, שתום־העין, דמות ססגונית. הוא הצטיין בזכרון פינומנאלי, זכר מאות ימי־הזכרון והכיר המצבות בבית הקברות, בן 400 השנים, ותולדותיהן.

אברהם אלי שמש פלעגט אויך ליב האבן צו "געבן א פלייצע" אין באד פרייטיק מיט א בעזימל, בשכר א "זעקסערל". דער בכבודיקסטער פון אלע שמשים איז געווען שלמה פרץ, א בלינדער אויף איין אויג מיט אן עקזעמע אויף ביידע הענט. ער איז געווען א יודע־ספר און א בעל מוח חריף מיט אן אייזערנעם זכרון; ער האט געדענקט די יארצייטן פון אלע יידן אין שטעטל, און דעם ארט פון אלע קברים. ער איז אויך געווען דער סערווירער אויף אלע שמחות, און דער ראש פון די קברנים. ...

א זעם זענען געווען בתי תפילה, וענען אויך געווען שמשים. אט איז דאס צעטל: חנינא שמש (אויף דער עלטער איז ער געווען א נאמן ביי ר׳ זיידע שווארצבאך ביי זיינע מסתרי פון בוי־שטיינער). אברהם אלי שמש פון דער שול, אהרן שמש פון בית־מדרש, בערל שמש פון דער סטריסעווער קלויז, לייזער שמש אץ זיין זון שלמה פרץ פון דער טשארטקאווער קלויז, יוסל שמש פון דער וויזשניצער קלויז, אץ אורי שמש פון דער אטיניער קלויז. אץ סקאלע זענען די שמשים אויך געווען סערווירערס (קעלנערס) אויף אלע שמחות ביי יידן: חנינא שמש פלעגט הארעווען ביי א חתונה, ער האט געהאקט די פיש, דערנאך סערווירט. נאך דער סעודה פלעגט ער בעטן מ׳זאל אים געבן א ביסל סמעטענע צו עסן; ער האט געוואלט ווייזן, אז ער האט נישט טועם געווען פון דער פליישיקער סעודה. ...

... ־ שא, ט׳האסטו א, יידן האבן זיך אויסגעזוכט א צייט ווען צו קריגן... שא, שטיל זאל זיין, מ׳זינגט... ווער זינגט, וואס זינגט... טויב זיינט איר, צי וואס?... דער שמש זינגט... אט גייט דער רב דארטן מיט א מנין יידן מיט א ספר תורה גייט ער, רב איציק׳ל, אץ רב וועלוועל האלטן אים הינטער דעם ארים... דער שמש זינגט... שלמה פרץ מיט׳ן בלינק אדגל?... וואס זינגט דער שמש? דאס קאיזער ליד זינגט ער, דאס קאיזער ליד... ...